Ауа райы
Мерекелер

Телеканал Хабар 24

Опубликовано: 5 мар. 2018 г.

Еліміздің денсаулық сақтау саласындағы мәселелері күн тәртібінен түспек емес. Отандық медицинаны дамыту қарқынды түрде жүзеге асырылып келеді. Бүгінде медициналық мекемелерді технологиялық жабдықтаумен қоса, цифрландыру үрдісі мықтап қолға алынды.

Қытай ғалымдары адам-дәрігер сияқты тура диагноз қоюға қабілетті жасанды интеллекті бар медициналық аппаратты ойлап тапты


 

Қытай қаласы Гуанчжоудағы ана мен бала Медициналық орталығының мамандары адам кеселдерін нақтылауға (диагностикалауға) ерік беретін құрылғы ойлап тапты.

Дерттердің дер кезіндегі және оңтайлы диагностикасы емнің барынша маңызды сатысы екені белгілі.

АІ негізіндегі медициналық аппаратты пайдалану диагноз қоюдағы адами фактордың ықпалын азайтуға ерік береді. Осылайша дәрігерлік қателіктің тәуекелі төмендейді.

Құрылғы балалардың өкпе қабынуын немесе көздің торлы қабығының кеселдерін жеңіл анықтайтыны мәлімделген. Ғалымдардың жоспарында – аппаратты жетілдіру мен ол нақтылайтын кеселдердің тізімін кеңейту тұр.

Қытай инженерлері өз технологияларының мейлінше тез барынша дәл диагностика есебінен қазіргі заманғы медицинаның ықпалдылығын арттыруға көмектесетініне сенімді.

Бұрынырақ америка ғалымдары жасанды интеллектті обырға (ракқа) қарсы күреске тартқан болатын. Әдісті тесттен өткізу барысында олардың бағдарламалармен алынған деректерінің дәлдік нәтижесі 92%-ті құраған еді.

 

«Сыр медицинасы» газеті.

 

Дереккөз:naked-science.ru

САҚТАНСАҢ САҚТАЙДЫ...

Қазақстанда туберкулез бойынша эпидемиологиялық жағдай тұрақты. Соңғы 10 жылда бұл дертке шалдыққандар саны 2,4 есеге төмендеген. Бұған диагностиканың халықаралық стандарттарға сәйкес заманауи әдістерінің қолданылуы септігін тигізіп отыр.

Туберкулез белгілері уақытында анықталып, емделген жағдайда, одан толық айығып кетуге болады. Яғни, туберкулез микобактерияларын шығармайтын және айналасындағы адамдарға қауіп тудырмайтын пациенттер тұрғылықты мекенжайы бойынша емханада амбулаториялық ем қабылдайды. Жуырда «Туберкулездің бизнеске ықпалы» деген тақырыпта амбулаториялық-емханалық қызметі бар аудандық орталық ауруханада өткен баспасөз конференциясында айтылды. Жиын барысында амбулаториялық-қызметі бар Жалағаш аудандық орталық ауруханасы туберкулезге қарсы күрес бөлімінің дәрігері Райкүл Ахетова сөз алып, жұқпалы аурудың белгілерін, алдын алу шараларын тыңғылықты түсіндіріп өтті.
– Туберкулез – ең алдымен ауа арқылы жұғады. Бірақ, оның кез келген адамға жұғу мүмкіндігі жоқ, оны иммунитеті төмен, әлсіз адамдар тез қабылдайды. Қазіргі заманның дамуына көз ілеспейді. Заманына қарай түрлі заманауи технологиялар, медициналық аппараттар, ауру белгілерін демде анықтайтын құрылғылар пайда болып, соның арқасында көптеген дерттің алдын алып жатырмыз. Туберкулезбен ауырған адамды емдеуге болады. Бірақ, емнің ерекшелігі көп уақытқа созылуында. Кох таяқшалары оңтайлы сәтті күтіп, адамның иммунитеті төмендегенде, яғни тұмау тигенде басқа да аурулар дендегенде өз белгілерін бере бастайды. Алайда, көбіне біз мұны басқа аурулармен шатастырып алуымыз мүмкін. Сондықтан, егер жөтеліңіз апталап созылып кетсе, тәбетіңіз жоғалып, салмағыңыз азайса, қызуыңыз көтерілсе, әркез шаршаңқы күйде болсаңыз дереу дәрігер көмегіне жүгініңіз.
Барлық облыстық, қалалық және өңірлік туберкулезге қарсы ұйымдардағы бактериологиялық зертханаларда туберкулезді және ауқымды дәрілерге көнбейтін туберкулезді тез диагностикалау, яғни 2 сағат ішінде анықтайтын технологиялар қолданыста. Олар BACTEС MGIT-960, Hain-test және Genе-Хpert. Әрбір адам жыл сайын тексеруден өтіп, өз денсаулығының жағдайын біліп тұруы қажет. Әсіресе, кәсіпкерлер жұмысшыларыңызды және өзіңізді флюрографиялық тексерістен өткізіп, жағдайыңызды білгеніңіз жөн. Туберкулезді жұқтырған адам айналасына зиянын тигізбес үшін, дер кезінде ем қабылдауы тиіс, – деді Р.Адисқызы.
Конференцияда «Нұр Отан» партиясы аудандық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Қаншагүл Мұстафаева жұқпалы аурулардан сақтанудың жолдарын және туберкулездің бизнеске ықпалын айтты. Қаншагүл Шоңмұрынқызы жұқпалы аурулардың барлығы да тазалық сақтамаудан болатынын айта келе сапасы сын көтермейтін, ашық орындарда сатылатын азық-түлік түрлерін тұтынудан сақтандырды.
Қазақстанда туберкулездің алдын алу, диагностикалау мен емдеу тегін және ол мемлекет есебінен жүргізілетінді. Тез диагностикалау әдістері мен тиімділігі жоғары дәрі-дәрмектер арқасында бұл дертті толығымен емдеуге болады. Ауруды еңсеріп, айығып кеткен адамдар оқып, еңбек етіп, дүниеге дені сау сәби әкеліп, мәнді де мағыналы өмір сүруге толық мүмкіндігі бар. Мұны айтқан бас дәрігердің пациентті қолдау және ішкі бақылау қызметі жөніндегі орынбасары Гүлсім Каюпова уақытылы тегін медициналық қызметті пайдалануға шақырды. Жиынға қатысушылар тарапынан сұрақтар қойылып, жан-жақты түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
Мамандардың айтуынша, наурыз айында ел ішінде туберкулездің бизнеске ықпалы жөнінде, бизнес құрылымдары өкілдеріне сауалнама жүргізу түріндегі жыл сайынғы Дүниежүзілік экономикалық форум (ДЭФ) сауалы өткізіледі. Қатысушылар қатарында шағын, орта, ірі бизнес өкілдері болады. ДЭФ сауалының қорытындысы бойынша халықтың туберкулез жөніндегі сауаттылық деңгейі бағаланады екен. Бизнес басшыларының туберкулездің бизнеске ықпал ету қаупінің жоқ екендігін объективті түрде бағалауы еліміздің бәсекеге қабілеттілік рейтингінің өсуіне және инвестиция тартудағы өзіндік тартымдылығының артуына септігін тигізетін болады.

 

Нұржамила АЛМАСҚЫЗЫ.

https://zhalagash-zharshysy.kz/kogam/1320-satansa-sataydy.html

АҚЫСЫЗ ДӘРІНІ ҚАЛАЙ АЛУҒА БОЛАДЫ?


Елде халықты дәрімен қамтамасыз ету кепілдендірілген тегін медициналық жәрдем шеңберінде жүзеге асады. Бұл туралы толық ақпаратты медициналық ұйымдардың ақпараттық тақтайшасынан табуға болады. Амбулаторлық кезеңде дәрілерді беру тегін, ал тізбе негізінде амбулаторлық-емханалық ұйымдарға бекітілген дәрігердің рецепті бойынша жүргізіледі. Ендігі кезекте тегін дәрі-дәрмекке кімдер қол жеткізе алады? деген сұраққа келсек. Негізінде амбулаториялық деңгейде тегін рецепт алу үшін науқас емханада тіркелген, диспансерлік есепте тұруы керек. Яғни, ақпарат тіркеу реестрінде болуы қажет. Бұл туралы бізге ауданның бас дәрігері Сәулебек Ысқақов мәлімдеді.
Оның айтуынша, алдағы уақытта аудандық емханадан тегін дәрі-дәрмекті үйлестіру мақсатында арнайы дәріхана ашылады. Есепте тұрған науқастың есік жағалап шаршамай, өзіне тиесілі дәрісіне оңай қол жеткізуге мүмкіндік жасалмақ. Жалпы аудан бойынша, 9001 адам диспансерлік есепте тіркелген. Оларға 2018 жылға кепілдендірілген медициналық тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету үшін 369, 637014,00 теңге қарастырылған. Қандай ауру түрлеріне ақысыз берілетін дәрілердің тізімін бас дәрігердің өзі айтып берді.
– Әуелі ересектер тобының тізімін атасақ. Психикалық жүйке аурулары, жүрек-қан тамырлары ауруы, созылмалы бронхит, пневмония, ағза мүшелерін ауыстырған науқасқа, асқазанның ойық жарасы, бүйректің созылмалы жетіспеушілігіне, онкологиялық қатерлі ісік ауруларына, бауырдың гепатит созылмалы В, С түрлеріне, өкпенің демікпе науқасына, жүректің созылмалы жетіспеушілігіне, сүйек буын ауруларына және де гемотологиялық, неврологиялық ауру түрлеріне тегін дәрі дәрмек беріледі. Ал, дүниеге келген әрбір сәбиге медициналық дәрі қобдишасы, 18 жасқа дейінгілер пневмония мен анемия болған жағдайда, жүктілік кезеңіндегі созылмалы қан жетіспеушілігіне байланысты ауру түрлеріне тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етіледі – деді Сәулебек Ысқақов.
Сондай-ақ, бас дәрігер ауыл-аймақтағы тұрғындарға арнайы курста оқытылған 25 мейірбике арқылы таратылады. Оған қоса, ең басты жаңалық – наурыз айының соңында арнайы сайт іске қосылып, диспансерлік есепте тұрған науқастар дәрі-дәрмектің тізімін, қайдан алуға болатынын онлайн жүйесінде көруіне мүмкіндік болады. Өздеріңізге белгілі, Елбасының «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында 2018 жылдан бастап, елімізде онлайн сайт іске қосылды. Бұдан былай, диспансерлік емделушілерге тегін босату үшін аймақтарға қандай дәрі-дәрмектер жөнелтілгені туралы ақпаратты бірыңғай дистрибьютор сайтының «2018 жылға АДҚ бойынша ақпарат» деген бөлімінен көруге болады. «СҚ-Фармация» сайтының арнайы құрылған бөлімінде емделушілер бірыңғай дистрибьюция жүйесі арқылы дәрі-дәрмекті сатып алу жағдайы туралы және дәрі-дәрмекті тегін рецепт бойынша босататын дәріхана туралы қажетті мәлімет таба алады. Яғни, ашықтыққа негізделген ғаламтор сайтында пациенттер өздерінің аймағында қажетті дәрі-дәрмектің бар-жоғымен қоса, өзге де қажетті ақпараттарды алу үшін шұғыл байланыс телефонын орнатқан. Түптеп келгенде, мұның бәрі мемлекет қамқорлығының бір ғана айшықты көрінісі. Ақпарат ретінде айта кету керек, 2018 жылы халықты тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге 106 429 019 926 теңге жұмсалатын болды. 2017 жылмен салыстырғанда қаражат 38 пайызға артық бөлінеді. Яғни, жыл сайын берілетін қаржы көлемі де ұлғайып келеді. Ал, халық аурудың 48 тобы, 6 медициналық өнімнің түрі бойынша халықаралық патенттелмеген атаулы дәрі-дәрімектің 274 түрімен тегін қамтылмақ. Сөз соңында, ауданның бас дәрігері ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Қазақстан халқына берілуі тиіс тегін дәрілер тізімі көрсетілетін бұйрығы жыл сайын шығып, сол тізімге енетін дәрілер сұранымы жазда жасақталып, күзде жаңа мәліметтер базасына енгізілетінін жеткізді. Яғни, бүгін диспансерлік есепке тіркелген науқас ертесіне тегін дәріге қол жеткізе алмайды. Ол үшін арнайы өтінім жіберіліп, белгілі уақыт күтіуіне тура келеді. Десе де, қазына қаржысы барлық тұрғындарды ақысыз дәрімен қамтамасыз етуге шамасы келмейді. Оған қоса, дәрілердің басым бөлігі өзге мемлекеттен сатып алынады. Сондықтанда, ауырып, ақысыз дәрі іздегенше, ауырмаудың жолын іздеп, салауатты өмір салтын серік еткен абзал.

Әбдісамат ӘБДІШ.

https://zhanaqorgan-tynysy.kz/kogam/918-aysyz-drn-alay-alua-bolady.html

Құрөзекті (дифтерияны) зертханалық нақтылаудың тәсілдері

 

Құрөзектің жасырын және белгісіз (симптомсыз) түрде өту мүмкіндігі ескеріліп, оған күмәнданғанда бадамша бездің шырышы мен таспасын дифтерия таяқшасына (Corinebacterium diphtheriae) бактериологиялық тексеру жүргізеді.

Құрөзек – тек адамнан адамға ғана жұғатын жұқпалы дерт. Алайда онымен ауырған адам да, сондай-ақ уытты (токсигенді) штаммдарды тасымалдаушы да кесел жұқтыру бағытында қауіпті. Мұндай тасымалдың еш белгісі болмайды. Оны тек зертханалық тексеру арқылы анықтайды.

Дифтерия бактериялары – Леффлер бациллалары ылғалдың немесе шаңның өте ұсақ бөлшектерімен ауа арқылы берілуі мүмкін. Оған қоса бактериялрдың жұқпаланған тұрмыстық заттармен және кейде жұқпаланған тағаммен де таралуы ықтимал.

Дерттің алғашқы белгілері 2-10 тәуліктен соң байқалады. Дене қызуы 38-39оС-ге дейін жетеді. Тамақ ауырады, жұту қиындайды.

Құрөзектің белгілері баспаға (ангинаға) ұқсас, дегенмен соңғысына тән өзіндік белгілер болады. Басты айырмашылық – бадамша бездердің зақымдану түрі. Оларда тығыз таспа пайда болады.

Құрөзектің өзі емес, оның асқынулары аса қауіпті. Олардың ішінде: жұқпалық-уыттық талуды; миокардитті – жүрек бұлшықетінің зақымдануын; полинейропатияны – шеткі нервтердің зақымдануын; нефроздарды – бүйректердегі дистрофиялық үдерістерді; ДВС-синдромды – қан ұюының бұзылуын; крупты – жұтқыншақтың тарылуымен асқынған тыныс жолдарының қабынуын бөліп көрсеткен жөн.

Құрөзекті нақтылау үшін бірнеше әдіс: бактериологиялық, серологиялық және ПЦР-талдау, сондай-ақ қанның жалпы талдауы қолданылады.

Диагноз қоюға ерік беретін негізгі әдіс – дифтерияның микробилогиялық диагностикасы. Оны бадамша бездерінде ерекшеліктік тұнба болған баспаға, инфекциялық мононуклеозға, паратонзиллярлы іріңдікке (абсцесске) немесе ларинготрахеитке күдіктенгенде жүргізеді.

Бактериологиялық зерттеу үшін зақымданған тұстан жағынды алып, оны қоректік ортаға орналастырады. Шамамен 5-7 күннен соң биоматериалда дифтерия таяқшасының өскені және оларда уыттық қасиеттердің болуы анықталады. Қалыпты кезде өсудің болмауы тиіс.

Бұған қосымша ПЦР-диагностиканы қолдануға болады. Алайда диагноз нақтылауда ол міндетті емес. Бұл зерттеуге материал зақымданған ошақтан алынып, арнайы ортаға себіледі. Зертханада дифтерия бактериясының гендерін бөліп алады.

Серологиялық тексеру мақсатындағы қан көктамырдан (венадан) алынады. Лабораторияда олардан алынған сарысудан антиденелер анықталады. Бұл шамамен 2-5 жұмыс күніне созылады.

 

Фото ЦСМ-Центр современной медицины сайтынан алынды.

 

Әлия БӘЛІБАЕВА,

Ұлттық сараптама орталығының Қармақшы ауданы бойынша бөлімшесінің бактериолог-дәрігері,

Қармақшы ауданы,

Қызылорда облысы

ҚАНДАУЫРДЫҢ ЖҮЗІНДЕ ҚЫЛПЫЛДАҒАН ӨМІР ТҰР …Түнгі кезекшілік. Облыстық ауруханадағы науқастарға арналған дәрігерлік процедуралар аяқталып, медицина қызметкерлері таңғы қызметтеріне дайындыққа кірісіп кеткен. Тәулік бойы бір тыным таппайтын қабылдау бөлімі конвейер тәрізді. Науқастарды ауру түріне қарай бөлімшелерге жөнелтіп, дәрігерлер жедел жәрдеммен әкелінген келесі науқасқа қарай құстай ұшты. Кезекші хирург Сағымбай Құлсартов қансырап жатқан пациенттің жағдайы өте ауыр екенін бірден байқады. Жүрегіндегі пышақ жарақаты өмір мен өлімнің арасындағы жанталасқа себеп болған. Науқас ес-түссіз, медициналық анықтамалықтарда ғалым Чейн Стокс бұл жағдайды «тыныс алудың соңғы сәті» деп сипаттаған. Күретамыр соқпайды, артериалды қан қысымы анықталмайды.

Науқас дереу операция столына жеткізіліп, жасанды дем беретін аппарат қосылды. Дәрігер Құлсартов жансыздандыруды күтіп тұрмастан кеуде қуысын кесіп, жүректің сыртқы қабатын тіліп, жиналған қанды алды. Жүрек соғысы тым нашар. Толық жиырылмай, тек жыбырлап тұр. Әр минут түгілі секундтың бағасы артып барады. Жасанды дем беру құрылғысы да жан берісіп, жан алысқан жауынгерлердей күресіп жатқан дәрігерлерге болысуда. Бір кезде… жүрек тоқтап қалды. Тез шешім қабылдап, жедел әрекет ететін уақыт – осы кез. Операция столы ойланатын орын емес. Мұнда тек хирург, оның ассистенті, анестезиологтың іс-қимылы жеміс береді. Шұғыл түрде адреналин егіліп, ашық массаж жасалды. Әлгінде соғуын тоқтатқан жүрек біртіндеп қозғала бастады. Түн баласы тікесінен тік тұрып, өліммен арпалысқан дәрігерлер иығынан ауыр жүк түскендей терең дем алды. Пышақ тиген жарақат тігілген соң, біртіндеп науқастың қан қысымы көтеріліп, жағдайы жақсара бастады. Дер кезінде көрсетілген жедел хирургиялық көмек­тің арқасында адам аман калды.

Хирург С.Құлсартовтың мойнын­дағы жауапкершілік салмағы бас­қаларға қарағанда ауырырақ еді. Екі дүниенің ортасын жалғаған тінді қолымен ұстап тұрғандай, сол нәзік тін тарқатылып кетсе, қандауыр жүзіндегі қылшылдаған ғұмырды үзіп алатындай өз ісін беріле атқарады. Жүректің қайта соға бастағаны – жедел қабылданған шешімнің дұрыстығы.

Бұл – Сағымбай Құлсартов жасаған мыңдаған операцияның біреуі ғана. Қазір сексен жастың ауылын еркін аралап жүрген елімізге белгілі хирургтың медицинаның осы ауыр да жауапты саласын таңдайтыны институтта оқып жүрген кезде белгілі болды.

Сағымбай Қарақұлұлының балалық шағы сұрапыл соғыс жылдарымен тұспа-тұс келді. Ауылдық амбулатория­да жұмыс істейтін фельдшерді жұрт ерекше сыйлап, «доктор» деп атайтын. Әкесі «балам, дәрігер бол, таза жұмыс, жылы жерде, ақ халатпен жүресің, барлығы сені құрметтейді, жұмысы да көп емес сияқты ғой» дейтін. Жанашыр адамының арманы орындалды. Расында баласы ел сыйлаған, кіші үлгі тұтып, тұстастары құрметтеген дәрігер болды. Әкесі «жұмысы көп емес сияқты» деген тұста ғана қателесіпті. Хирург ақ халат киіп, жылы, таза жерде отыратын маман емес екен.

Институтты бітірген 1961 жылы Сағымбай Қарақұлұлы өзі оқыған оқу орнының түлегі Мира Қасымқызына үйленіп, еңбек жолдарын Ақтөбе қаласында бастады. Арада төрт жыл өткенде Қызылорда қаласына қоныс аударып, отағасы – хирург, ал жұбайы облыстық ауруханада терапевт болып жұмыс істеді.

Білікті дәрігер облыстық ауру­хананың жалпы хирургия бөлімшесін басқарды. Кейін ұзақ жылдар бойы облыстық денсаулық сақтау басқармасының бас хирургі болып еңбек етті. Облыстық хирургтар ғылыми қоғамының төрағасы қызметінде жүріп хирургиялық саладағы дәрі­гер­лердің біліктілігін арттыру, дәрі­герлер мен орта буын медицина қызметкерлерін аттестаттау және қайта аттестаттау, жергілікті тұрғындардың аурушаңдығын зерттеу және оны барынша төмендету бағытындағы жұмыс­­тарымен айналысқан. Еліміздің Хирургтер қауымдастығы облыстық филиалының алғашқы төрағасы болу да өз саласының білгіріне жүктелді.

Жақсы дәрігер болу үшін жақсы оқу, оқуды бітірген соң біліміңді жетілдіріп отыру, дәрігерлер бір-бірінен үйреніп, бір-бірінің кемшілігінен сабақ алу керек. Бұл – өз кәсібінің шыңына шыққан адамның өмір бойы ұстаған қағидасы.

– Бір күні қабылдауымдағы науқас әйелдің «ішім ауырып бара жатыр, ұстатпайды» деген шағымын тексеруге кірістім. Ол кезде жас хирургпын. Әйелдің денесін жазып жатуына шамасы жоқ. Хирургия бөлімшесіндегі тәжірибелі дәрігерге телефон шалдым. Жағдайды айтып түсіндіріп едім: «жас хирург, тыңдап ал, ол жатырдан тыс жүктілік болуы мүмкін, құрсақ қуысы жарылып, жиналып қалған қан қысым жасап тұрған болуы керек» деп кеңес берді. Бірнеше жылдан кейін Тереңөзектен телефон шалған жас хирург тура сондай белгілермен науқас әйел түскенін айтып, кеңес сұрады. Бірден «дереу операцияға ал, жатырдан тыс жүктілік» дедім. Міне, білмегенді сұрағанның айыбы жоқ, өзімбілемдік біздің кәсібімізге жат қылық, – дейді ол.

С.Құлсартов өңірдің емдеу меке­мелеріне кеңес беру, жоспарлы және шұғыл операциялар жасау үшін іссапарға жиі шығатын. Аудандардағы дәрігерлер, әсіресе жедел хирургиялық көмек көрсетудің нағыз маманы жасаған көрнекі операцияларға қатысуға асығатын. Ол ұйымдастырған хирургиялық қоғамның көшпелі отырыстары мен ғылыми-практикалық, патологиялық-анатомиялық конференцияларда адам өлімі себептері жан-жақты талқыланатын. Бұл жұмыс­тармен қатар Сағымбай Қарақұлұлы асқазан және ұлтабар ойық жарасын емдеудің жаңа әдістерін ендіру, бауыр, ұйқы безі, өт жолдарына операция жасау, қалқанша безін, өкпе және көкірек, паразитарлық ауруларды, іріңді-септикалық ауруларды хирургиялық емдеу практикалық қызметімен айналысты. Облыстық онкология орталығында білікті дәрігердің қатысуымен асқазанды хирургиялық жолмен алып тастау, асқазанның бір бөлігін алып тастау, тоқ ішек пен тік ішектің бөліктерін резекциялау, ішекаралық безді сылып тастау, т.б. операция түрлері тәжірибеге енгізіліп, жасалған. Жаңа әдістемелерді тану талпынысы, эксперимент жасаудағы батылдығы мыңдаған адамдардың өмірін құтқарды.

Жарты ғасырдан астам уақыт бойы науқастың жан әлеміне үңіліп, өткір қандауырдың жүзіндегі суық­тықты сездірмей, жылы сөзі мен жанашырлығын аямаған Сағымбай Құлсартов сияқты «алтын қолды» дәрігердің жасаған еңбегі ізсіз емес. Отандық медицинаның үздіктері атан­ған шәкірттері, өз ісінің шебері ретінде мойындалған беделі бар. Өмірден көрген-түйгені мол, еңбегінен берекет тапқан адамдардың арамызда жүргені қандай жақсы.

 

Гүлжазира ЖАЛҒАСОВА,
«Сыр бойы».

http://syrboyi.kz/tagilim/18145-andauyrdy-zhznde-ylpyldaan-mr-tr.html

МЕДИЦИНА МАЙТАЛМАНДАРЫ

Қасиетті Қармақшы мекенінде талай дарын иелері өмір сүріп, туған еліне адал қызмет істеп келеді. Солардың қатарында бүгінде ата-баба жолын жалғастырып, аудан әлеуетінің дамуына елеулі үлес қосып келе жатқан Алмас Қаржаубаевтың отбасы өңір жұртшылығының алғысына бөленген. Расында да, киелі Қармақшы топырағынан нәр алып, туып-өскен еліне перзенттік парызын өтеп жүргендер аз емес. Десе де, осы өңірдің тумалары бір отбасының отағасы мен отанасы атанып отырған Алмас Қаржаубаев пен Раяш Құрманбаеваның есімдерін жерлестері мақтанышпен атайды.

Шынында да, бұл әулет несімен сыйлы? Әрине, олар өздерінің мейірімділігімен, іскерлігімен, еңбекқорлығымен, ағайыншылығымен, ізденімпаздығымен құрметті.

Ал, енді туған халқының ықыласына бөленген осы екі жан туралы айтар болсақ, Алмас ағамыз Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері Жұбан Қаржаубайұлы мен Дәмелі Айдарханқызының отбасында өсіп-өнген 8 перзенттің ортаншысы. Анамыз Дәмелі 16 перзент сүйген, бірақ оның 8-і сәби кезінде өмірден өткен екен.

Міне, осындай отбасында тәрбиеленген 8 ұл-қыздың ортасында өскен Алмас өсе келе аудан орталығындағы №26 орта мектепті тәмамдаған соң, «Автобаза» мекемесі жанындағы жүргізушілер мектебінде дәріс алады. Содан кейін ол еліміздің Қиыр шығысында азаматтық әскери парызын өтеп келеді және аудандық орталық ауруханада жедел-жәрдем бөлімшесінің жүргізушісі болып жұмысқа орналасады.

Тұла бойы жігерге толы жас жігіт өзінің білімін одан әрі жетілдіру мақсатында 1980-1983 жылдары аралығында облыс орталығындағы медициналық училищеде тіс дәрігері мамандығы бойынша арнаулы білім алып шығып, 1986 жылға дейін аудандық ауруханада тіс дәрігері болып абыройлы қызмет істеп, жас та болса бас болып жүреді.

Ал, отанасы Раяш Шәкенқызының шыққан тегіне зер салсақ, ол өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарында еліміздегі ұсақ ауылдарды біріктіру мақсатында жүргізілген саясат қорытындысымен ірілендірілген қазіргі Иіркөл ауылының алғашқы төрағасы Есенбек атамыздың баласы, бар саналы өмірін осы ауылдың өсіп-өркендеуіне арнап, ел құрметіне бөленген Шәкен ағамыз бен Үрліхан анамыздың отбасында тәрбие алған үш баланың үлкені. Раяш Шәкенқызы да аудан орталығындағы №26 орта мектепте Алмас ағамызбен бірге бір сыныпта білім алады. Ол да аталмыш мектепті тәмамдаған соң, Қызылорда қаласындағы медициналық училищесін «орта буын медицина қызметкері» мамандығы бойынша бітіреді. Аудан орталығындағы ауруханада операциялық бөлімде өз мамандығы бойынша еңбек етіп жүрген кезінде Алмас Жұбанұлымен шаңырақ көтереді. Перзент сүйеді.

Бірақ, бала кезден арман болған мамандықтарын орта жолда тоқтатып тастауды жөн санамаған екі жас ата-аналарымен ойласа келе, білімдерін одан әрі жетілдіру мақсатында 1986 жылы Алматы қаласындағы медициналық институтқа оқуға түсіп, бірі – стомотология, ал енді бірі – гинекология бөлімінде аталмыш жоғары оқу орнының білікті сала мамандарынан білім алып шығып, 1991 жылы туған елге оралады. Туған халқының денсаулығын нығаюуына үлестерін қосуға еңбек етеді.

Арада жылжып, ай мен жыл өтті. Кешегі жас мамандар алғаш аудандық ауруханаға келгенде бауырына басып, ақыл-кеңесін берген ұстаздарының бүгінде қатары сиреді. Тіпті, қазіргі таңда өздері сол аға-апаларының орнын басты деуге болады.

Алмас Жұбанұлы бүгінде ауданның бас стомотологы, амбулаториялық емханалық қызметі бар аудандық емханада стомотология бөлімшесінің меңгерушісі, бөлімде қызмет ететін 10-ға жуық маманның ақылшы ұстазы. Ел әлеуетінің өсіп-өркендеуіне қосқан перзенттік парызы үшін ол ҚР-сы Президенті сайлауларында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың атынан екі рет алғыс алса, 2017 жылы тәуелсіз еліміздің медицинасын дамытудағы қажырлы еңбегі үшін «ҚР-ның еңбек сіңірген дәрігер-стомотологі» төсбелгісімен, бірнеше рет облыс және аудан әкімдіктері мен салалық басқармалардың құрмет грамоталары және алғыс хаттарымен марапатталды. Сонымен бірге, білікті сала маманы «ҚР-сы Тәуелсіздігіне–20, 25 жыл» мерекелік медальдарының иегері атанды.

А.Қаржаубаев майталман маман аудан жұртшылығына тек медицина саласының білгірі ретінде ғана емес, өңірімізде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға да белсене аралысып жүрген азамат ретінде танылған тұлға. Бүгінде оның «Абылай» шаруа қожалығы мемлекеттік «Сыбаға» бағдарламасы бойынша несие алып, 70-тен астам мүйізді ірі қара малын асылдандыру бағытында жемісті еңбек етуде. Екі отбасыны тұрақты жұмыспен қамтып, олардың толықтай жұмыс істеуіне жағдай жасауда. Сонымен бірге, Қамбар ата тұқымын да көбейтуге еңбек етуде.

Алмас Қаржаубаевтың тағы бірі қырына тоқталар болсақ, ағамыз аудандық мәслихат депутаты, аудандық қоғамдық кеңес мүшесі және аудандық «Қармақшы-Даму» кәсіпкерлер бірлестігінің төрағасы ретінде өңір дамуының өркендеуіне сүбелі үлесін қосып келе жатқан атпал азамат. Туған халқының әлеуетін арттыру мақсатында аудандық депутат ретінде өзі сайланған учаске сайлаушыларының мұң-мұқтажын құзырлы органдарға дер кезінде жеткізіп, оның орындалуына аянбай еңбек етуінің арқасында ел құрметтеген халық қалаулысы атанды.

Ал, енді «аудан сәбилерінің анасы» деген үлкен құрметке ие болған Раяш Шәкенқызының туған еліне сіңірген еңбегі жайлы айтар болсақ, 1991 жылдан бері ауданда дүниеге келген сәбилеріміздің тең жартысы осы аялы алақан иесінің қолымен жарық дүние есігін ашты десек артық айтқандық емес. Расында да, майталман маманның 31 жылдан бері бар саналы өмірін арнап келе жатқан мамандығы бойынша талай баланың екінші анасы атанды.

«Еңбек – түбі береке» дегендей, еңбек ешқашан елеусіз қалмайды. Міне, Раяш Шәкенқызы да өзінің өмірлік жары Алмас Жұбанұлы сияқты туған елінің өсіп-өркендеуіне арнаған ерен еңбегі үшін көптеген алғыс пен мадақтамаларға ие болған білікті маман. Киелі өлке тұрғындарының денсаулығын нығайтуға қосқан жемісті еңбегі үшін 2016 жылы ҚР Құрмет грамотасымен марапатталса, алдыңғы жылдарда ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің, сонымен бірге облыс, аудан әкімдерінің құрмет грамоталары мен алғыс хаттарына ие болды. Ал, 2014 жылы аудан әкімінің «Жылдың үздік дәрігері» номинациясының иегері атанды.

– Біз бақытты ұрпақпыз. Олай дейтінім, біз ғасырлар бойы ата-бабамыз армандап өткен тәуелсіздікке қол жеткізіп, сол арман еткен қоғамда өмір сүріп келеміз. Лайымда осы күніміз ұзағынан болғай. Расында да, өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарының ортасында Ақтөбе өңірі қазақтарының ұйымдастыруымен сталиндік саясатқа қарсы өткізген «Қарақұм көтерілісінде» хабарсыз кеткен атам Қаржаубай, 1939 жылы Отан алдындағы азаматтық парызын атқарып жүрген кезінде КСРО мен Финляндия мемлекеттері арасында өткен соғысқа қатысушы, сондай-ақ Ұлы Отан соғысында, яғни 1943 жылы өзі қызмет еткен әскери бөліммен бірге неміс шапқыншыларының тұтқынына түсіп, 1945 жылы АҚШ әскерінің көмегімен босанып елге келген, бірақ сол кездегі солақай саясаттың салдарынан «халық жауы» ретінде еліміздің Қиыр Шығысында жапон елімен өткен соғысқа қатысып, аман-есен елге оралған Жұбан майдангердің ұрпағымыз. Соғыс жылдарында Қызылтам елді мекені тұрғындары арасында «кендірком» аталып кеткен, яғни кендірден есілген арқан шығарған комбинаттың бастығы, үш жүзге пір атанған әйгілі Марал ишанның қалпесі болып қызмет еткен Есенбай атамыздың баласы Айдарханның қызы Дәмеліден өрбіген 8 ұл-қыз бүгінде тәуелсіз еліміздің өсіп – өркендеуіне сүбелі үлесімізді қосып келе жатқан жайымыз бар. Ата-анамыз медицина саласында еңбек етпегенімен, жоғарыда айтып өткенімдей, Марал ишанның қалпесі, емшілік қасиетімен елге танылған нағашы атам Есенбайдың ұрпағымыз. Міне, бүгінде Қаржаубаевтар әулетінде туған апайым Тұрар және мен, жарым Раяш, сонымен бірге қызым Зухра мен кіші ұлым Абылайхан медицина саласын таңдадық, – деді А. Қаржаубаев.

Иә, адамзат баласы бұл фәниге пенде болып келген соң, әрине, ұрпақ өрбітіп, олардың өзі өмір сүрген қоғамнан орындарын нықтап табуына еңбек етуі тиіс. Бұл ретте, мақала кейіпкерлері Алмас ағамыз бен Раяш апайымыз қалыс қалған емес. Тұңғышы Спартак Ақтау қаласында отбасымен тұрып жатса, қызы Зухра да жанұялы. Қазіргі таңда Қызылорда қаласындағы облыстық медициналық орталықтың нейроинсульт бөлімінде невропотолог әрі доплер Узи дәрігері болып қызмет істеуде. Ортаншы ұлы Талғат жоғары білімді маман, қазіргі таңда отбасылық шаруашылықты басқарады. Яғни «Абылай» шаруа қожалығының барлық шаруасы оның басқаруында. Ал, оның жары, отбасының инабатты келіні Анар болса енесі Раяш Шәкенқызының қолқанаты. Сондай-ақ, отбасының кішісі Абылайхан Ақтөбе қаласындағы мемлекеттік медициналық академиясының 5-курс студенті. Балаларының барлығы да жоғары білімді.

Мен өткен сенбі күні кешке Алекеңнің отбасында болдым. Ол кісі бөлмесінде «Астана» арнасындағы жаңалықтарды тамашалап отыр екен. Жөн сұраса отырып, ауыл ахуалына да назар салдық. Ел жаңалықтарын да сараладық. Оңтүстік Кореяда өтіп жатқан қысқы олимпиадада ел намысын қорғап жүрген қазақстандықтардың өнері жайлы айттық. Тіпті, Сыр медицинасындағы толымды жаңалықтармен де таныстырды. Отбасылық шаруашылықтың жаңалықтарына да қанықтырды. Әңгіме арасында Раяш апайымызды сұрап едім. Ол маған күле қарап: «Ә, манадан бері сені неге жан-жағына алаңдап отыр десем,қайын апаңды іздеп отыр екенсің ғой пәтшағар. Апайың қазір Қызылорда қаласында, біліктілігін арттыруға кетті. Бүгін тест тапсырып жатқан шығар. Бірер күннен соң келіп те қалар», – деді әңгіме артын әзілге айналдырып. Алекең екеуміз түннің бір уағына дейін әңгімелесіп отырып қалыппыз. Сағат тілі түнгі 12-ден асып түсіпті. Ағайдың жүзінен мен шаршаңқылықты көрдім. Сәлден соң мен де үйіме қайттым.

Нұрбай ӘБІЛАХАТҰЛЫ,

«Қармақшы таңы».


Қазақстан - Қызылорда

Опубликовано: 20 февр. 2018 г.

Мемлекет басшысы кезекті жолдауында «адами капиталды – жаңғырудың негізі» деп атап көрсетіп, онда денсаулық сақтау жүйесін жетілдіруге мән беру қажеттігін тапсырды. Бұл бірінші кезекте дені сау ұлттың қалыптасуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ жекеменшік медицинаны дамыту – бұл қызмет сапасын арттырады. Елбасы саяси салмағы басым 100 нақты қадам тапсырмасындағы 81-ші қадамда осындай міндет жүктеді. Бәсекелестікті арттыра отырып, медициналық қызмет деңгейін көтеру осы саланың қарыштап дамуына септігін тигізеді. Осы орайда аймағымызда және бір жеке емдеу орталығы халыққа қызмет көрсете бастады.

БІЗДІҢ БІЛІКТІ ДӘРІГЕР

Тұрғанбай Маханов есімі өңіріміздің денсаулық сақтау саласында етене таныс. Саналы ғұмырында айналасына мейірім шуағын төгіп, санмыңдаған білікті шәкірттер тәрбиеледі. Қаншама науқасқа шипа дарытты. Ерен еңбегінің арқасында мемлекеттік деңгейдегі марапаттауларға да қол жеткізді. Атап айтқанда,1982 жылы «Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер» атағы, «Құрмет белгісі», «Халықтар достығы», «Құрмет» ордендерін, СССР және ҚазССР «Денсаулық сақтау саласының үздігі» белгісін омырауына тақты. Ұзақ жылғы еңбегі елеусіз қалған жоқ. Бүгінде ол «Облыстың құрметті қайраткері», облыстың «Құрметті» азаматы. ҚР Тәуелсіздігінің 10 жылдығында, Астана қаласының 10 жылдық мерейтойында Елбасының «Алғыс хатымен», облыс әкімі мен облыстық мәслихаттың «Алғыс хатымен» марапатталды.

Тұрғанбай Маханұлы – Сырдария ауданының тумасы. Қызылорда қаласындағы №1 мамыр мектебінде білім алған. Ақтөбе қаласындағы медициналық институтты тәмамдаған. Еңбек жолын Жалағаш аудандық ауруханасында бастаған. Аталмыш ауруханада екі жылдан астам қызмет атқарып, облыстық денсаулық сақтау бөлімі меңгерушісінің орынбасары қызметіне тағайындалады. Еңбекқор дәрігер орынбасарлықтан облыстық аурухананың бас дәрігері, облыстық медицина орталығының директоры болып қызмет атқарады. Сондай-ақ, бас дәрігерлікпен қатар облыстық денсаулық сақтау басқармасына басшылық етеді. Бүгінде құрметті зейнет демалысында. Зейнетке шықса да, жұмыссыз емес. Медицина саласының дамуына сүбелі үлес қосуда. Ол облыстық медициналық орталықтың Құрметті директоры-кеңесшісі қызметінде.

– Бүгінде медицина саласы қарқынды дамуда. Өңірімізге ота жасайтын көптеген аппараттар келді. Дәрігер боламын деген маман білікті болуды мақсат тұтқан жөн. Себебі адам жанына араша түсу, өмірін сақтау дәрігердің борышы, және дәрігердің мейірімді де кішіпейіл болғаны жөн деп білемін. Науқастың жан-дүниесін түсініп, демеу білдіру дәрігерге артылатын жүк. Денсаулық сақтау саласының сапалы дамуы, халық денсаулығының жақсаруы жоғары білікті дәрігер еңбегінің жемісі, – дейді Т.Маханов.

Өз ісінің білгірі 1964-1976-1991 жылдары бірнеше рет ауылдық, қалалық және облыстық кеңеске, сонымен қатар 1989 жылы КСРО Жоғары кеңесіне депутат болып сайланған. Ол халық қалаулысы ретінде өзекті деген мәселелерді қозғап, оңтайлы шешілуі үшін үлкен жұмыстар атқарды. 1978 жылы Алматы қаласында өткізілген Дүниежүзілік денсаулық ұйымының халықаралық конференциясында, сондай-ақ, София қаласында өткен әлемдік денсаулық сақтау ұйымының мәжілісінде республика атынан сөз сөйлеп, қазақ жерінің, елінің хал-ахуалымен бірге Арал аймағы экологиясының медициналық аспектілері жайын көтерген. Ол 1980-1991 жылдар аралығында КСРО денсаулық сақтау министрлігінің орта медициналық білім беру комиссиясының мүшесі болды.

Оның өмір жолынан байқағанымыздай, ол жан жүрегімен дәрігер болды. Уақытпен санасу дегенді білмейтін адам жанының арашасы абырой биігінде жастарға қашанда үлгі бола бермек.

Мөлдір САБЫРЖАН

https://aqmeshit-zhastary.kz/zanalyk/suhbat/1308-bzd-blkt-drger.html