Ауа райы
Мерекелер
Сіз емшіге қаралдыңыз ба?

МҮРДЕЛЕР «МЕКЕНІ»

 

Қытай мәдениетіне оптимистік дүниетаным, өмір мен өлімге табиғи тұрғыдан қарау тән. Адамдар жер бетінде тіршілік етеді, ондағы тірілер мен өлілер өзара тығыз байланыста. Бұл – барлығы үшін ортақ дүние, ортақ тылсым. Бұл – философиялық даналық. Қытай халқының салт-дәстүрлерінде, наным-сенімдерінде кеңінен көрініс тапқан, еуропалықтарды таңғалдырған дәстүр – қатты ауруға шалдыққан адамға сыйға табыт тарту. Бұл ауырған адамға құрмет көрсету мен оған деген шынайы сезім белгісі болып табылады, өйткені өліп бара жатқан адам алыс сапарға шығып бара жатқан жолаушымен пара-пар. Біздегі мәңгі өмірге аттанып кеткен адамдардың уақытша тұрағы саналатын мәйітханалардың жай-күйі қай деңгейде? Әсіресе, табытқа дейінгі зерттеулерді қажет ететін мүрделердің «мекені» - сот-медициналық сараптама орталықтарындағы ахуал «аһ» ұрып тұрғандай. Маман тапшылығын айтып оң жақ, мардымсыз жалақыны айтып сол жақ бетіңізді шымшырсыз-ау, одан арғысын естісеңіз, бетіңізді қос алақанмен жабуға тура келеді. Катастрофа. Жағдай мәз емес. Мәселе қандай?

Сот-медициналық сараптама дегеннен бастап мәйітті тіліп, зерт­теп жатқан көрініс көз алдыңызға келеді. Рас, солай. Алайда «катас­трофа» деп жаға ұстайтындай не болып­ қалды деуіңіз мүмкін. Ай­тайы­қ. Бұл саладағы маман тап­шылығын еліміздегі 175 ауданның 92-сінде сот-медициналық сарапшының жоқтығынан топшылау қиын емес. Осыдан бірнеше жыл бұрын сот сараптамасы мен сот медиц­инасы орталықтары бірік­тірі­ліп, денсаулық министрлігінен Әділет министрлігінің қарамағына өткені белгілі. Сол кезде дәрігерлерге мәйітпен жұмыс істеп және иммун жетіспеушілігі вирусын жұқтырғандар үшін төленетін үстемақ­ыны соттың алып тастағанын Үкімет сағатында айтқан ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Нұрлан Әбдіров «осы мәселені Үкімет неге шешпей отыр?» деп тамамдады.­

- Еңбекақыны атқарған жұмысына қарап төлеу бірден бірнеше кадрлық мәселені шешуге мүмкін­дік береді. Сарапшылар штаттық қызметкер ретінде өзінің атқарған жұмысының көлеміне қарамастан, белгіленген жалақы алып келді. Бұл қызметкердің кәсіби өсуіне деген ынтасын жоғалтады. Жаңа жалақы төлеу жүйесі әлсіз мамандарды ығыстырып, жұмыс істейтін адамдарды іріктейді деп ойлаймын, - деп жауап берді ҚР Әділет министрі М.Бекетаев.

Мәселенің мәнісіне осылай жылы жауып ғана жауап қатқан минист­р мәйітхана төңірегіндегі жайттарға миын қатырғысы келмейтін сыңайлы. Әйтпесе, түсін­генге мүрдеге сараптама жасау – психологиялық жүктеме, ал канцерогенді және улы химиялық зат­тармен жұмыс істеу – адам денсаулығына аса қауіпті жұмыс. Ал канцерогендік заттардың ағзада қатерлі ісік ауруларын және әртүрлі қатерлі, қатерсіз ісіктерді туғызушы химиялық қосылыстар екенін жақсы білеміз. Демек, сот-медициналық сараптама орта­лығындағы әр сарапшы маман кез келген сәтте денсаулығына қауіп туғызып, кез келген мезетте ауру жұқтыруы ықтимал. Мұндай жағдай да жоқ емес.

- Соңғы бес жылда сараптамалық мекемелерде 56 дәрігер, медби­ке мен тазалықшы тубер­кулез, 26 қызметкер әртүрлі вирус­ты гепатит жұқтырған. Мұндай жағдай Ақмола, Қарағанды және Маңғыстау облыстарында ғана тіркелмеген, - деп мәлімдеді ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Н.Әбдіров.

Үш облыста ғана тіркелмегені анық болған соң Қызылорда об­лысы бойынша сот сараптамалары инс­ти­тутына сауал жолдадық. «Апатты» жағдай бізде де бар. Бірақ...

- Мекемедегі сот-медициналық сарапшыларға республикалық бюджет есебінен және Үкіметтің 31.12.2015 жылғы №1193 қаулысына сәйкес еңбекақы төленеді. Денсаулыққа зиянды зертханалық жұмыстар жүргізулеріне байла­нысты тегін сүт өнімдерімен және қауіпсіздік шараларын сақтау мақсатында арнайы медициналық халат,­ бас киім, алжапқыш, бетперде және резиналы қолғаптармен қамтамасыз етілген. Қазіргі таңда институтта жұмыс жасайтын ме­дициналық қызметкерлер арасынан 1 сарапшы туберкулез ауруымен ауырып есепте тұрады. Бірақ бұл қызметкердің туберкулез ауруы­мен ауырғандығын «кәсіби ауруға» байланыстыруға негіз жоқ, - деп жауап берді аталмыш институ­т директорының сот-медициналық сараптамасы бойынша орынбасары Рақымжан Әліп.

ҚР Парламенті Мәжілісінің вице-спикері В.Божко қаңтар айын­дағы Үкімет сағатында елдегі мәйітхана ғимараттарының талап­қа сай еместігін айтып, жиынға келген ҚР Әділет министрі М.Бекетаевты тұрған жерінде «тұқыртты». Зерттеу жұмыстарына қажетті қондырғылардың ескілігі өз ал­дына бөлек әңгіме.

- Біздегі сараптама жасауға қажетті қондырғылар әзірге жет­кілікті. Дегенмен соңғы техноло­гиялық құрылғылардың қажеттігі барлық жерде білінеді. Сондықтан 2018-2021 жылдарға жаңа жаб­дықтар мен қондырғылар алу үшін министрлікке ұсыныс бердік. Әрине, ескі қондырғылар да бар, жылына біреуден болса да жаңаланып тұрады. Мәселен, орталыққа соңғы рет 2014 жылы бір қондырғы берілген, - деді Қызылорда об­лысы бойынша сот сараптамалары инс­титутының директоры Бақытбек Ержанов.

Дегенмен, Мәжіліс депутаты Балайым Кесебаеваның сөзіне сенсек, елімізде толықтай стандартқа сәйкес жабдықталған сот сарап­тама орталықтары жоқтың қасы да емес, жоқ! Бұл мәселені Әділет минис­трлігінің тарапынан шешу үшін де қомақты қаражат керек. Ежелгі 15-16-ғасырларда туындаған «Өлілер тіршілік етеді» фразасын естеріне түсірген мәжілісмендер Үкіметке, облыс әкімдеріне тиісті ұсыныстар беретін болды.

Н.ҚҰДАЙБЕРГЕН

http://www.halyk-gazeti.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=8552:-lr&catid=6:2011-11-18-09-03-06&Itemid=6

АҚ ХАЛАТТЫЛАРДЫҢ 2017 жылғы межесі


Былтыр Аққұм, Еңбек, елді мекенінде медициналық бекеті халық игілігіне берілсе, кентте ауысымына 250 науқасты қабылдайтын типтік жобадағы жаңа емхана жұмыс жасауда. бұл 2017 жылы денсаулық сақтау саласында атқарылған ілкімді істердің бірі. Одан бөлек мамандардың біліктілігін арттыруда және заманауи медициналық аппараттарға қол жеткізілді. Бұл жөнінде аудандық орталық ауруханасының бас дәрігері Сәулебек Ысқақов дәрігерлердің басын қосқан жиында баяндады.
Есептік кездесуге облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Баян Бұрамбаева, аудан әкімінің орынбасары Бақытжан Айтбембет және «Нұр Отан» партиясы аудандық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Мәжит Балқожаев қатысты.
– Тұрғындарға көрсетілген медициналық қызмет сапасын арттыру бағытында денсаулық сақтау саласы бойынша бекітілген Жол картасы аясында жұмыстар жүргізілді. Емдеу және алдын алу ұйымдарындағы мамандарды қайта даярлау және біліктілігін арттырудың 2016-2018 жылдарға арналған преспективалық жоспарына сәйкес былтыр 74 дәрігер, 236 орта буын медицина қызметкері білімін жетілдірді. Облыстық, республикалық бюджеттен бөлінген қаражатқа керекті құрал-жабдықтар алынып, толық игерілді. Былтыр 61 543 мемлекеттік қызмет көрсетілсе, оның ішінде «электронды үкімет» веб-порталы арқылы 15 192 қызмет тұрғындарға ұсынылды, – деді бас дәрігер.
Сала басшысының сөзіне қарағанда, былтыр аудан бойынша бала туу көрсеткіші жоғарылап, 1875-ке жеткен. Алайда, өлім-жітімнің саны кемімей тұр. Мәселен, 2017 жылы 370 ауыр жағдай орын алды. Жалпы, қайтыс болудың салдарының көбі жүрек және қан-тамыр ауруларынан болған. Тыныс алу, қатерлі ісіктерден де қауіп көп.
Бас дәрігер «Жіті миокард инфарктісі мен ми қанайналым жіті бұзылыстары», «Жедел ми қан айналымы бұзылуы» кезіндегі медициналық көмек көрсетудің біріктірілген үлгісін енгізу жөніндегі» және «Жарақаттану кезіндегі медициналық көмек көрсетудің біріктірілген үлгісін енгізу жөніндегі» Жол картасы аясында атқарылған жұмыстарды талдады. Сондай-ақ, Онкологиялық ауруларды бақылаудың біріктірілген үлгісін енгізу жөніндегі Жол картасы бойынша былтыр 82 науқас тіркеліпті.
– Былтыр ОДСБ-ның бұйрығы негізінде емханада арнайы жүкті әйелдерге арналған «Жасыл дәліз» және «Отбасын жоспарлау бөлмесі» ашылды. Отбасын жоспарлау бөлмесі арқылы 2017 жылы 5508 әйелге кеңес беріліп, 317-сі контрацепциямен қамтылды. Жалпы, ауданда жүктілікпен есепке алынғандар саны 1990-ға жетті, – деді Сәулебек Есхожаұлы.
Сонымен қатар, жүктілік кезінде қателікке жол берген ауылдар да жеке-жеке аталды. Одан кейін Баян Рүстемқызы денсаулық сақтау саласындағы кемшіліктермен жұмыс істеуді қатаң талап ететіндігін ескертіп, суицид, онкологиялық аурулардың алдын алу жолында атқарылған жұмыстарды саралай кетті. Әсіресе, ана мен бала денсаулығына бақылауды күшейту керектігіне жіті тоқталды.
Келесі кезекте облыстық ересектерге арналған туберкулезге қарсы санаториясының бас дәрігері Ерғабит Ильясов 2017 жылы атқарылған жұмыстарын сөз етті. Есептік кездесуді қорытқан басқарма басшысының орынбасары Ерғабит Орманұлының баяндамасын мұқият тыңдап, жақсы деген баға берді. Әрі, «ұрпақ саулығы ұлт болашағы» ұстанымын берік ұстаған басшы келешек үшін адал қызмет етуге шақырды.

Әлібек ЖАРЫҚБАЕВ.

https://zhanaqorgan-tynysy.kz/zanalyk/539-a-halattylardy-2017-zhyly-mezhes.html

ЖАҢА ЕМХАНАНЫҢ ЖҰМЫСЫМЕН ТАНЫСТЫ


Жауапты адам қашанда іс басында. Мың естігеннен бір көргенге жетпейді. Сол себепті аймақ басшысы әрбір ауданның тыныс-тіршілігін, әлеуметтік ахуалын назардан тыс қалдырған емес. Бұл жолы да қарбалас жұмыс кестесінен уақыт табылды.
Облыс әкімі Қырымбек Көшербаев жұма күні Жаңақорған кентіндегі жаңа емхананың тынысы мен медицина қызметкерлерінің жұмысымен танысты.
Жаңа жыл қарсаңында пайдалануға берілген әлеуметтік нысанның ішкі мүмкіндігін таныстырмақ ниетте аудан әкімі Ғалым Әміреев, облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ақмарал Әлназарова мен сала басшысы Сәулебек Ысқақов жол бастады. Әуелі, бірінші қабаттағы профилактикалық ем-дом шараларын жүргізетін бөлімге тоқталды. Аймақ басшысы алдында:
– Медицина қызметкерлеріне мемлекет тарапынан жасалынып жатқан қолдау шарасы қомақты. Бұған емдеу мекемесіндегі білікті мамандар мен мекеменің заманауи медициналық қондырғылармен толығуы дәлел, – деген сала басшысы Сәулебек Ысқақов, бұл блокта профилактикалық және әлеуметтік психологиялық көмек беру бөлімі орналасқанын және де функциональды диагностика (рентген, УДЗ), кардиофункционалды диагностикасы бар екендігін жеткізді. Сондай-ақ, Елбасы Жолдауында айтылған жеделдетілген технологияның тың үдерістері бізге де келгенін айта келе, тұрғындар облыс орталығына бармай-ақ осы емханада қажетті диагностикалық сараптамасын алуға мүмкіндік мол екендігіне сендірді ауданның бас дәрігері.
Одан әрі «Жас аналар» кабинетін аралап көрген облыс әкімі Қырымбек Елеуұлы ауданның демографиялық ахуалын сұрады. Бұл жөнінде облыстың бас дәрігері Ақмарал Әлназарова: «Ұлт саулығы – мемлекет байлығы. Сондықтан бүгінгі таңда аурудың алдын алу біз үшін өте өзекті болып табылады. Келешек ұрпақтың баянды болашағының кепілі болып табылатын денсаулық мәселесін жетілдіру – біздің дәрігерлік борыш. Бұл бағытта Жаңақорған ауданының демографиялық ахуалы қалыпты. Өсім бар. Жылына 2000-нан аса нәресте дүние есігін ашады. Ал, жаңа туылған нәрестелердің шетінеуі бойынша республикалық көрсеткіштен төмен. Нақты айтқанда, соңғы 3 жылда 25,4 пайызға төмендеген» – деді.
Аймақ басшысы Елбасының «100 нақты қадам» Ұлт жоспарынан туындаған басым бағыттың бірі Ұлт жоспарының 80-қадамында айтылған Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің жүзеге асуына белсенділік танытуға шақырды. Жалпы бұл денсаулық сақтаудағы халықтың мүддесін әлеуметтік қорғаудың бір түрі екенін айтқан облыс әкімі негізгі мақсат – қоғам мен халық арасында аурудың алдын алумен қатар, ұлт денсаулығының сапасын арттыру, яғни, профилактикалық шараға аса мән беруімен түсіндірді.
Мұнан кейін Сәулебек Ысқақов пациенттердің күту дәлізіндегі арнайы слайд арқылы ауданның денсаулық саласындағы атқарылып жатқан жұмысын қысқаша баяндады.
– 2013-2017 жылдары ауданда сегіз медициналық нысан бой көтерді. Оның үшеуі дәрігерлік амбулатория. Екеуі фельдшерлік-акушерлік және үш медициналық бекет. Оның қатарында ауысымына 250 адам қабылдайтын аудандық емхана бар. Ал, 2018 жылы М.Нәлібаев, Қожамберді ауылдық округінде 2-ФАБ, Талап, Қанқұдық елді мекенінде медициналық бекет салу жоспарда тұр. Оған қоса, мемлекеттік жекеменшік әріптестік аясында Бірлік, Өзгент ауылына 2 дәрігерлік-амбулатория салуға конкурстық құжаттарын дайындаймыз, – деді сала басшысы.
Өз кезегінде облыс әкімі Қырымбек Көшербаев: «Ұлт саулығы бүгінгі таңда басты назарда екені айқын. Сондықтан медицина қызметкерлерінің алдында халықтың денсаулығын жақсарту, ана мен бала өлімін азайту міндеті тұрғаны белгілі» дей келе, басшыларға ақ халаттылардың жауапкершілік жүгін арттыруды тапсырды.

Самат ОҢҒАРҰЛЫ.

https://zhanaqorgan-tynysy.kz/zanalyk/399-zhaa-emhanany-zhmysymen-tanysty.html

ЖАҢА ҚҰРЫЛҒЫЛАРМЕН ЖАБДЫҚТАЛҒАН САЛА

Медицинаның қазіргі таңдағы даму үдерісіне ілесу - сала мамандарының басты міндеті. Қашанда адам өміріне араша түсетін ақ халаттылар жұмысын жүйелендіру арқылы жыл сайын жаңа қызмет түрлерін жетілдірілуде. Аудан халқына сапалы медициналық көмек ұсыну арқылы сенімге ие болу абзал жандардың негізгі кәсіби мүмкіндіктерін арттыратыны мәлім. Биылғы жылғы Жолдауда көрсетілген басым бағыттар сала мамандарының еңбек бөлінісін айқындап, халыққа тиімді жұмыс көзін жасауға жағдай туғызады.
Амбулаториялық емханалық қызметі бар аудандық орталық ауруханасының қабылдау бөлімі ҚР ДСМ–ның 2017 жылғы 3 шілдедегі №450 бұйрығына сәйкес Қазақстан Республикасында жедел медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы бұйрық негізінде арнайы құрал-жабдықтармен жасақталды. Аталмыш бөлімде реанимациялық шараларға арналған төсек орындар қарастырылған. Ауыр науқастарды аман алып қалу шаралары жүргізіліп, жедел түрде тексе- ру нәтижелері шығарылады. Сынама сараптамалары алынып, тиісті орындарға жіберіледі. Бақылау және диагностика палатасы ауыр жағдайда келіп түскен науқасты сауықтыру шараларына жедел кіріседі. Қауіпті диагноздар арнайы технологиялардың көмегімен анықталады. ЗН (Триаж) жүйесі қарау қабинетінде жедел келген науқасты жатқызып, дәрігерлер азаматтардың ауырсыну белгілеріне қарай ем тағайындайды. Сонымен қатар тексерулер нәтижесіне байланысты дәрігерлер кеңестер беріп, өз қадағалауына алады. Манипуляциялық бөлмеде медбикелер дәрігер тағайындаған дәрі-дәрмекті, ерітінділерді даярлап, науқасқа егу жұмыстарын жүргізеді. Түрлі жарақат алған пациенттердің жарақатын қарап, оның қаншалықты ауыр, жеңілдігіне қарай бөліп, оған алғашқы көмек көрсетіп отырады. Бұдан бөлек аса қауіпті жұқпалы инфекциялық ауруларға және күмәнді науқастарға арналған изолятор қарастырылған. Мұнда арнайы тіркеуде тұратын науқастарды қарап, тексеріп, тиісті орындарға жіберіледі. Инфекционист мамандардың кеңесіне жүгініп, вирустық аурушаңдық белгілері бар азаматтарды қатаң қадағалауда ұстайды. Аталмыш бөлімде ана денсаулығын қалыпты жағдайда ұстауға аса мән берілген. Арнайы технологиялардың көмегімен жас босанғалы отырған аналарға жедел қызметтер ұсынылады. Жүктілік жағдайында қатерлі факторларды болдырмау мақсатында акушерлік- гинекологиялық жедел көмек көрсету қызметтері жүзеге асырылады.
Бүгінде қабылдау бөлімшесінде 12 қызметкер мен 1 дәрігер жұмыс жасайды. Күніне жоспарлы және жедел түрде жиырмаға жуық науқастарға көмек көрсетіліп отырады. Түнгі уақытта ауысымдық жүйеде мамандар пациенттердің денсаулығын қадағалауға алады. Жақсарған бойда үйге шығарылып, аймақтық дәрігердің бақылауына бару ұсынылады. Аталған кабинеттердің ашылуы халық денсаулығының жақсаруына себепкер болатыны анық. Ендігі жерде тәжірибелі мамандар тарапынан сапалы жұмыс жа- сау керектігі басты бағдарға алынады.

Б.АЯБЕКҰЛЫ

https://tirshilik-tynysy.kz/zanalyk/1051-zhaa-rylylarmen-zhabdytalan-sala.html

ҒАЛЫМДАР АУЫР ӨТЕТІН ЕТЕККІРДІҢ (МЕНСТРУАЦИЯНЫҢ) СЕБЕБІН ТАПТЫЭдинбург университетінің ғалымдары оның жетіспеуі күшті қан кетумен бірге ауыртпалы етеккірге жетелейтін ақуызды (белокты) тапты. Бәлкім, келешекте бұл жаңалық ауыртпалы етеккірді емдеуге арналған гормондық емес препараттарды жасауға негіз болатын болар.

 

 

Зерттеушілер ұрықтың (эмбрионның) енуіне қолайлы орта болып табылатын жатырды қаптайтын шырышты қабықты – эндометрийді зерттеді. Егер аналық торша ұрықтанбаса, эндометрийдің жоғарғы қабаты сырылып түседі де бұл оның қалдықтарын организмнен жуып тастайтын қан кетуге әкеледі. Етеккір аяқталғаннан соң эндометрий қайтадан өсіп, қалпына келеді.

Эндометрийдің сырылатын кезінде гипоксия (оттегі жетіспеген) фонда эндометриалдық қабаттың қалпына келу үдерістерін іске қосатын HIF-1 ақуызының өндірілуі ынталандырылатын болып шықты. Бірақ, егер HIF-1 ақуызы тым аз болса, онда біріншіден, қан кету аса күшті болады, екіншіден, қалыпқа келу үдерістері өте баяу дамиды. Ал бұл нәтижесінде ауыр, ұзаққа созылған ауыртпалы және күшті қан кетумен бірге жүретін етеккір сияқты көрінеді.

Тышқандарға жүргізілген тәжірибелер HIF-1 деңгейінің артуы қан кетуді төмендететінін және етеккірден кейінгі эндометрийдің қалпына келуі үдерісін жеделдететінін көрсетті. Енді ғалымдар бұл ақуызды негізге алып жер шарындағы мыңдаған және миллиондаған әйелдің өмірін жеңілдетуге ерік беретін гормондық емес дәріні жасау нұсқасын қарастыруда.

 

«Сыр медицинасы» газеті.

 

Дереккөз:https://medaboutme.ru/zdorove/publikacii/novosti/meditsina/uchenye_nashli_prichinu_tyazhelykh_menstruatsiy/
МИ ОБЫРЫН (РАГІН) ЕМДЕУДІҢ ЖАҢА ТӘСІЛІ ҰСЫНЫЛДЫ

Егер оны молекулярлық терапияның жаңа әдістерімен толықтырса, глиобластоманы дәстүрлі тәсілдермен емдеу барынша ықпалды болады.

Глиобластома– обырлық ісіктердің ішіндегі барынша проблемасы молдардың бірі. Ол ерекше озбырлығымен, көршілес тінерге күшті енуімен және сәтті өткізілгендей емдеу курсынан кейін жиі қайталаулармен (рецидивтермен) ерекшеленеді. Терапияның стандартты тәсілдері: хирургиялық операция, сәулелік терапия, химиотерапия. Диагноз қойылғаннан кейінгі бір жылдан соң бәрібір пациенттердің тек жартысы ғана, 2 жылдан соң - тек 15%-і ғана тірі қалады. Мұндай пациенттердің орташа өмір сүру ұзақтығы 15 айдай.

Вюрцбургуниверситеттікауруханасының (Германия) ғалымдары глиобластоманы емдеудің жаңа әдісін ойластыруда. Ол ісіктің ми тіндеріне таралуын шектеуге бағытталған. Зерттеушілер ісік торшаларының миграциясын және инвазиясын реттейтін: Hsp90, PI3K жәнеmTOR ақуыздарын анықтады. Бұл ақуыздарды глиобластома торшалары мол көлемде синтездейді. Ғалымдар аталған ақуыздардың әсерін бөгеу (блоктау) ісіктің таралуын тоқтататынына және қазіргі қолда бар емдеу әдістерін барынша ықпалды ететініне сенімді.

 

«Сыр медицинасы» газеті.

 

Материалдың дереккөзі:https://www.medikforum.ru/news/medicine_news/66483-predlozhen-novyy-metod-lecheniya-raka-mozga.html

ЗАТ АЛМАСУДЫҢ БҰЗЫЛУЫ ЖҮРЕК ТАПШЫЛЫҒЫНА ЖЕТЕЛЕЙДІНеміс ғалымдары дерт себебінің жүрек бұлшықеттеріне арналған қуаттың негізгі қайнар көзінің ауысуы екенін анықтады.


Хайделберг университетінің медициналық факултетінің (Германия) профессоры Андреас Фишер дегенмен бұл жөнінде кейбіреу білгенімен, зат алмасудағы өзгерістердің жүрек тапшылығына жетелеуі мүмкін екенін хабарлады. Сау жүрек қуатқа қажетінің 75%-ін май қышқылдары есебінен өтейтін болса, әлсіз жүрек негізінен көмірсуларды тұтынуға көшеді. Алайда, зерттеулер дәл осы қоректенудің жаңа режіміне өту жүректік тапшылықтың себебі екенін көрсетті.

А. Фишердің әріптестері Хайделберг университеттік ауруханасыныңқызметкерлерімен бірлесіп, бұл эффекттің биохимиялық кілтінің Notch-1 рецепторлықмолекула екенін анықтады. Ғалымдар терапевттік антиденелердің жәрдемімен зертханалық тышқандарда Notch-1-дің дабылдық (сигналдық) жолын бөгеді. Нәтижесінде бұл жануарларда жүректік тапшылық дамыды. Оны жүрекке барарда бөгеген кезде май қышқылдарының қажетті көлемі түспейді және жүрек қуаттың сапасы аздау басқа көзіне ауысуға мәжбүр. Бұл кезде mTOR-дың дабылдық жолы белсенді етіледі. Ол жүрек бұлшықеттерінің өсуіне және жүректік тапшылықтың дамуына жетелейді.

 

«Сыр медицинасы» газеті.

 

Материалдың дереккөзі:https://www.medikforum.ru/news/medicine_news/66480-narushenie-obmena-veschestv-privodit-k-serdechnoy-nedostatochnosti.html

«Халықберді» халыққа қызмет көрсетеді

Еңбекқор әкенің тәрбиесінде өскен Қарлығаштың қолынан көп іс келеді. Кішкентайынан қара жұмыстың қиындығынан қашпай, ер балаға тән ауыртпалықты арқалағанын әңгіме ауанынан аңғаруға болады. Мал қайырып, қой баққан қыздың қасиетті есімі де өзіне жарасымды. Қазақ халқы қарлығашты киелі құс ретінде бағалап, ол ұя салған шаңырақты бұзбайтынын сонау Қазыбек би туралы әңгімелерден білеміз. Тек қазақ халқы емес, әлем ғалымдары қарлығаштың сағатына 30 шақырымдай жерді ұшып өтетін жылдамдығына таң қалған. Сондай-ақ, қарлығаш оба тараған жерге келмейді. Оба, тырысқақ, шешек, безгек секілді жұқпалы аурулардың беті қайтып, ел сауыға бастағанын қарлығаштың қайта оралуына қарап білгенін орта ғасырлардан келе жатқан аңыздардан білеміз.
Біздің кейіпкеріміз де сол қарлығаш құсы секілді қаншама сырқатты ауруынан жазып, жақсы хабармен көңіл қуантып жүр. Ақ ниетті абзал дәрігер болуды қалаған Қарлығаш Халықбердіқызы 2010 жылы Астана қаласында акушер-гинеколог резидентурасын бітіреді. Дайын маман иесі Жезқазған қаласында ТОО «Жүрек» клиникасында акушер-гинеколог болып қызмет атқарады. 2011 жылдың ортасына дейін осы жерде жұмыс жасап, кейін Қызылорда қаласына қоныс аударады. Бала күннен еңбекке жақын өскен қыз бұл жерде де қарап отырмайды. 2012 жылы Қызылорда қаласындағы №6 емханаға қызметке орналасып, біліктілігін жетілдіре түседі. Одан әрі жеке клиникаларда да жұмыс жасайды.
Үздіксіз ізденіс үстінде жүретін Қар­лығашты медицина саласының басқа қырлары да қызықтырады. Нағыз білікті маман болу үшін білімді шыңдай түсу керек екенін түсініп, Қарағанды қаласында УЗИ мамандығының 4 айлық курсын оқиды. Сол жерде үйреніп, көрген-түйгенін іс жүзіне асыру үшін Шиелі ауданындағы «Ултрамед»-ке жұмысқа орналасады. «Алайда, 4 айлық оқу курсы медицина қызметкері үшін тым қысқа уақыт. Сондықтан, білгенімнен білмегенім көп екенін түсініп, әлі де іздену керек деп шештім» – дейді кейіпкеріміз.
Қарлығаштай қанатын жайып, қырағы көзімен көп дүниені шалып жүрген дәрігер шет ел мамандарымен де байланыс орнатады. Өзбек елінің Ахат есімді уролог УЗИ маманынан ақылы түрде сабақ алып, тәжірибесін арттырады. УЗИ-ге түсірудің қыр-сырына қаныққан Қарлығаш Халықбердіқызы жеке клиника ашуды көздейді. Себебі, Шымкент, Түркістан, Байқоңыр сынды қалалардан науқастар арнайы іздеп келіп, ем алу үшін қонақ үй жағалап кететін. Тіпті, кейбірі жеке клиника ашу туралы пікірлерін де білдірген көрінеді. Ойлана келе, игі іске білек түре кіріседі.
Бүгінгі таңда Қызылорда облысындағы аудандар арасында тұңғыш рет ашылған «Халықберді» клиникасы жаңа заманға сай технологиялармен жабдықталған. Іші таза. Емделушілер де дән риза. Бағасы да қолжетімді. Күніне бес мезгіл диеталық тағамдар беріледі. Бастысы емделушілердің жағдайы жасалған. Сондай-ақ, жаңа аппараттар арнайы шет елден тапсырыспен әкелген. Ең қымбат «LOGIOT 8» маркалы Узи аппараты жүкті әйелдің босану уақытын, баланың жағдайын анық көрсетіп береді. Тіпті 4D суретін шығаруға да мүмкіндік бар. Ал, «Матрикс-Влок» сәуле аппараты жүйке жүйесін тыныштандырып, қан қысымын қалпына келтіруге көмектеседі. Сонымен қатар, қанды тазартып, жүкті әйелдің таксикозын да осы аппарат арқылы емдеуге болады екен. Бәрінен бұрын күйік шалған теріні із қалдырмай қалпына келтіретін мүмкіндікке ие.
«Қарлығаштай қанатымен су сепкен» Қ.Халықбердіқызы Астана қаласындағы «Ана мен бала» орталығында «балалардың қан тамырларының қоректенуі» жайында арнайы курс оқиды. «Себебі, мұндай маман Шиелі ауданында тапшы. Тіпті, Жаңақорған ауданынан келіп түсіп жатқан адамдар да бар» – дейді. Халыққа қызмет жасау үшін тынбай еңбектеніп жүрген маманның еселі еңбегі елеусіз қалған емес. Өйткені, дертін дөп басып, емін тапқан Қарлығашқа сырқатынан айыққан адамдар алғысын білдіріп жиі келіп жатады. Ал, ауданнан ашылған «Халықберді» клиникасына ешқандай жарнама жасаған емес. Оны науқасынан айыққан адамдардың айтуымен, үмітін арқалап келген адамдардан естідік.
«Денсаулық зор байлық» деп бағамдаған халық үшін дәрігерлердің білімі мен білігі маңызды. Дертіңе дерт қоспай, ауруыңнан айықтырар мейірім күтетін дәрігердің кейбірі қабағын қатып, жөнін айтпайды. Жаның қысылып, күнің түссе мұрнын көкке көтеретін мамандарға тәуелді болмайтындай күнге жеттік. Елбасы Н.Назарбаев: «Төртінші өнеркәсіптік революция дәуіріндегі дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты кезекті Жолдауында үздік денсаулық сақтау ісін қалыптастыруымыз қажет деген болатын. Сондай-ақ, жаңа технологияларды меңгеріп, қағаз қолданбайтын ауруханаға айналатынымызды жеткізді. Сондықтан, аудан орталығында жеке клиникалар бой көтеріп, бәсекелестікті арттыра түспек. Бұл, ауруханалардың қызмет көрсету сапасын да көтереді.
«Халықберді» халыққа қызмет көрсетедіНегізгі мамандығы акушер-гинеколог болғандықтан бойына бала бітпей жүрген әйелдерді емдеуді де қолға алу ойында бар. Бұйыртса, әйел затына ана бақытын сезіндіріп, бедеулік пен белсіздікті емдейтін үлкен клиникаға айналады деп сенеміз. Халыққа дауа берген Қарлығаш мұқым бір қазақ елінің демографиясын көтеруге сеп боларлық іс жасауға бел буса, біз де оны қолдауға даяр­­­­­мыз.
Гүлнәр Дүйсебай.

https://osken-onir.kz/okigalar/1057-halyberd-halya-yzmet-krseted.html

Сауатты дәрігер Сабира

Сабира Дүйсенбекова 1992 жылдың 1-қыркүйегінде Шиелі ауданы, Тартоғай ауылында дүние есігін ашады. Сол ауыл­дың №153 Ш.Есенов атындағы мектебінде білім алып, алғыр қыз білім ордасын «Алтын белгімен» аяқтайды. Бала күнгі арманын болашағымен байланыстырып, Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік медицина университетіне «Жалпы тәжірибелі дәрігер» мамандығын иеленеді. Ең алғашқы еңбек жолын 2017 жылы Сұлутөбе дәрігерлік амбулаториясында жалпы тәжірибелі дәрігер маманы болып бастайды.
Ауыл тұрғыны Серікбай Кентбаев: «Ба­сымыз ауырып, балтырымыз сыздаса бі­рінші ақ халатты абзал жан Сабира Дүй­сенбековаға хабарласамыз. Медицина қызметкері деген кең ұғым, қастерлі ма­мандық. Бұл мамандық иелерінің жа­уап­кершілігі де мол, атқаратын жұмыстары да баршылық. Дәрігерлердің мысқылдап кірген ауруды сылып тастау үшін қаншама тер төгіп, ұйқысыз түндер өткізетінін бірі білсе, бірі білмейді» – дейді. Әрине, еңбекті адал бағалай білген кісілерге медицина қызметкерлерінің тұғыры таймас биік тұлға. Жалпы, медицина қызметкері адам өміріне жарық сәуле сыйлап, үміттің шамын жағатын жандар.
Таңғы сағат 8-де Сұлутөбе дәрі­герлік амбулатория­сында барлық медицина қыз­­меткерлері 5 минуттық жиналысқа кір­­ді. Жұмыс уақытының бір минутын да же­мейтін Сабира Дүйсенбекова бүгінде өз ісіне сақадай сай. Тапсырма берілді. Халықты түрлі аурулардың алдын алу үшін скринингтен, флюрографиялық, 65 жастан асқан қарттарды профилактикалық тексеруден өткізу, туу жасындағы әйел­дер­ді алдын-ала жүктілікке дайындау сынды күйбең тірлік басталып кетті. Науқастарды жылы шыраймен қабыл­дап, жандарын жақсы сөзімен емдеген бас дәрігер Сабира Сейтқанқызына ем­делушілер де дән риза. Ақ ниетпен ті­лектерін жаудырып, ұзақ ғұмыр тілеуде. Біршама істің басын қайырған дәрігер енді диспансерлік есепте тұрған науқастарға қарай жол тартты.
Жол-жөнекей жиі ауыратын балаларға соғып, жағдайын білген бас дәрігердің қырағы көзінен ешкім де тасада қалмады. Ауыл тұрғындарының хал-жағдайын бес саусақтай білетін дәрігер үшін бұл үй­реншікті жағдай. «Бірінің қан қысымы жоғары, енді бірі қант диабетімен ауырады» деп санай жөнелді. Таң қалдық. Өз мамандығын сүйетін дәрігердің сөзі мен ісі үйлесім тауып, айналасына жылулық шашып тұрды. Көше бойындағы Әбсаттар қарияның үйіне тоқтап, күнделікті тексеруін жалғастырды. «Бұл кісі Паркинсон, қант диабеті ауруына шалдыққан. Жақында ота жасатқандықтан үнемі хабарласып, жағдайын біліп тұруға тырысамын» – дейді Сабира Сейтқанқызы.
Дәрігердің бір күні әлі біте қойған жоқ. Енді таусылмайтын қағаздарға зер салып, анализ қорытындыларын талдауға кірісті. Сұлутөбе ауылындағы амбулаторияда білікті мамандар жетерлік. Атап ай­тар болсақ, Д.Балтаев, С.Байманов, Г.Жармаханова, Ү.Жаңабаева т.б субор­ди­­наторлар мен аяжандар тынымсыз еңбек етіп, ел алғысына бөленіп жүр. «Дәрігердің жақсысы дертіңе дерт қос­пағаны» дейді дана халық. Расында, медицина қызметкерлері алдында ха­лықтың денсаулығын жақсарту, бала өлімін азайту, ауру-сырқаудың алдын алу секілді міндеттер тұрады. Себебі, ұлт сау­лығы бас­ты мәселе. Сондықтан, ем іздеп келген адамға кішіпейілділік танытып, жағымды әңгіме қозғаса дертін демде ұмытып кетеді. Жылы сөйлеп, түзу жүрген маманның абыройы да биік болары анық. Ендеше, адам жанын жара қылатын да, жазатын да сөз екенін естен шығармайық.
Гүлнәр Дүйсебай.

https://osken-onir.kz/okigalar/1058-sauatty-drger-sabira.html

Сыр медицинасының жарқын жетістігі

Мемлекеттің басты байлығыадам десек, ұлт саулығын жақсарту арқылы биік мақсатқа жету барша дамыған мемлекеттер ұстанған бас­ты бағыт екені даусыз. «Қазақстан – 2050» стратегиясында Елбасы Н.Назарбаев «Ұлт денсаулығыбіздің табысты болашағымыздың негізі» деп көрсеткен болатын. Осы орайда елімізде тұрғындардың денсаулығын қорғау бағытында Мемлекет басшысының бастамасымен бірқатар бағдарламалар қабылданып, ауқымды жұмыс атқарылып келеді. Мемлекет басшысының жыл сайынғы қазақстандықтарға арнаған ­Жолдау­ларында «бірінші байлыққа» барынша көңіл бөлініп, саланы дамыту, медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру мәселесіне жіті назар аударылып, қаржы көлемі де артып отырғаны белгілі. Бұл Сыр медицинасына да қатысты. Мәселен, облыстың денсаулық сақтау саласын қаржыландыру кейінгі 5 жылда 26,7 процентке артып, былтыр 44,04 млрд теңгені құрады. Қаржыдан қағажу көрмей келе жатқан салада осылайша жыл сайын алдыңғы қатардағы технологияларды енгізуге, материалдық-техникалық базаны нығайтуға, профилактикаға, науқастарды ­диагностикалау мен емдеуге, жалпы, тұрғындарға сапалы медициналық қызмет көрсетуге жан-жақты мүмкіндіктер тууда. Олай болса, соңғы 5 жыл бедерінде сырбойылықтар саулығын сақтаудағы сала жетістіктерін тарқатсақ...

Байқоңырлықтар көптен күткен қуаныш

Облыс әкімдігітарапынан салаға деген қамқорлықтың артуы Байқоңыр қаласындағыкөпшілікті көптен күпті еткен мәселелердің оң шешімін табуынасеп болды. Атап айтқанда, жұлдызды қалашықта 2010 жылдан бері тұрған перзантхана ғимаратына 2014-2015 жылдары қайта жөндеу жұмыстарыжүргізіліп, тұрғындар игілігінеберілді. Ресей-Қазақстан тараптарыарасындағы ұзақ келіссөзбарысында 2016жылы Байқоңыр қаласындақазақстандық медициналық ұйым ашу туралы келісімге қол жеткізілді. Осының негізіндемұнда тәжірибелік режимдекөпсалалы аурухана – облыстық медицинаорталығының филиалы ашылды. Бұл мекеме Байқоңырқаласы мен Төретам, Ақай кенттерінің тұрғындарына медициналықкөмек көрсетеді. Көпбейінді стационардың құрамында 30 төсектіктерапиялық бөлімше, 30 төсектік оңалту және 20 төсектік күндізгістационарлық бөлімше бар. Жыл басынан бастап филиал базасындаалғаш рет амбулаторлық көмек көрсету үшін емханалық бөлімшеашылды. 14 мыңнан астам тұрғын аталғанұйымда қызмет алуға ниет білдірген.

Жоғары мамандандырылған көмек қолжетімді бола түсті

Соңғы бес жыл көлеміндежерлестеріміз үшін жоғары мамандандырылған көмектің қолжетімділігі артты. Мәселен, облыстыңкардиохирургтарымен жүрек- қанта­мырларынажәне бас миына 2300-ден аса ота жасалды. Сондай-ақ, жоғары мамандандырылған көмектіңқолжетімділігін арттыру мақсатында 2016 жылы Қазалы теміржолауруханасы базасында Байқоңыр қаласы мен Арал, Қазалы және Қармақшы аудандарының тұрғындарыүшін ауданаралық нейроинсульт орталығыашылды. Одан бөлек, Қазалы аудандық ауруханасыбазасында инсульт­пен сырқаттанатын науқастардыоңалту бөлімшесі мен №3 қалалықемханасы базасынан нейрооңалтуорталығының ашылуы көмек көлемін кеңейтугемүмкіндік беріп отыр. Жалпы, соңғы 5 жылда ашық жүреккеота жасау 48,3 процентке (2013ж – 103, 2017 ж – 157), тамырды эндопротездеу бойыншаоталар алты (2014 ж – 25, 2017 ж – 139), нейрохирургиялық оталар екі есеге өскен. Былтырдың өзінде онкологиялық ауруларға – 55, травматологиялық науқастарға – 330, урологиялық ауруға шалдыққандарға 208 ота жасалған.

АУЫРМАСЫН АНАЛАР, АМАН БОЛСЫН БАЛАЛАР

Аймақта ана мен бала саулығын сақтауғабарынша көңіл бөлініпкеледі. Осы мақсаттакөптеген ауқымды жұмыстардыңатқарылғаны аян. Мәселен, жүкті және жаңа босанғанәйелдерге медициналық көмек көрсетуді жақсартуүшін 5 жыл ішінде 350 төсек-орынға арналған облыстықперинаталдық орталығы, 350 төсектік облыстықбалалар ауруханасы мен Талсуат кентінде 50 төсектікреспубликалық оңалту орталығысалынып, бүгінде тұрғындаригілігіне қызмет етуде. 2016 жылы облыстықперинаталдық орталығында ауыр патологиясы бар әйелдерге арналып 30 төсектікбосанғаннан кейінгі оңалту бөлімшесінің ашылуы талай әйелдіңтез арада аяғынантік тұрып кетуінесебепші болуда. Бірінші деңгейдегістационар дәрігерлері арасындаоперативті техниканы игергенмамандардың үлесін арттырубойынша біршама жұмыстаржасалып, ота жасайтынакушер-гинекологтардың үлес салмағы 45%-тен 67%-ке артты. Атқарылған жұмыстарнәтижесінде нәрестелер өлімі 41,2%-ке азайса, 2017 жылы ана өлімінің тіркелмегені қуантады, яғни, 100%-ке төмендеді.

МЫҚТЫ МАТЕРИАЛДЫҚ-ТЕХНИКАЛЫҚ БАЗА –

САПАЛЫ ҚЫЗМЕТ КЕПІЛІ

Тұрғындардың медициналық қызметке тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін денсаулық сақтау инфрақұрылымын жетілдіру мақсатында соңғы 5 жыл ішінде жалпы құны 27,4 млрд теңге болатын 58 нысан пайдалануға берілді, оның ішінде 49 немесе 84,5%-і апаттық жағдайдағы нысандар орнына салынды. Атап айтқанда, облыстық перинаталдық орталығы, көпбейінді облыстық балалар ауруханасы, Қазалы ауданында орталық аурухана, 5 аудандық емхана құрылысы, 2 ауылдық емхана, 36 дәрігерлік амбулатория, 13 фельдшерлік-акушерлік амбулатория және медициналық бекеттер пайдалануға берілді. 2013-2017 жылдар аралығында 28 денсаулық сақтау нысанына күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге 2,5 млрд теңге бөлінді. Ал, облыстағы денсаулық сақтау ұйымдарын заманауи медициналық құрал-жабдықтармен жабдықтауға соңғы бес жыл көлемінде 6 279,7 млн теңге қаралып, жаңа үлгідегі қажетті техникалар алынған. Нәтижесінде, медициналық мекемелердің материалдық-техникалық жабдықтармен жарақтану көрсеткіші 32,2%-ке өсіп, 2017 жылы 76,5%-ті құрады.

ҚАДІРІН БІЛГЕН

Медицина саласы салғырттықты көтермейді. Сәл ғана сәтсіздік адам өміріне қауіп төндіруі мүмкін. Мұнда тек білік пен білімге ғана орын бар. Сондықтан адам өмірінің арашашысы ақ халаттыларға артылар жүктің салмағы да ауыр. Ал медицина қызметкерлері сол сенім үдесінен шыға білу үшін біліктіліктерін арттырып отыруы қажет. Соңғы бес жылда мамандар даярлауға ерекше мән берілгені белгілі. Аймақта денсаулық сақтау саласында кадр мәселесін шешу негізінде 2016-2018 жылдарға арналған дәрігерлер мен орта буынды медицина қызметкерлерінің біліктілігін арттырудың ұзақмерзімді жоспары жасалды. Қажетті медициналық мамандарды оқытуға (резидентураға) облыс әкімінің арнайы гранттары бөлініп, 2016-2017 жылдары 22 үміткер қабылданды.

Жалпы, облыс бойынша соңғы 5 жылда 705 маман қайта даярлау, 11732 маман білімін жетілдіру курстарынан өтті, олардың ішінде дәрігер – 4056 болса, 7676-сы орта буын медицина маманы. Атқарылған ауқымды жұмыстардың нәтижесінде аймақта жетіспейтін неонатолог, травматолог, онколог, реабитолог дәрігер мамандардың тапшылығы жойылды.

Соңғы бес жылда облыс бойынша 569 жас маман жұмысқа орналасқан, оның ішінде ауылдық елді мекендерге 248-і яғни, 43 проценті, бастапқы медициналық санитариялық көмек ұйымдарына 450 маман (79 проценті) жұмысқа орналасқан. Қазіргі кезде дәрігер мамандармен қамту көрсеткіші бойынша бастапқы медициналық санитариялық көмек ұйымдарында 95 процентті құрап отыр.

Аймақтың денсаулық сақтау саласындағы осындай берекелі жұмыстардың нәтижесінде облыс халқының өмір сүру ұзақтығы 1,3 есе өсіп, 71,91 жасты құрады, 2013 жылы бұл көрсеткіш – 70,62 болатын. Ал республикада – 72,3 жас. Өлім-жітім көрсеткіші 1000 тұрғынға шаққанда 4 процентке төмендеді. Қатерлі ісіктерден болатын өлім көрсеткіші 22,8%-ке, жазатайым оқиғалар, жарақаттар мен уланулардан болатын өлім көрсеткіші 39,8%-ке, туберкулезбен сырқаттанушылық 31,2%-ке, туберкулезден болатын өлім көрсеткіші 2 есеге азайған.

Айнұр БАТТАЛОВА,

«Сыр бойы».

http://syrboyi.kz/negizginews/17341-syr-medicinasyny-zharyn-zhetstg.html