Ауа райы
Мерекелер


 

АУРУХАНА ЖАҢА ЗАМАНАУИ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ТОЛЫҒЫП КЕЛЕДІ«Амбулаториялық-емханалық қызметі бар Арал аудандық ауруханасы» ШЖҚ КМК-ның хирургиялық бөлімшесінде кең көлемде және күрделі деген операция түрлері көптеп жасалады. Себебі бұл бөлімше жаңа медициналық құрал-жабдықтармен мүмкіндігінше толықтай жасақталған және оның заманауи медицинаның озық тәсілдерін игеруде мол тәжірибесі бар. Науқастарды диагностикалау, хирургиялық жолмен емдеу мен күтім жасауда жаңа технологияларды енгізуге зор мән беріледі. Соның куәсі ретінде 2012 жылы лизинг арқылы алынған құны 17 млн теңге тұратын KARL STORZ фирмасының эндохирругиялық кешенін айтуға болады. Бүгінгі таңда аталмыш құрылғының көмегімен лапароскопиялық холецистэктомия, кистэктомия, аппендэктомия, ұрық көктамырын байлау, асқазанның ойық жарасын тігу, диагностикалық лапароскопия кеңінен атқарылуда.

АУРУХАНА ЖАҢА ЗАМАНАУИ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ТОЛЫҒЫП КЕЛЕДІ2013 жылы Германияның Drager компаниясының «Fabius plus» наркоздық аппараты да осы тәсілмен алынды. Бұл наркоз беруді одан әрі жақсартып, оның мүмкіндігін арттыра түсті.

2015 жылы ауруханаға Германияның KARL STORZ фирмасының видеоэндохирургиялық кешені мен видеоуретроцистоскоп аппараттары әкелінді. Бұл құрылғылардың мүмкіндігін аурухана мамандары сәтті игеріп, өз күнделікті практикаларында табысты қолдануда.

АУРУХАНА ЖАҢА ЗАМАНАУИ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ТОЛЫҒЫП КЕЛЕДІ2017 жылы ERBE фирмасының VIO3003 жабдығы – кесу мен когалуляцияға арналған жоғары жиіліктегі хирургиялық аспабы ауруханаға алынды. Соның нәтижесінде отадан кейнігі жара асқынусыз жазылатын болды. Осы жылы «Жол картасы» бағдарламасының аясында Mindray компаниясынан хирургиялық стол мен жарық диодты хирургиялық үлкен шырағдан алынды. Бұл жабдықтардың ауруханада жасалған хирургиялық операциялардың тиімділігін арттырғаны еш шүбә келтірмейді.

Ағымдағы жылы құны 30 млн теңгелік «С дуга» мобилді рентген қондырғысы алынды. Енді хәлі ауыр науқастарды рентгендік зерттеу үшін басқа кабинетке тасымалдамай-ақ сол жатқан жерінде, оған еш қиындық келтірмей диагностикалау мүмкіндігі пайда болды. Сондай-ақ хирургиялық операция кезінде де холангиография, сүйек репозициялары және т.б. жасалуда.

Сонымен қатар осы жылы үлкен травматологиялық құрыл-саймандар жиынтығы алынды. Ол да аталмыш мамандардың еңбегін жеңілдетуде.

АУРУХАНА ЖАҢА ЗАМАНАУИ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ТОЛЫҒЫП КЕЛЕДІМұның бәрі аурухана бас дәрігері Марат Құбылұлы Ршымбетовтың бастамасымен, түсіністігімен және қолдауымен жүзеге асқан игі тірліктер.

Заман талабына сай жаңа медициналық жабдықтардың лайықты, өз мақсатында қолдануда хирургиялық бөлімше меңгерушісі жоғары санатты хирург Ә.І.Жүсіпов, травматологиялық бөлімше меңгерушісі, 1-ші санатты дәрігер Т.Ж.Ерсейтов, хирург дәрігерлер: А.Р.Гиззатов, О.М.Туремуратов, Н.Б.Кеулімжаев сынды азаматтардың еңбегі сіңген. Сондай-ақ олардың санатында анестезиолог-дәрігерлер: Т.Қ.Бердімағанбетов, Б.Е.Бармағанбетов, Д.С.Избасханов, Е.Қ.Ашықбаевтар да бар.

Хирургиялық бөлімшеде 6 орта және 5 кіші буын медицина қызметкері жұмыс істейді. Мейірбикелердің 3-інің - жоғары, 2-інің - 1-ші санатты біліктілігі бар. Хирургиялық бөлімшенің аға мейірбикесі жоғары санатты маман Айгүл Изикеева, кезекші мейірбике жоғары санатты Нұрсұлу Құдайбергенова, Тәжігүл Нұрымбетова, І-ші санатты Жаңагүл Қосқұлова, Роза Қуанышбаева, Назкен Оспановалар өздерін оталардың сәтті өтуіне хирургтермен қатар жауапты сезінеді. Өйткені олардың алдының қызмет еткеніне 37-38 жыл болған, мол тәжіірибе жинаған.

АУРУХАНА ЖАҢА ЗАМАНАУИ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ТОЛЫҒЫП КЕЛЕДІХирургиялық бөлмше мейірбикелері әр медициналық жабдыққа ыждағатты күтім жасап, олардың мүлтіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Әрбір хирургиялық операциядан кейін бағасы қымбат құрылғыларды талапқа сай зарарсыздандырып, көз қарашығындай аялап, келесі пайдалануға дайындайды.

Бұл жерде ота тазалықшылары Ләззат Айекешова, Айнұр Қоянбаева, Роза Қантаова, Ләззат Бижанова, Алтынкүл Ибраева сынды жандардың есімдерін де атап өткен жөн.

Мен осы бір бөлімше мысалында ауруханадағы орта медицина қызметкерлерінің толағай еңбегін қысқаша баяндай отырып, оларды алдағы келе жатқан төл мерекесі – Халықаралық мейірбике күнімен шын жүректен құттықтаймын. Дендеріне – саулық, кәсіптеріне – береке тілеймін.

 

Ж.З.ҚАЛМАҒАНБЕТОВА,

аурухана бас мейірбикесі,

Арал ауданы

«Сыр медицинасы» газеті

 

 

 

ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫНДА ТҰРҒЫНДАРДЫҢ ЭЛЕКТРОНДЫ ДЕНСАУЛЫҚ ПАСПОРТЫ ДАЯРЛАНДЫ

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасына сай сырбойылық ақ халаттылар қағазсыз құжат айналымына көшіп, өңір тұрғындарының электронды денсаулық паспортын даярлады,24.kz.

«Денсаулық сақтау саласындағы ең үздік IT шешімі» халықаралық байқауында жеңімпаз атанған «ДамуМед» мобильдік қосымшасы да аймақта қарқынды қолданысқа енген. Мәселен Арал ауданының мың бір жүзден астам тұрғыны кешенді медициналық ақпараттық жүйені пайдаланады. Аудандық ауруханаға қарасты 3 ауылдық емхана, 11 амбулатория түгелдей ғаламторға қосулы компьютермен жабдықталған. Алдағы мамыр айына дейін шалғай елді мекендерде орналасқан 36 медициналық бекеттің материалдық-техникалық жабдықталу көрсеткішін 100 пайызға жеткізу жоспарланып отыр.

Амантүгел Қырбасов, Арал аудандық аурухана бас дәрігерінің орынбасары:

- Барлық мектептің оператор-программистерімен кездесіп, мектептерді аралау үстіндеміз. Әуелі жұмысшы-қызметкерлерден бастап, аймақтық мейірбикелер өз аймағының тұрғындары үйлеріне күнделікті үй аралау арқылы барып, қазір осы мобильді қондырғыға енгізілуде.

https://syr-media.kz/kogam/3046-yzylorda-oblysynda-tryndardy-elektrondy-densauly-pasporty-dayarlandy.html

ДЕНІ САУ АДАМ – ЕҢ БАСТЫ КАПИТАЛ

Республикалық арнайы мониторингтік топ Қызылорда қаласының №3 емханасының жұмысымен танысты

20 сәуірде Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің бастамасымен құрылған мониторингтік топ №3 қалалық емханасында болды.

Топ құрамында республикалық арнайы мониторингтік топ жетекшісі Айгүл Соловьева, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының жасыл экономика және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар комитетінің мүшесі Мұрат Абенов, «Экспо&Women» халықаралық ұйымының директоры Салтанат Рахымбекова, қолөнер шебері, этнодизайнер Ырза Тұрсынзада, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы халықаралық ұйымының қызметкері Архат Қанатбаев және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (бұдан әрі - Агенттік) Қоғаммен байланыс департаментінің директоры Арман Бердалин, Агенттіктің Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер департаментінің директоры Мұрат Байсалов, Агенттіктің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат департаменті директорының міндетін атқарушы Дидар Смағұлов бар.

Республикалық арнайы мониторинг топ мүшелерін облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы А.Әлназарова №3 қалалық емхананың қызметімен және «DamuMed» медициналық ақпараттық жүйесінің мобильді қосымшасымен таныстырып өтті.

ДЕНІ САУ АДАМ – ЕҢ БАСТЫ КАПИТАЛ
ДЕНІ САУ АДАМ – ЕҢ БАСТЫ КАПИТАЛОблыс аумағындағы медициналық ұйымдарға кешенді медициналық ақпараттық жүйесін ендіру жұмысы жүзеге асырылып, қазіргі таңда облыс бойынша қала және аудан деңгейіндегі медициналық ұйымдардың медициналық ақпараттық жүйелермен қамтылуы 100 пайыз болғанын атап өтті.

2018 жылдың ақпан айынан бастап тұрғындарға ақпараттық және электронды көмек көрсету мақсатында «DamuMed» медициналық ақпараттық жүйесінің мобильді қосымшасы енгізіліп бүгінгі күнге есеппен 1832 тұрғын тіркелген. Жыл соңына дейін облыстың интернет белсенді тұрғындарының 30 пайызын мобильді қосымшамен қамту жоспарлануда.

«DamuMed» мобильді қосымшасында:

• Менің жазылуларым;

• Менің шақыртуларым;

• Менің жанұям;

• Хабарландырулар;

• Дабыл түймесі;

• Еңбекке жарамсыздық парағы;

• Рецепттер;

• Зертханалық зерттеулер модулдері қарастырылған.

https://syr-media.kz/kogam/3021-den-sau-adam-e-basty-kapital.html

ҚЫЗЫЛОРДА МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІНІҢ - 90 ЖЫЛ

Қызылорда медициналық жоғары колледжінің 90 жылдығына орай колледж студенттері арасында «Рухани жаңғыру - туған жер тұтастығы мен ел болашағы» атты облыстық ғылыми-теориялық конференциясы өткізілді.

Конференция жұмысы «Туған жер - тұнған тарих», «Цифрлы Қазақстан - заман талабы», «Латын әліпбиі - рухани жаңғыру бастауы», «Жанында жүр жақсы адам» бағыттары бойынша жүргізілді. Оған өңіріміздің барлық колледждерінің студенттері қатысты.

Тәуелсіз еліміздің болашағы – жастарымыздың интеллектуалды көрсеткіштері олардың тек білім деңгейімен ғана емес, сонымен бірге олардың ұлттық тәрбиесімен, рухани жаңғыруымен де тікелей байланысты. Білім – рухани жаңғырудың басты алғышарты. Өйткені, ой жүйесі терең, алыстан пайымдап, тереңнен тамырланған дүниетанымы кең адам ғана бәсекеге төтеп бере алады.

Конференция қорытындысы бойынша барша жасқа білім рухани жаңғыру аясында бірлігі бекем елдің ғана әлемді мойындататын табысты ел болу, жарқын болашақты отырып, астында елімізді дамыту үшін бірге қызмет етуге үндеу айтылды.

Болашақ мамандардың кәсіби құзыреттілігін арттыру мақсатында өткен конференцияда «Менің болашақ Қазақстаным» тақырыбында ғылыми жобасын қорғаған И.Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық жоғары колледжінің студенті Аян Сәрсенбек бас жүлде иеленсе, «Латын графикасына көшудің тиімділігі мен жолдары» тақырыбында ғылыми жұмысын қорғаған М.Мәметова атындағы педагогикалық жоғары колледжінің студенті Орынай Байтуғанова бірінші орынға лайық деп танылды. Екінші, үшінші орын иегерлері де марапатталып, қошеметке бөленді.

ҚЫЗЫЛОРДА МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІНІҢ - 90 ЖЫЛ
ҚЫЗЫЛОРДА МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІНІҢ - 90 ЖЫЛ

https://syr-media.kz/kogam/2975-yzylorda-medicinaly-zhoary-kolledzhn-90-zhyl.html

ҚАЛАМ ҚАНАТЫНДАҒЫ ҚҰДІРЕТЕкеуара әңгімеге арқау оқиға жетерлік. Ой тым жүйрік емес пе, бір демде өткеннен өзек тарта бастады. Сұхбаттасым – Аманкелді Суханберлиев. Белгілі дәрігер, танымал журналист. «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері, Қазақстанның құрметті журналисі, ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі. Қысқа қайырғанда, ел ағасының атына атағы сай.

 

Әңгіме қызды-қыздымен өткен ғасырдың алпысыншы жылдарына жүгіріп, естеліктер есіле кетті. Сөйтіп Аманкелдінің атой салып жүрген оқушы кезін еске түсірдік. Болар бала басынан ғой, Арал аудандық «Толқын» газетіне дембіл-дембіл мақаласы жарық көріп, ол аздай айбарлы «Ара» журналында фельетоны жиі жарияланатын болды. Ауылдың кейбір көмескі келбеті сын тезіне іліккен соң шен-шекпенді оны жақтыра қоймайтын, есесіне ел «жазушы бала» деп аузынан тастамайтын абыройға ілікті. Бірде Бөген орта мектебінің беделі биік мектеп директоры Садық Жұмағұлов шұғыл шақыртады. Сабағы үздік, тәртібі жақсы оқушы бұған таңырқап қалды. «Не себепті шақырған? – дейді іштей, – мен тарапымнан кері қылық жоқ еді». Десе де, дереу барды. Директор тапжылмай күтіп отыр екен, жылы жүзбен қабылдады.

– Айналайын Аманкелді, әкең түйдей құрдасым еді, сыйластығым жақсы, өзің осы отбасынан оқ бойы озық шығып, жазу-сызуға қабілетті болдың. Менің қолдауым болсын, мына жолдама ҚазМУ-ға беріліп отыр. Білім бөлімінен алдырдым, саған сәттілік, – деді қуанышын жеткізіп.

– Сізге үлкен рахмет. Менің қалауым –дәрігерлік. Әкемнің көзін жазуым керек!

Садық ағай лезде тұтығып кетті. Өңі бұлттай бұлыңғыр тартып, артынша жауыннан кейінгі күндей жүзі жадырап сала берді.

– Жөн. Өте орынды. Қайда барсаң да, мен тілекшімін. Дегеніңе жет!

Осы оқиға естен кетпейді. Қайсар баланың қабілетін бағалағаны болар, директор одан үлкен үміт күтті. Және ол үміт ақталды.

Бейкүнә балалық шағынан бейнеттен белі бүгіліп, ертелі-кеш үйелмелі үйден үздігіп кете алмай, әке-шешенің, қабырғасы қатпаған бауырлардың қамын жейтін. Мектеп бітірген жылы да балық мекемесінде қара жұмысқа жегілді, ендігі кезекте жоғары оқу орнына бел буды. Арман Ақтөбеге жетеледі. Көңілі медициналық институттың емдеу факультеті еді, бағына қарай жолы болды. Ә дегеннен институттың белсенді студенті ретінде оқуда озат, қоғамдық жұмыстарға қанаттас болып, мерейі өсті. Бұл бұл ма, Ақтөбе облыстық «Коммунизм жолы» газетінде үздіксіз мақалалары жарияланып тұрды. Штаттан тыс тілші деп таныды. Бірде белгілі ақын, әдебиет бөлімінің меңгерушісі Есенбай Дүйсенбаевтан тілдей хат келді. «Құрметті Аманкелді! Мен осы бойда сіздің «Сағынышыңызды» машинкаға беріп отырмын. Жарайсың, өте әдемі жазып шыққансың. Шынайы сезім осылай берілер болар. Жалпы, сіздің қолыңыздан талантты дүниелер жасау келетіні көрініп тұр» делінген хатта. Бұған Әбекең бір желпініп қана қойған жоқ, шабытына шабыт қосып, шығармашылыққа шындап кірісті.

Иә, ол екінші курсқа көшкенде ойы нілдей бұзылды. Біржола журналистикаға жөнеп кеткісі келді. Сол үшін пединститутқа ауысқысы бар. Іштей піскен ниетті бөліскісі келіп, облыстық газеттің бас редакторы Нұрқайыр Телеуовтың қабылдауына кірді.

– Айналайын Аманжан, жаңа туындыларыңды әкелдің бе? Сені редакцияның бір мүшесі деп санаймыз. Қаламы жүйрік қаламгерге құрметіміз ерекше,– деді ол жанына жақын тартып.

– Сеніміңізге рахмет. Мен бұл жолы бір ұсыныспен келіп едім. Бәлкім, ақыл қосарсыз...

– Қысылма, айта бер.

– Пединститутқа ауыссам деп едім, сіз қалай қарайсыз?

– Әй, сенікі қай сасқаның? Беделді оқу орнынан ауысу деген не? Хирург болам деген арман қайда қалды? Ешкім сенің қаламыңды тартып алмайды. Ол – өмірлік рухани серік. Әлгі Зейін Шашкин, Естөре Оразақов кімнен кем жазады, солардың мамандығы дәрігер. Мен бұл ұсынысыңа түбегейлі қарсымын, – деп бұрқ етті.

Осы сөз қамшы болды да мединститут студенті сабағын, жарқын жолын жалғай берді.

Институтты бітірген бойда Атырау облысы Теңіз ауданына жолдама берілді. Кеңестік кезеңнің керемет үлгісі – жолдама бойынша жіберілген жерге бармай қалу, сылтау іздеу – үлкен сын, талап қойылды, орындау – міндет. Сырт ел, сырын сезе бермейді. Теңіз деген аты болмаса, су тапшы, аңызақ дала. Ұшы-қиыры жоқ Нарын құмында малшылар қонысы ғана тіршіліктің тұтқасын ұстап тұрды. Ол кезде бұл маңайда мұнай деген атымен жоқ уақыт. Аудандық ауруханаға хирург болып қызметке орналасқан Аманкелді Суханберлиев өз ісіне аса жауапкершілікпен қараған маман ретінде елге ерте танылды. Сондықтан оған көрінуші көп, ақыл-кеңес сұраушыдан кезек сүрінеді. Бірде Калинин атындағы совхоздан жедел шақырту жетті. Он төрт жасар Роман хал үстінде. Дене қызуы 39,5 градусқа көтерілген. Балқұдық станциясынан түскен хабарға қарағанда баланың соқырішекпен ауырғанына екі-үш күн болған. Басында учаскелік аурухана дәрігері Вячеслав Нәжімов күзетіп отыр. Ол ота жасауға мүмкіндігі келмеген соң ауданнан көмек сұраған. Шілденің кезі, күннің көзі төбені тесіп кетердей тегеурінді. Аудан орталығынан 400 шақырым шалғайдағы шаруашылықты санавиация таба алмай оралған. Амал жоқ, енді «Газ-66» автокөлігімен бір бригада жолға шықты. Әбекеңмен бірге Александра мен Ғалия дейтін екі медбике ілесті. Айқыш-ұйқыш жол, кемедей көлікті бесіктей тербетіп келеді. Түні бойы тоқтаусыз жүріп, таң саз бере малшының үйіне көлік тұмсығын бір-ақ тіреді.

Шынында, баланың халі өте ауыр. Соқырішек жарылып кеткен. Әрі-бері әурелеуге болмайды. Денсаулық көтермейді. Аманкелді Нұғманұлының шегінетін жері жоқ, хирург ойланбастан шұғыл шешім қабылдауға тиісті. Өйткені мәселенің бір ғана жолы бар – киіз үйдің ішінде ота жасауға тура келіп тұр.

Киіз үйдің ішкі бөлігі толық санитарлық тазалықтан өтті, кереует ақ бөзбен қапталды. Құдды ота үстеліндей талапқа келді. Ендігісі нартәуекел! Қолы шипалы хирургке үміт артқан ата-ана киізді айналшықтап, уайым жеп жүр. Еркек басымен жанардан парлаған жасты сүртіп әлек. Қайтсін байғұс, баласын жамандыққа қимайды, аяғынан тік тұрып кетсе дейді. Бұл кезде ауыр ота да басталып кеткен еді.

Алдын ала бойға қуат берер түрлі емдік шара жасалып, баланың беті бері қарағандай болғанымен, үміт пен күдік арпалыста. Тағдыр үшін тартысқа араша түсу – өзіне, кәсібіне сенген адамның ғана байламы. Мұндай батыл әрекетке «менмін» дегеніңнің өзі бата алмай шегіншектейді. Оның себебі де бар, алда-жалда мүлт кетсе, баланың обалына қалам ба деп қорқақтайды. Иә, қазір өмір кілті – тәңір мен дәрігердің қолында. Өте қауіпті ота болғасын жас хирург Әбекең әбден терге малшынды, бір жағынан аптап ыстық жүректі қыспақтап тұр. Бір құдайдың бары рас, сірә, оң көзбен қараған екен, үш сағатқа созылған ота сәтті шықты. Бір-екі күн әлденіп алғанша, екі медбикеге баланы бақылауда ұстауды тапсырды. Жолға жарайды деген жағдайға жеткенде ғана Әбекең аудандық ауруханаға алдырып емдеді, тоғыз күн өткенде бала аттай тұрып, шауып кетті. Осы оқиға облыста үлкен сенсацияға айналды. Тіпті облыстық денсаулық сақтау саласының басшысы шақыртып: «Мұндай қадамға бару дәрігер үшін ұлы ерлік. Сенің тәжірибеңді екінші ешкім қайталай алмауы мүмкін» дегені бар. Бір қызығы, сол Роман өсе келе дәрігер болуды армандапты. Сол мақсатпен Аманкелді ағасына ұдайы хабарласып, кеңес алыпты. Тіпті Әбекең өзі Ақтөбеге апарып, мединститутқа қабылдануына түрткі болған. Осынша жағдайдың жай-жапсарын денсаулық деген ұлы байлық байланыстырды, сөйтіп сәттілікке сабақтастырды.

Есті естеліктің тағы бірі еске түсті. Менің «Жас Алаш» газетінде қызмет істеп жатқан кезім. Ауылдан Әбекең жетсе, мәре-сәре болып, жігіттер бір жасап қалатын шақ. Сондай сәттің бірі болар, сол кезгі бас редактор, бүгінгі қоғам қайраткері Уәлихан Қалижан редакция ұжымын жинап, тұрақты авторымыз Аманкелді Суханберлиев туралы тағылымды әңгіме шертті.

– Сіздер журналистпін деп шіренесіздер, ал дәрігердің жазғанымен салыстырғанда көпшілігінің шығармасы кемшін түсіп қалады. Әсіресе, оның проблемалық мақалалары журналистік зерттеудің алдыңғы сапында тұр. Байқоңырдың базынасын, кенезесі кепкен Аралдың күйін, экологиялық аймақ тұрғындарының денсаулық жайын қозғау ой өлшемі жоғары маманның ғана қолынан келетін шаруа. Сондықтан сіздерге өнеге етіп айтып отырмын, –деп еді.

Сол сөз құлағымнан әлі кетер емес. Бұл баға журналистиканы жаны қалаған, әрі екінші мамандығым деп санаған, жан дүниесінің кеңістігі кең, тіл байлығы мен жазу шеберлігі шынайы шығармашыл өкілдің биік шоқтығын байқатты. Иә, ол 1968 жылы алғаш ұстаған қаламның құдіреті мен құндылығын бір мысқал төмен түсірмей, елу жылдан бері рухани серігі еткен ерекше жан. Табиғатынан танымы мықты, талғамы биік тұлғаны ел екі мамандық иесі деп таныса, оның бірі тікелей журналистикамен байланысты.

Бүгінде Аманкелді Суханберлиев алпыстың бесеуіндегі ел ағасы. Белсенді буын. Бір жағынан медициналық колледж студенттеріне дәріс оқиды, хирургия саласының қыр-сырын үйретеді. Ал, қаламгер ретінде шығармашылықпен әуелгі әрекетіндей біте қайнасып жүр. Оның жетекшілігімен ғылыми-көпшілік, рухани-танымдық республикалық «Нұр Жан» журналы жарыққа шығып келеді. Және «Нұржан Ишан Ата» атындағы қайырымдылық қоры» қоғамдық қорының президенті. Аймақ өміріне белсенді атсалысады, рухани ортада беделді. Осындай жайсаң жанмен әңгіме осы жерге келгенде тұйықталды. Бәлкім, әлі де айтыла түсер ме еді, уақыттың тапшылығы маған мұрша бермеді.

Қаныбек ҚҰРБАН.

http://syrboyi.kz/tagilim/19472-alam-anatynday-dret.html

ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫ МАУСЫМНАН БАСТАП МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰЖАТТАМА ҚАҒАЗСЫЗ ЖҮРГІЗУГЕ КӨШІРІЛЕДІ

ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында денсаулық сақтау жүйесін цифрландыру барысы туралы денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов мәлімдеді.

Елбасы «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» Жолдауында ақпараттық жүйелерді біріктіру, мобильдік цифрлық қосымшаларды қолдану, электрондық денсаулық паспорттарын енгізу, «қағаз қолданбайтын ауруханаға» көшу арқылы медициналық көмектің қолжетімділігі мен тиімділігін арттыру туралы тапсырма берді.

Ол цифрландыруды ескере отырып, оңтайландырылған медициналық қызметтерді енгізуден; цифрлық форматта медициналық құжаттаманы жүргізуден; денсаулықтың электронды паспортын іске қосудан; медициналық ақпараттық жүйелерге (МАЖ) минималды талаптарды бекітуден, сондай-ақ, мобильді қосымшалардың минималды функциялары бойынша; МАЖ-ге деректерді дауыспен енгізуден тұрады.

«Денсаулық сақтау жүйесін цифрландыру аясында жоғарыда айтылған барлық жобаларды толық іске асыру үшін бірінші кезекте денсаулық сақтау ұйымдарының АТ-инфрақұрылымын қамтамасыз ету қажет. Осылайша, қазіргі таңда 6 283 денсаулық сақтау объектісінің 3 050-і немесе 51% интернет желісіне қосылған. Дәрігерлердің және орта медицина қызметкерлерінің 97 784 жұмыс орнының (ауысымы мен кезекшілікті есепке алғанда) 82 149-сі немесе 84,9%-ы компьютерлік техникамен қамтылған», — деді Елжан Біртанов.

Медициналық ақпараттық жүйелермен 757 медициналық ұйымның 619 немесе 85,4%-і қамтылған.

Қазіргі таңда аудан орталықтары деңгейіне дейінгі денсаулық сақтау ұйымдарының барлығы Интернет желісіне 100% қосылған, бұл ел халқының 85% медициналық көмекпен қамтамасыз етеді.

Сонымен қатар, облыстардың және Астана қалаcының әкімдіктері осы жылдың соңына дейін қалалар мен аудан орталықтарының деңгейіне дейін дәрігерлер мен орта медицина персоналының жұмыс орындарын компьютерлік техникамен 100% қамтамасыз етуді жоспарлап отыр және 2021 жылға дейін фельдшерлік-акушерлік және медициналық пунктерді, дәрігерлік амбулаторияларды компьютерлік техникамен жабдықтауды кезең–кезеңімен қамтамсыз ету көзделген.

Е. Біртанов 2018 жылғы қаңтардан бастап медициналық құжаттаманы қағазсыз жүргізуге көшу процесі біртіндеп басталғанын атап өтті. Тоқсан сайын 4 өңір бастапқы медициналық құжаттаманы қағаз қолданбай жүргізуге кезең–кезеңімен көшірілетін болады.

2018 жылғы қаңтардан бастап —Ақмола, Қарағанды, Қостанай, Батыс Қазақстан облыстары;

2018 жылғы сәуірден бастап Алматы, Маңғыстау, Павлодар, Оңтүстік Қазақстан облыстары;

2018 жылғы маусымнан бастап Атырау, Жамбыл, Қызылорда, Солтүстік Қазақстан облыстары;

2018 жылғы қазаннан бастап Ақтөбе, Шығыс Қазақстан облыстары және Астана мен Алматы қалалары.

 

primeminister.kz

МӘЖІЛІС ДЕПУТАТТАРЫ ҚАЗАЛЫ АУДАНЫНДА

3 сәуірде Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттары Дархан Мыңбай мен Амангелді Дәуренбеков жұмыс сапарымен Қазалы ауданына келіп, халықпен жүздесті.

Жыл басында іске қосылған аудандық аурухананы көріп, дәрігерлермен пікірлесті. Мұнан соң "Нұр Отан" партиясы аудандық филиалында қоғамдық қабылдау өткізді.

Депутаттар Қазалы локомотив жөндеу зауытында да болды.

http://syrboyi.kz/negizginews/19354-mzhls-deputattary-azaly-audanynda.html

БІТІМ – БОЛМЫСЫ БӨЛЕК, ӘЗІЛ – ҚАЛЖЫҢЫ ЕРЕК ЖАН ЕДІАдам өмірі мәңгілік емес. Қамшының сабындай ғана бес күндік өмір қас пен көздің арасында тоқтаусыз зымырап өтеді де шығады. Өткен өмірімізге көз жүгіртіп, өмір кітабының беттерін ақтарған кезде мейірімді ісімен, ақкөңіл мінезімен адамдардың жүрегіне жылулық сыйлаған жарқын бейнелер көз алдымыздан кетпейді.

Сондай жандардың бірі ардақты досым, әріптесім Бекназарұлы Болаттың өткен өмір жолы, бүкіл болмыс-бітімі жадымда жаңғырып, енді естелікке айналып отыр. Оның жаратылысы бөлек еді. Мол пішілген денесіне сай ішкі әлемі де кең, маңайлай кеткенді жатырқамайтын жайсаң азамат болатын. Өзгені сыйлай білетін қасиеті, қарапайымдылығы, кішіпейілділігі өзіне жарасымды еді. Оның тұлғалы бейнесі мен өңіндегі жайдары жарқын күлкісі әлі күн­ге дейін есімде.

Оспанов Болат Бекназарұлы 20 ақпан 1954 жылы Қызылорда қаласында қызметкер отбасында дүниеге келген. 1962 жылы қаладағы 1-Май мектебінің табалдырығынан аттап, он жылдықты үздік бағамен бітіріп шықты.

Мектепті жаңа бітірген жігерлі жастың ендігі мақсаты - жоғары білім алу еді. Медицинаны таңдаған қызылордалық жастар, оның ішінде мен де бармын, 1972 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтына емтихан тапсырып, конкурстан ойдағыдай өтіп, оқуға қабылдандық. Қуанышымызда шек жоқ. Жалпы студенттік өміріміз қарбаласқа толы болып өтті. Үкімет бізді тегін оқытты, стипен­дия­сы тағы бар. Мұңсыз-қамсыз болдық. Сырқаттанып қалсақ, тегін емделетінбіз. Үкімет осындай жағдай жасап тұрғанда неге оқымасқа, жанымызды салып оқыдық. Оқу орнының қоғамдық жұмыстарына да құлақ қақпай қатысатынбыз. Оқу, оқу деп оқудан бас көтере алмай жүргенімізде студенттік өмір­дің қалай өтіп кеткенін де байқамай қалыппыз. Дипломды «өте жақсы» деген бағамен қорғап, 1979 жылы елге келдік.

Болат Қызылордаға келісімен, қалалық жедел жәрдем станциясына жұмысқа орналасып, еңбек жолын бастап кетті. Сол жылы Үрзада Рысмаханқызымен отбасын құрды. Өмірлік жан жары Үрзада да Ақтөбе медициналық институтын бітіріп, сол 1979 жылы №1 қалалық емханаға мамандығы бойынша дәрігер болып жұмысқа орналасқан болатын. Екеуі де үлкен жауапкершілікті талап ететін медицина саласының қызметкерлері атанды. Адам өмірінің сақшысына айналған Үрзада мен Болат ұжымдарында табан аудармастан бірі 20 жыл, екіншісі 33 жыл еңбек етті.

Жедел жәрдем қызметі - қаланың дамылсыз соғып тұратын қан тамыры іспетті. Мұндағы дәрігерлердің емхана, аурухана дәрігерлерінен айырмашылығы - олар жан-жақты әмбебап маман болуы қажет. Себебі, жедел жәрдем ауруханаға дейінгі сатыда шұғыл көмектің барлық түрлерімен қамтамасыз етуге міндетті. Науқасқа шұғыл көмек көрсету үшін дәрiгердiң хирургия, травматология, гинекология, педиатрия, токсикология негіздерінен білімі және әйелді босандырып алу тәжірибесі болуы керек. Әрине, бүкіл халыққа жағу оңай емес. Мысалы, қаланың бір шетінен телефон шалып, жедел жетуін талап етеді, барып не болғанын сұраса, "мен ұйықтай алмай жатырмын, ұйқының уколын салыңызшы” дейді. Ал дәл сол кезде қаланың екінші шетінде көлік апаты болып, адам өлімі орын алып жатады. Негізі жылына 400 мыңнан астам шақыру болатын болса, оның 60-70 пайызы жедел жәрдем жұмысына еш қатысы жоқ. Жедел жәрдем негізі түрлі апатты жағдайлар болған уақытта, күйген кезде, жүрегі қысылып өлім жағдайы туындағанда, төтенше жағдай орын алғанда барып қызмет көрсетуі керек. Ал аталғаннан бөлек шақыртулар емхана қызметіне тиесілі. Әр емхана өз учаскесінде есепте тұрған науқастарды аралап, солармен байланыста болуы тиіс. Алайда, шақырту түскен соң, жедел жәрдем баруға міндетті. Кейде тіпті бастарын қатерге тігетін күндер болады. Тұрғындардың өмірі мен денсаулығын қорғаймыз деп жүріп итке де таланады, жазықсыз боқтау сөздер де естиді, жәбірленіп жатады. Иә, жедел жәрдем - алғысы аз, арқалағаны ауыр қызмет.

1982 жылы қала халқының саны өсуіне байланысты және осы саланың білікті маманы ретінде Болат Оспанов жаңадан ашылған №1 жедел жәрдем бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Заманның ең қиын кезеңдерінде 33 жыл бойы тынбай, адал қызмет атқарды.

Сол жылдары қалалық дәрігерлік жедел жәрдем станциясының ұжымында барлығы 500-ден астам қызметкер, оның ішінде 57 дәрігер, 200-ден астам орта білімді мамандар жұмыс істеді. Негізгі қалалық жедел жәрдем станциясының Қызылорда қаласы бойынша төрт бөлімшесі ғана болатын: КБИ-де, Шанхайда, Тасбөгетте және қаланың орталық аймағындағы Ә.Бөкейхан көшесінде. Сол кездері жедел жәрдем қызметінде Болат Оспановпен қатар Алмат Байнаев, Айкен Есіркепова, Марал Айтимов, аға дәрігерлер Закира Таширова, Ғалия Нұрсейітова, Анар Сыздықова, Марина Толыбаева, балалар дәрігерлері Роза Арпабаева, Жанар Қалмағанбетова сынды білікті мамандар абыроймен жұмыс істеді.

Ол кездері жедел жәрдем автокөлікпен толық қамтамасыз етілмеген еді. Автокөлік болғанымен олар жиі бұзылатын. Оларға арналған гараж немесе арнайы автотқұрақ болған жоқ, қыстың қақаған суығында далада тұрған автокөлік жедел шақырту түскен кезде от алмай қалып жататын. Байланыс жүйесі де толықтай орнатылмаған. Материалдық-техникалық базаны, дәрі-дәрмек жетіспеушілігін және т.б. Болат Оспанов осындай қиын жағдайлардың бәрін облыс басшылығына жеткізіп, олардың алдына мәселе етіп қойып отырған. Нәтижесінде 2012 жылдары жедел жәрдем станциясы 70-80 пайыз автокөлікпен қамтамасыз етілді. Байланыс жүйесі жолға қойылып, тиісті құрал-саймандар мен қажетті дәрі-дәрмектер, заман талабына сай түрлі керекті аппараттар берілді. Қала халқының көп шоғырланған аумақтарында жедел жәрдем станциясының бөлімшелері кезек-кезегімен ашылып жатты.

- Болат нар тұлғалы, жүзінен мейірім шуағы төгіліп тұратын жайсаң жан еді. Ал, ұйымдастырушылық қабілетін айтар болсам, оның шешпейтін мәселесі болмайтын. Ол «жоқ» деген сөзді қолданбайтын. Жоқтан бар жасап, қиюы кеткен мәселені лезде шешіп беретін еді... Өте ұқыпты, қандай қиын жұмыс болса да сол мерзімде орындап, сылтау айту, екі сөйлеу дегенді білмейтін. Оның қарапайымдылығы, ақжарқындығы мен кішіпейілдігі соншалық кішімен де, үлкенмен де тіл табыса кететін. Жүрген жерінде үнемі әзіл, қалжың айтып, кез-келген жерге сіңіп кететін, - деп есіне алады сол жылдары қалалық дәрігерлік жедел жәрдем станциясының бас дәрігері болған Сағындық Шәмшіұлы.

- Осыдан бірнеше жыл бұрын ұжымымызда бір қызымыз тұрмысқа шығып, үйіне тойға шақырды. Оған бір машине болып бардық. Аса құрметпен күтіп алды. Құттықтап, өлең айтып, би билеп жатырмыз. Сонан үзілістiң кезiнде Болат үй егесінің жанына барып: "Аға қалайсыз, той құтты болсын, не ел боласыз?” деп сұрап жатыр. Ол кісі: "Біз Сумұрын деген ел боламыз, он екі ата Байұлы, кіші жүзбіз” дейді. Сөйтсе Болат: "Ойбай, көке, сіз менің бауырым екенсіз ғой, туысқан екенбіз, сіз Сумұрын болсаңыз, мен Көкмұрын боламын” деп қалжыңдап, ақжарқын, ашық мінезімен әзіл әңгімелер айтып, көпшілікті күлкіге бөлеген еді.

Болат табиғатынан өте қазақымай, өзі ірі денелі болса да қимылы жеңіл, барлық жерге үлгеріп жүретін. Ұжымында да беделді, сыйлы болды. Басшымын деп ешуақытта көкірек көтермейтін. Қоғамдық жұмыстардың үнемі басы-қасында жүретін. Мәселе туындап жатса, дереу шешуге тырысатын.

Бір күні мынандай жағдай болды. Таңертең жедел шақыру түсті. Көлік жоқ. Айналдырған 3-4 машине, олар да шақыруда жүр. Сонымен жағдайдан қалай шығамыз деп, жеке көліктері барларға жалындық, бензин құйып берейік деп. Көлік тауып барсақ, шақырған кісіміз қайтыс болыпты. Содан қиқу арыз, у-шу. Сөйтсек, ол адамымыз түнде масақанада жатқанда қайтыс болған екен. Үйіндегілер таңертең оянбаған соң, жедел жәрдем шақырған. Сонда "сен барып сөйлес” деп Болатты жібергенмін. Ол барып, жағдайды түсіндіріп: "Арыз жазамын десеңіз жазыңыз, бізге жазғаныңыз керек, мүмкін осыдан кейін бізге көлік бөліп, жағдайымыз жақсаратын шығар” деп мәселені шешіп қайтты. Айтайын дегенім, Болат үнемі осындай жағдайлардың басы-қасында жүретін, шешімін тауып, ақкөңіл мінезімен ешкімді ренжітпеуге тырысатын. Халыққа көп қызмет етті.

1999 жылдары бір жылға жуық айлық алмаған күндер болды. Ол кездерде де Болат басқаратын бөлімше қызметкерлері қыңқ етпестен түсіністік танытып, ешқандай дау-дамай шығарған жоқ. Жұмысынан да ешкім шыққан жоқ. Ол да болса Болатты сыйлап, қадірлегендері деп ойлаймын.

Құдайға да жақсы адам керек. Болаттың пайғамбар жасы 63-ке келгені сол еді. Өмір-ай десейші, тағдырға не дауа! Зейнетке шығып та үлгермеді. Ол өмірінің 38 жылын медицина саласына арнады. 2012-2015 жылдары "Авицина” медициналық мекемесінде, 2015-тен 2017-жылға дейін Қызылорда қаласындағы психикалық жүйке аурулары интернатында дәрігер болып қызмет атқарды. Еңбегі бағаланып, көптеген марапаттарға ие болды.

"Орнында бар оңалар” дегендей, Құдайға шүкір, Болаттың асыл жары Үрзада ұл-қыздарының тілеуін тілеп, шаңырағы­ның тірегі болып отырған жайы бар. Үрзада Рысмаханқызы осы күнге дейін медицина саласында қызмет етеді. №1 қалалық емханада 20 жыл дәрігерлік қызметінен кейін облыстық медицина орталығында, облыстық денсаулық сақтау басқармасында статистика бөлімінің меңгерушісі болып, ал 2010 жылдан бері қазақ лепрозориясында дәрігер-терапевт қызметін атқарып келеді. Үлкен қызы Майра "Казгермұнай” мекемесінде кадр бөлімінің меңгерушісі. Екінші қызы Сәуле Астанада тұрады, қаржы министрлігінде қаржыгер. Ал ұлы Алпамыс 10 жаста.

Алла жасамаған жасын, көре алмай кеткен қызығын жан жары Үрзада мен ұл-қыздарына берсiн, ұрпағы аман болып, ұлы Алпамыс әкесіндей еңселі азамат болсын деп тілеймін.

 

Төрехан ҚАСЫМҰЛЫ,

Қызылорда

"Сыр медицинасы" газеті

 

 

БУЫН АУРУЛАРЫ НЕГЕ КӨБЕЙДІ?

Қазіргі кезде сырқаттың түрі көп. Солардың бірі – буын ауруы. Қарап отырсаңыз, арамызда белін қозағалта алмай, аяғын басуы мұң болып жүрген жандар жиі кездеседі. Бұл ауру жастарды да өз құрығына түсіруде. Мамандардың айтуынша, буын сырқаты қазір бүкіл аурудың алдын орап, алдыңғы қатарға енген. Оның соңы мүгедектікке әкеп соқтырады. Ең қауіптісі де осы.

«Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деп ата-бабамыз бекер айтпаса керек. Мәселен, бізде көбісі дәрігерге өз еркімен көрінбейді. Ауру жанына батқанда немесе төсек тартып жатқанда ғана ақ халаттылар еске түседі. Соңғы жылдары буыны сырқырап аяғы бастырмай жүргенін айтып шағымданатындар қатары көп. Алайда, оған адамдар әлі де жіті мән бермейді. Уақытылы емделмейді. Соның салдары оның асқынуына әкеп соқтырады.

Сыр өңірінде бұл сала енді ғана дамып келеді. Өйткені, бізде ревматолог дәрігерлер саны аз. Дегенмен, оларға деген сұраныс жоғары. Осыған орай биылғы жылдың ақпан айында «Қуаныш Мед» медициналық орталығы ашылды. Оның басшысы жас та болса өз ісінің нағыз маманы, білікті терапевт-ревматолог дәрігер Гүлназым Қожахмет.

Орталықтың басты мақсаты – буын ауруына шалдыққан жандардың дертіне дауа болу. Айта кету керек, мұнда науқастарға барлық медициналық көмек көрсетіледі. Сондай-ақ, олардың нақты диагнозын анықтап, соған байланысты ем-дом беріліп, буын ішілік иньекция жасалады. Одан бөлек, терапевт, ревматолог, невролог, гастроэнтериолог, эндокринолог, кардиолог, уролог дәрігерлер қызмет атқарады. Онда барлық анализ түрлері, органдарды ултьра дыбыстық зерттеу, физотерапия кабинеті, егу бөлмесі, күндізгі стационар қызметтері ұсынылады.

Қазіргі кезде Гүлназым Болатханқызы қалалық ауруханада да қызмет атқарады. 1988 жылы Қазалы ауданында дүниеге келген. Ол Ақтөбе қаласы М.Оспанов атындағы медицина университетін терапевт мамандығын бітірді. Содан соң ревматология саласы бойынша білімін әрі қарай жетілдірді. Осы салада жүргеніне биыл 6 жыл толады.

Жастығына қарамастан өз кәсібін жетік меңгерген Гүлназым өз ісін әрі қарай дамыту мақсатында осы орталықты қолға алды. Ол алдағы уақытта буындардың барлық қозғалысын жақсарту үшін оңалту кабинетін ашуды жоспарлауда. Оның негізгі мақсаты – буынның қызметін жақсартып, мүгедектіктің алдын алу. Сондай-ақ, дерттің пайда болуы, соңы неге әкеліп соқтыратыны және оның емі туралы шеберлік сағаттары ұйымдастырылуда.

Ақмарал ОЛЖАБАЕВА.

https://aqmeshit-aptalygy.kz/zanalyk/3342-buyn-aurulary-nege-kbeyd.html


...Арал ауданы, Аралқұм станциясындағы тылсым табиғаттың құдіретімен пайда болған «Жұмбақ көл» туралы білесіз бе?Бүгінде осы аймақтың тұрғындары аталған көлге жиі барады. Өйткені, көлдің емдік қасиеті өте мол...
Иә, «Қара су» – тұзды, тереңдігі белгісіз, ұзындығы да, ені де шамамен 100 метрдей аумақты алып жатыр. Жұрттың қызығушылығын тудыратын бұлақ көзінің басты ерекшелігі–жылдың жаңбырлы, қуаңшылық мезгілдерінде де деңгейі еш өзгермейді. Темір жолдың екі жақ бетінде де көлемі мен аумағы бірдей орналасуы да тегін сәйкестік емес. Ғажабы да осы. Судың беті мұздай болғанымен, астыңғы жағы ыстық болып тұрады. Оған ешқандай өзен құймайды. Құм төбенің ортасына орналасқан. Шілде, тамыз айларында «Жұмбақ көл» әбден піседі. Бұл суға жергілікті жұртшылық шілде айының ортасында түсудің денсаулыққа пайдасы орасан екенін айтады. Сондай-ақ, көнекөз қариялар ілгері замандарда орыстардың сонау Мәскеуден ат арылтып келіп, арнайы палатка тігіп, құдіреті бөлек суға шомылатынын еске алады.

Тылсымға толы көлдің емдік қасиеттеріне тоқталсақ, аталған су сүйек сырқырағанға, салқын тигенге, қышыма ауруына, денеге шыққан жараға және тамырдың тартылып қала беруіне бірден-бір ем көрінеді. Жаз мезгілінде адамдар көлдің жиегіндегі балшыққа аяғын көміп, жандарына шипа іздейді.

–Бұл таңғажайып су туралы деректер еш жерде жоқ. Сонау 60 жылдары Кеңес Одағының білікті дәрігерлері арнайы ат басын бұрып, көлге зерттеу жүргізген. Нәтижесінде, судың пайдалы екендігін медициналық тұрғыда дәлелдеген. Бұл көл ертеректе пайда болған. Су көзінің қай жақтан келіп тұрғаны белгісіз. Қыс мезгілінде бетіне мұз қатпайды. «Қара су» деп аталу себебі кәдімгі суларға ұқсамайтындығында. Түрі түнеріп, қарайып жатады, –дейді ауылдың қадірменді қартының бірі Жақсыбай Алмағанбетов.

Қара судың киелілігі сонша, бір кездері бір адам мас күйінде шомылып, ақырында аяғы күйіп қалған. Сондықтан, осынау табиғаттың жұмбақ сыйына жақсы ниетпен, үлкен сеніммен қарау керек.

Көпті көрген Іңкәр Аққалиқызының сөзіне қарағанда, көл қаншама науқастың дертіне шипа болған көрінеді. Тіпті, адамдар емес, шалажансар туылған тайлақ, қозыларды да осы көлдің суымен жуындырғанда құлан таза айығып, аяғына тұрады екен. Суының айрықша қасиетінің бірі–оған түсіп шыққан адам балбырап, ұйкысы келетін көрінеді. Тіптен тұрғындар көлдің суын бөтелкеге құйып, салқын тигенде қолданған.

Осындай айрықша құбылысты зерттеу, қорғауға алу әлі де кемшін. Алдағы уақыттары көлдің жайы назарға алынып, айналасын қалыпқа келтірсе, жаз мезгілінде халыққа талапқа сай жағдай жасауды қаперге алса дейміз.

Балауса ТӨРЕБАЙ.

https://tolqyn.kz/zanalyk/ruhaniyt/1258-asiet-mol-ara-su.html