Ауа райы
Мерекелер


...Арал ауданы, Аралқұм станциясындағы тылсым табиғаттың құдіретімен пайда болған «Жұмбақ көл» туралы білесіз бе?Бүгінде осы аймақтың тұрғындары аталған көлге жиі барады. Өйткені, көлдің емдік қасиеті өте мол...
Иә, «Қара су» – тұзды, тереңдігі белгісіз, ұзындығы да, ені де шамамен 100 метрдей аумақты алып жатыр. Жұрттың қызығушылығын тудыратын бұлақ көзінің басты ерекшелігі–жылдың жаңбырлы, қуаңшылық мезгілдерінде де деңгейі еш өзгермейді. Темір жолдың екі жақ бетінде де көлемі мен аумағы бірдей орналасуы да тегін сәйкестік емес. Ғажабы да осы. Судың беті мұздай болғанымен, астыңғы жағы ыстық болып тұрады. Оған ешқандай өзен құймайды. Құм төбенің ортасына орналасқан. Шілде, тамыз айларында «Жұмбақ көл» әбден піседі. Бұл суға жергілікті жұртшылық шілде айының ортасында түсудің денсаулыққа пайдасы орасан екенін айтады. Сондай-ақ, көнекөз қариялар ілгері замандарда орыстардың сонау Мәскеуден ат арылтып келіп, арнайы палатка тігіп, құдіреті бөлек суға шомылатынын еске алады.

Тылсымға толы көлдің емдік қасиеттеріне тоқталсақ, аталған су сүйек сырқырағанға, салқын тигенге, қышыма ауруына, денеге шыққан жараға және тамырдың тартылып қала беруіне бірден-бір ем көрінеді. Жаз мезгілінде адамдар көлдің жиегіндегі балшыққа аяғын көміп, жандарына шипа іздейді.

–Бұл таңғажайып су туралы деректер еш жерде жоқ. Сонау 60 жылдары Кеңес Одағының білікті дәрігерлері арнайы ат басын бұрып, көлге зерттеу жүргізген. Нәтижесінде, судың пайдалы екендігін медициналық тұрғыда дәлелдеген. Бұл көл ертеректе пайда болған. Су көзінің қай жақтан келіп тұрғаны белгісіз. Қыс мезгілінде бетіне мұз қатпайды. «Қара су» деп аталу себебі кәдімгі суларға ұқсамайтындығында. Түрі түнеріп, қарайып жатады, –дейді ауылдың қадірменді қартының бірі Жақсыбай Алмағанбетов.

Қара судың киелілігі сонша, бір кездері бір адам мас күйінде шомылып, ақырында аяғы күйіп қалған. Сондықтан, осынау табиғаттың жұмбақ сыйына жақсы ниетпен, үлкен сеніммен қарау керек.

Көпті көрген Іңкәр Аққалиқызының сөзіне қарағанда, көл қаншама науқастың дертіне шипа болған көрінеді. Тіпті, адамдар емес, шалажансар туылған тайлақ, қозыларды да осы көлдің суымен жуындырғанда құлан таза айығып, аяғына тұрады екен. Суының айрықша қасиетінің бірі–оған түсіп шыққан адам балбырап, ұйкысы келетін көрінеді. Тіптен тұрғындар көлдің суын бөтелкеге құйып, салқын тигенде қолданған.

Осындай айрықша құбылысты зерттеу, қорғауға алу әлі де кемшін. Алдағы уақыттары көлдің жайы назарға алынып, айналасын қалыпқа келтірсе, жаз мезгілінде халыққа талапқа сай жағдай жасауды қаперге алса дейміз.

Балауса ТӨРЕБАЙ.

https://tolqyn.kz/zanalyk/ruhaniyt/1258-asiet-mol-ara-su.html

ШИПАСЫ МОЛ ШИПАЖАЙ


Ертеректе Тоқтамыс әулиені қоныс еткен бір мерген теріскеннің шипалы батпағының сырын ұғып, емдік қасиетін аңғарыпты. Бірнеше жыл сал болып жатқан анасын ұлтанында қара лайы ұйыған Теріскен көлінің басына әкеліп, 15 күн шайла тігіп, оны балшыққа бөлеп, өзі қос аяғын салыпты. Содан, анасын сал ауруынан жазыпты. Бұл – Теріскен көлі жайында бабадан қалған аңыздың бір парасы. Ертеректен сыры ашылып, бір ғасырдан бері балтыры сыздағанға дауа болып, адам тәніне дәрмен берген шипалы мекен қазірде кемеліне келіп, заман талабына сай қызмет көрсетуде. Оған бүгінде Бақытжан Абдуллаев басшылық жасайтын «Жаңақорған шипажайы» АҚ-да емделушілерге көрсетіліп жүрген сапалы қызмет түрлері дәлел.
Иә, қуатты мемлекеттің басты байлығы – дені сау адам. Осы тұста, адам тәнін сауықтыратын табиғи емдік-шипалық факторлардың орны бөлек. Сыр өңіріндегі тұңғыш емдеу-сауықтыру орны болып табылатын «Жаңақорған шипажайы» акционерлік қоғамы бүгінде табиғат тарту еткен дертке дауа батпақты ұтымды пайдаланып, оның емдік қасиетінің маңыздылығын арттырып, ем алушыларға жүйелі жағдай жасауда. Әсіресе, түрлі дәрігердің басын қосып, ем алуға келген адамдар осы ортадан қажетті дәрігеріне қаралуға мүмкіндігі зор. Осы тұрғыда, айтулы мекемеде келушілерге ем-дом көрсетіп, әр емделушінің денсаулығына жауаптылықпен қарайтын дәрігер – Мұзафар Асланов.
Ол аудан орталығындағы №169 Низамеддин Илялетдинов атындағы мектепті бітірген соң, Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи атындағы қазақ-түрік университетінің медицина факультетіне оқуға түседі. Адам жанының жанашыры болуы үшін, медицина саласын жеті жыл оқып, «жалпы тәжірибе дәрігері» мамандығы бойынша үздік бітіреді. 2005 жылы аудандық орталық ауруханаға терапевт болып, халыққа қызмет көрсетіп, алған білімін қайнаған жұмыс алаңында шыңдайды. Кейіннен Алматы қаласынан «урология» саласын қайта оқып келіп, 2013 жылдан бері қарай «Жаңақорған шипажайына» дәрігер-уролог қызметіне орналасады. Содан бері осы мекемеде адам денсаулығына жауапты маман ретінде қалтқысыз қызмет жасап келеді.
Бір күнде көбі 30 науқасқа дейін қабылдайтын дәрігердің жұмыс кестесі өте тығыз. Өйткені, қазіргі таңда діттеп тұрған бедеулік, белсіздік, бүйрек аурулары, простатит, цистит секілді ауру түрлерімен дәрігер көмегіне жүгінетіндер қатары көп.
– Қазір түрлі ауру асқынып барады. Әсіресе, бедеулік пен белсіздіктен зардап шегетіндер қатары көбейген. Сонымен қатар, бүйрек ауруынан да шағым көп түседі. Негізінен бізге келіп ем алғандар арасынан көп ұзамай сәбилі болып жатқандар көп. Халық бір-бірінен емнің қасиетін естіп, жыл сайын ағылып келіп жатады. Тағы да айта кететіні, емделушілерге «яровит», «мавит» сияқты заманауи аппараттардың көмегімен ем дайындаймыз, – дейді Мұзафар Тамалұлы.
Иә, дәрігердің сөзінің жаны бар. Бұлай деуімізге Алматы қаласынан келген Ерлан Бектемісовтың пікірі түрткі болды.
– Өздеріңіз көріп тұрғандай урологтың көмегіне жүгінетіндер көп. Алайда, шипажайдың шипалы батпағымен қатар алған емнің қонымдылығы жоғары болады. Өткен жылы осы жақтан ем алып, бетім бері қарады. Емнің әсері кез-келген адамға шипасын берері анық, – дейді алматылық емделуші.
«Алғыс алған арымас» демекші, көпшіліктің ықыласына бөленіп, алысты-жақынды елден келген ем алушылардың алғысын алып жүрген Мұзафар Тамалұлы отбасында ардақты әке, бір отбасының отағасы. Анасы Василя Ахметованы алақанына аялап отырған, адал перзент. Жары Хабиба Асланова екеуі төрт баланы тәрбиелеп, қарашаңырақтың түтінін түзу ұшырып отыр.

Айсұлу АЛДАНАЗАР.

https://zhanaqorgan-tynysy.kz/zanalyk/1402-shipasy-mol-shipazhay.html