Ауа райы
Мерекелер

Жақында Арал аудандық орталық ауруханасында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің еңбек сіңірген қызметкері, академик, медицина ғылымдарының докторы, профессор Дербісәлі Сексенбаевпен кездесу болып өтті.

«Ұялы» елді мекенінде дүниеге келген Д.Сексенбаев туған жерінен жырақта жүрсе де, жерлестерінің денсаулығына да өзіндік еңбек сіңіріп келе жатқан абзал жан.

Академикпен өткен кездесу кешінде аудандық аурухана бас дәрігерінің міндетін атқарушы А.Кірбасов:

- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің еңбек сіңірген қызметкері, «Парасат» орденінің иегері, профессор Д.Сексенбайұлы медицина саласында қажырлы еңбек етіп, ғылым жолында да аянбай тер төкті. Ғалымның 10 монографиясы, жоғары оқу орындарына арналған хирургиялық еңбектері және 600-ден астам ғылыми жұмыстары бар. Бұл еңбектері кейінгі буын медицина мамандары үшін пайдасы мол дүниелер, - деп ғылыми еңбектерінің құндылығына арнайы тоқталды.

Өз кезегінде сөз алған Д.Сексенбаев хирургияның соны жетістіктері туралы кеңінен айтып, денсаулық сақтау саласы қызметкерлерінің осы сала бойынша қойған сауалдарына жан-жақты жауап берді.

Сондай-ақ, кездесу барысында Қызылорда облыстық медицина орталығының құрметті директоры Т.Маханов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы К.Айбосынов және денсаулық сақтау саласының ардагері, медицина ғылымдарының кандидаты Ж.Майданов өз ой-пікірлерімен бөлісті.

 

 

 

«Толқын» ақпарат

 

«Толқын» газеті. 30 шілде 2016 жыл

Құран адам миының жұмбақтарын аштыСоңғы жылдары ғылым адам жайлы көптеген жаңалықтарды ашты. Солардың бірі – адам миының алдыңғы бөлігі. Ал ол туралы осыдан 14ғасыр бұрын Құранда айтылып қойған.

 

Не себепті Құран мидың алдыңғы бөлігін өтірікші және күнәһар деп атады?

«Анатомия мен физиологияның маңызды элементтері» атты кітапта: «Қандай да бір іс-әрекеттерді жоспарлау мен оны бастау маңдайдың алдыңғы бөлігінде жүзеге асады. Мидың алдыңғы бөлігі – агрессияның функционалдық орталығы» делінген.

Пайғамбарымызға (с.ғ.с) Қағбада құлшылық жасауға тыйым салған бір кәпірге Алла тағала: «Жожоқ! Бұлай болмайды. Егер бұл ұстанымынан (өзі құлшылық етпеумен қоймай, өзге елдің де құлшылық етуіне кедергі жасаудан) қайтпаса, оны кекілінен ұстаған күйде жәһаннамға сүйрейміз. Өтірік пен күнәға бөккен маңдай шашынан…» деген(«Аләқ» сүресі, 15-16-аяттар).

Адам миының алдыңғы бөлігі жақсы-жаман, күнәлі-күнәсіз істерімізге, шындық пен жалған сөзімізге жауап береді. Осылайша, Қасиетті Құран Кәрім бастың бұл бөлігін «…өтірік пен күнәға бөккен маңдай…» деп әділ әрі дәл суреттеген.

Бұл тұжырымдаманы ашқан атақты эмбриолог, биология мен анатомия профессоры Кейт Л. Мур бір сөзінде: «Құранның сөздері Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарға Алладан келгені анық, себебі ондағы деректер жүздеген жылдар өткен соң ашылуда. Адам ағзасы түрлі себептермен өзгеріске ұшырап отыратындықтан, жаңа классификацияны Құран мен сүннетте аталған терминдерді қолданып жасадық» – деген.

Міне, осылайша Құран – Алланың сөзі екені хақ болса да ғылыммен тағы бір дәлелденді.

http://asylsoz.kz/kk/quran-adam-miynyn-jumbaqtaryn-ashty-1068/


 

ЖАУАПКЕРШІЛІК ТЕ, ҚУАНЫШ ТА ЕКІ ЕСЕ

Осыдан бірнеше жыл бұрын халық игілігіне пайдалануға берілген "Ана мен бала орталығы” Сыр өңірі денсаулық сақтау саласының жеткен жетістіктерінің бірі. Заман талабына сай соны технологиялармен жабдықталған орталық бүгінде ел қуанышына айналған. Жұмыс жасағанына біршама уақыт болған орталықтың соңғы екі ай көлемінде жұмысына жан бітіп, бойына қан жүгіргендей болғаны рас. Себебі, көп бөлігі бос тұрған облыстық перинаталдық орталықтың жанына қалалық перзентхана ұжымы қоныс аударып, екі мекеме біріккен болатын. Осынша уақыттан соң әр бөлігі толыққанды жұмыс жасауға кіріскен орталықта бүгінде ана мен бала денсаулығы бағытындағы жұмыстар күшейіп, қарқын ала бастаған. Бұған дейін қалалық перзентхананың бас дәрігері қызметін он жылдан аса уақыттан бері мүлтіксіз атқарып келген Жұмашева Гүлнар Хамзақызы бүгінде ана мен бала орталығының бас дәрігері қызметіне тағайындалып, екі ұжымды басқара бастады. Қай уақытта болмасын денсаулық сақтау саласында өзекті болып саналатын ана мен бала денсаулығын жақсарту мақсатында аянбай еңбек етіп, талапшылдығымен, ұйымдастырушылық қабілетімен ерекшелене білген бас дәрігер Гүлнар Хамзақызымен сұхбаттасқан едік.

Облыстық «Ана мен бала орталығының» бас дәрігері Г.ЖҰМАШЕВА:- Гүлнар Хамзақызы, өзіңіз 12 жыл бойы басқарған қалалық перзентхана жақында ғана ана мен бала орталығына қоныс аударып, облыстық пери­наталдық орталығы ұжымымен бірікті. Жалпы екі ұжым бірін-бірі қалай қабылдады?

- Негізі облыстық перинаталдық орталық 2002 жылдың мамыр айынан бастап облыстық медициналық орталықтың жанынан ашылған болатын. Орталық алғаш ашылған уақытта 100 орынға арналған еді. Жалпы, халықаралық тәжі­рибеге сай перинаталдық орталықтың мамандан­дырылған медицина орталығында, әр бағыттағы дәрігер мамандардың жанында болғаны дұрыс болатын. Қай елде болмасын, жүкті әйелге стационарлық көмек көрсететін мекемелер көп салалы стационарлардың құрамында болады. Олай болуының негізгі себебі, жүкті әйелдердің көбінде жүктіліктен тыс басқа да сырқаттары кездеседі. Сондық­тан жүкті әйел босанғанға дейін де, босану кезінде де сырқат әйелге шұғыл көмек қажет болған жағдайда түрлі саладағы дәрігерлер­дің дайын болғаны тиімді.

Ал қалалық перзентхана мекемесі жайында айтар болсақ, 1969 жылы салынған перзентха­на­ның ғимараты бүгінде апатты жағдайда тұр. Оған қоса, қалада қазіргі таңда туу көрсеткіші соңғы үш жылмен салыстырғанда екі есеге ұлғайған. Яғни, бұдан үш жыл бұрын қалада жылына 3,5 мыңнан астам бала өмірге келетін болса, қазіргі күні жылына 7 мыңнан астам сәби дүние есігін ашуда. Бала саны артып, алайда апатты жағдайда тұрған мекемеде жұмыс жасау қалалық перзент­хана ұжымы үшін қиындық туғызғаны рас. Бұған дейін айтылғандай, қалалық перзентхананың жаңа ғимарат құрылысы «ҚазАтомПром» АҚ демеу­шілігімен жүргізілуі керек болатын. Ғимарат құры­лысы бастау алғанымен, түрлі себептерге байла­нысты құрылыс соңына дейін жеткізілмеді. Сол уақытта облыстық «Ана мен бала орталығы» ғимараты «100 мектеп, 100 аурухана» мемлекеттік бағдарламасы аясында салынып облыстық перинаталдық орталығына пайдалануға берілді. Облыстық және қалалық перинаталдық орталық­тың бір ғимаратқа шоғарлануына ең алдымен жаңа ғимараттың 100 пайыз игерілмегендігі себеп болса, сонымен қатар аймақтағы маман тапшы­лығы да бұған өз әсерін тигізді. Жалпы дәрігер мамандардың тапшылығы тек Сыр өңірінде ғана емес, сонымен бірге республика көлемінде де сезіліп отырған мәселе. Осыған орай екі мекеменің де дәрігер мамандарға тапшылығы бар болғандықтан, оларды қосу ұйғарылды. Бірақ екі перинаталдық мекемені қосуға қатысты мәселе 2 жыл бойы талқыланды.

Ағымдағы жылдың маусым айынан бастап облыстық перинаталдық орталыққа қалалық перзентхана мекемесі қосылып, өз жұмыстарын бастады. Енді екі үйдің баласын қоссаң қандай жағдайлар орын алып, қандай мәселелер туындайтынын кім-кімге де болса белгілі. Жалпы, екі ұжым қосылғаннан соң өз қиындықтары болатыны анық. Бірақ бұл мәселелердің барлығы өз шешімін тауып, бір жүйеге түсетініне сенімдімін. Өйткені, екі ұжымның да көздегені бір мақсат, бір бағытта болғандықтан мәселенің шешілері белгілі. Барлығымыздың мақсатымыз ана мен бала денсаулығын сақтау, жақсарту болып табылады. Негізі денсаулық сақтау саласында ана мен бала денсаулығы өте қиын сала болғандықтан біздерге қойылар талап та жоғары. Қиын дейтін себебіміз, ешбір салада бір мезгілде екі адамның өміріне жауап бермейді. Ал біздің сала бір мезгілде ананың да, баланың да өміріне жауапты болып табылады. Сондықтан жұмыстың қиындығы да, біздерге артылған жауапкершілікте екі есе, егер барлығы жақсы болса оның қуанышы да екі есе болмақ. Мұндай жауапкершілік жүгін арқалап жүрген дәрігерлер барлығына да түсіністікпен қарайды деп сенім білдіремін. Әйткенмен, екі ұжымның бір-біріне үйренісуіне, өзара түсінісуіне де уақыт қажет. Жалпы, екі ұжым қосылған уақытта айтарлықтай мәселе туындаған жоқ, тек бір ғана мәселе бүгінгі күні орталықта жұмыс қарқыны күшейе түсті. Сондай-ақ әлі де болса дәрігер мамандар тапшы.

- Дәрігер мамандардың тапшылығын болдырмау мақсатында қандай жұмыстар жүргізілуде?

- Қазіргі таңда орталықта жұмыс жасап жатқан дәрігерлердің дені жас мамандар. Оның ішінде тар буынды дәрігер мамандар тапшылығы сезілуде. Яғни, гинеколог, неонатолог, ренимато­лог, кардиолог, терапевт сынды дәрігерлер тапшы. Мамандардың тапшы болуының да өзіндік себебі бар. Бүгінде елімізде дәрігер мамандар даярлай­тын жоғарғы оқу орындарында жаңа стандарт­тар­ға сәйкес оқыту басталып, барлық жерде жалпы медициналық дәрігер мамандар даярлау қолға алынды. Мұның да өзіндік себептері бар. Бұл дәрігер мамандар ең алдымен ауылдық жер­лерге қажет болды. Бұл да елді мекендерге дәрігер мамандардың жетіспейтіндігінен туын­даған мәселе болатын. Сондықтан біздегі жоғар­ғы оқу орындары осы стандарттарға көшті. 2014 жылдан бастап тар буынды дәрігер мамандар резидентурадан өту керек болды. Мәселен бізге қажетті гинеколог, неонатолог немесе ренимато­лог мамандар 2-3 жыл көлемінде резидентурадан өтуі қажет.

Бұған дейін облыстық перинаталдық орталық­тың да, қалалық перзентхананың да дәрігерлер­мен қамтамасыз етілуі 50-60 пайызды ғана құраған болатын. Екі мекеме қосылғанымен де әлі де болса маман тапшылығы сезіледі. Дәрігерлерді толық­қанды қамтамасыз ету бағытында облыс әкімдігі тарапынан біршама жұмыстар атқарылуда. Атап айтар болсақ, резидентура бойынша білімін жетілдіретін көп балалы отбасынан шыққан немесе отбасылық жағдайы оқу ақысын төлеуге қауқар­сыз отбасының балалары облыс әкімінің қолдауы­мен тегін оқуға мүмкіндік алатын болады. Біз енді сол мамандардың білімін жетілдіргенін күтетін боламыз. Сонымен қатар қазіргі таңда 20-ға жуық неонатолог мамандар қайта даярлау курстарынан өтуде. Неонатолог дәрігерлер тамыз айының соңында біліктіліктерін арттыру курстарын толық аяқтайтын болады.

- Қала тұрғындары арасында «қалалық перзентхананың мамандары білікті» деген жағымды пікір бар. Өзіңіз басқарған мекеменің мамандары туралы айтылған мұндай пікір сізді де қуантары сөзсіз. Енді ана мен бала орталығының мамандары жайында да халық арасында осындай пікір қалыптастыруда бұл үдеден шыға аласыздар ма?

- Басшылық тарапынан талап күшейген уақытта мамандардың да біліктілігі, жауапкерші­лігі арта түсері анық. Кез-келген емдеу мекемесінің басшысы менеджер бола білуі керек екендігі бұған дейін де айтылып жүр. Басшы мекеменің жұмысын дұрыс жолға қоя отырып, ұйымдастыра білу керек. Сонда ғана ол емдеу мекемесінің алған бағыты айқындалып, саладағы көрсеткіштердің де жақсара түсері сөзсіз. Қалалық перзентханада жұмыс жасаған әрбір қызметкер өз ісінің майталмандары деп толық айта аламын. Біздің бағытымыз бір, көздеген мақсатымыз да бір болды. Мен өз қызметкерлерімді осы бағытқа жетелей де, ұйымдастыра да, талапшыл да бола білдім деп толық сеніммен айта аламын. Енді осыдан он екі жыл бұрын қолған алған ұйым­дастырушылық жұмысымды ана мен бала орталығында қайта бастаймын.

- Өзіңіз айтып өткендей, соңғы үш жыл ішінде қалада туу көрсеткіші екі есеге ұлғайған. Жалпы, республика көлемінде аймағымыз бұл көрсеткіш бойынша қай деңгейде?

- Ағымдағы жылдың 6 айында облыстық перинаталдық орталық пен қалалық перзентха­нада 5500 бала дүниеге келген. Яғни, бұл көрсеткіш жыл соңына дейін 11 мыңнан асады деген сөз. Жалпы, туу көрсеткіші бойынша соңғы 5 жыл көлемінде облысымыз республикада үшінші орында. Алғашқы орында Маңғыстау облысы болса, екінші орынды Оңтүстік Қазақстан облысы иемденіп отыр.

Өңірде өткен жылдармен салыстырғанда ана мен бала өлімі бойынша көрсеткіштер 10 есеге дейін төмендегенімен, әлі де көңіл көншітпейді. Дегенмен бұл мәселе бойынша да қарқынды жұмыстар атқарылып жатыр. Әлі де көрсет­кіштерді азайтуға жұмыс жүргізіледі. Осы орайда айта кету керек, жалпы ана мен бала өлімінің басты себебі, бұл жүкті әйелдердің жүктіліктен тыс сырқаттарының салдарынан болып отыр. Оған қоршаған ортаның, ауа райының да, ауыз судың да әсер ететіні белгілі. Сонымен қатар жылда дәрі­герлердің қарсылығына қарамастан жүктілікке қарсы көрсеткіштері бар әйелдердің де босанып жатқан жағдайлары көп кездеседі. Мәселен, жыл басынан бері облыста жүктілікке қарсы сипатта­масы бар 154 әйел босанды, енді жыл соңына дейін тағы 79 әйел тіркелген. Жүктілікке қарсы сипаттамасы бола тұра, дені сау бала талап ететін жандар да жетерлік. Жалпы әрбір адам өз денсаулығына немқұрайлылық танытпаса, дәрігерлердің кеңесіне көңіл бөлсе өлім-жітім көрсеткіші де азаяры сөзсіз.

- Екі ұжым біріккеннен кейін орталықта қызметкерлерді жұмыстан қысқарту болды ма?

- Орталықта дәрігер мамандар жетіспейді дегенімізбен, орта буын медицина қызметкерлері бойынша мамандар жеткілікті.

Негізі орталықта қызметкерлерді, жұмыс­шыларды қысқарту жұмыстары жүргізілген жоқ. Бірақ екі мекемені қосқан уақытта төсек орны бойынша артық саны шықты. Яғни, артық төсек орын алынған жағдайда жұмысшыларды да азайту қажет. Бірақ қазіргідей қиын кезеңде мекеме қызметкерлері мен жұмысшыларын жұмыссыз қалдыруға болмайды. Сол себепті жұмысшы­ларды жұмыстан қысқартпағанымызбен, олардың орнын алмастыру сынды жұмыстары жүргізілуде. Бүгінге дейін орталықта жұмысшыларды қысқарту орын алған жоқ.

- Сіз басқарып отырған орталықтың мүмкіндіктері туралы айтып өтсеңіз?

- Егер жүкті әйелдің жүктіліктен тыс сырқаты болып, ол сырқаты бірінші деңгейлі болатын болса, онда ол әйел Астана мен Алматы қала­ларындағы ғылыми орталықтарда ем қабылдауы қажет. Алайда жүкті әйел ғылыми орталықтарға барудан бас тартқан жағдайда өзіміздің ана мен бала орталығында да ем қабылдай алады. Біздің орталықта да ғылыми орталықтарда жаса­латын емдермен пара-пар ем-домдар жүргізіледі. Сонымен қатар орталықта лапарскопиялық ота­лар жасалуда. Яғни, гинекологиялық науқастар­дың ішін кеспей-ақ, тесу арқылы арнайы аппаратпен жасалатын оталар қолға алынуда. Сондай-ақ орталық жанынан 5 орынды жасөспірім қыз­дар­дың гинекологиялық сырқатын емдейтін стацио­нар ашу қолға алынды.

Сонымен қатар жаңа туған балалардың туа бітті сырқаттарын анықтайтын орталық ашылып, орталық жанында генетик мамандар, арнайы зертхана да жұмыс жасайды.

- Орталықтың алдағы жоспар­ларымен бөліссеңіз?

- Қазіргі таңда уақытынан бұрын ерте туылып жатқан нәрестелер бар. Сол нәрестелердің бірінің миы жетілмеген, енді бірінің өкпесі дамымаған, тағы бірінің көзінің көру қабілеті нашар болып шала туылады. Аймақта шала туған нәрестенің өкпесін дамыту бойынша әлемдік стандартқа сай жұмыс бұрыннан жүргізілуде. Ендігі кезекте ерте туылған балалардың көзінің көру қабілетін анықтау бойынша атқарылатын жұмыстар қолға алынбақ. Дәлірек айтсақ, жақын арада орталықтың осы сала бойынша дәрігер маманын оқуға жіберетін боламыз. Сонымен қатар жыл соңына дейін жаңа туған нәрестенің көру қабілетін анықтайтын және ота жасайтын озық технологиялы аппараттарды облыс әкімдігінің қолдауымен лизинг арқылы алу жоспарлануда. Оған қоса жүктілік кезінде баланың туа бітті ақауларын анықтайтын «Эксперт класс» УДЗ аппараттарын алу бойынша жұмыстар жүргізілуде. Әзірге мұндай аппарат біздің облысымызда облыстық диагностикалық кеңес беру орталығы мен қалалық перзентханада ғана болған болатын. Яғни, аймақтағы барлық жүкті әйелдерді осы екі УДЗ аппараты арқылы тексереді. Бұл әрине дәрігерлерге де күш салуда. Енді жаңа аппараттар алынатын болса УДЗ мамандарға тиімді болатыны сөзсіз.

Сонымен қатар орталықта жасанды жолмен ұрықтандыру жұмысын қолға алу көзделіп отыр. Ана мен бала орталығын бұған дейін басқарған бас дәрігер тарапынан да мұндай жоспар болған. Бірақ бұл жұмысты нақты қалай қолға алу керектігі әлі де жоспарланған жоқ. Алайда оны ашу, оның жоспарын құру алда тұрған мақсат­тардың бірі. Бұл орайда халықтың сұранысын да ескеру қажет.

- Орталықтың ақылы бөлімі туралы айтып өтсеңіз. Бұл бөлімде нендей ерек­шеліктер бар? Онда қандай жағдай жасалған?

- ҚР Үкіметінің рұқсаты бойынша ана мен бала орталығында да ақылы бөлім қызмет етеді. Ақылы бөлімнің бір ерекшелігі мұнда барлық жағдай жасалған. Әр палата тоңазытқыш, қысқа толқынды пеш, теледидар сынды тұрмыстық техникалармен және басқа да құрал-жабдық­тармен жабдықталған. Сондай-ақ бұл ақылы палаталарға жаңа босанған әйелдің жақын-жуық туыстарынан бір адам кіргізуге мүмкіндік бар.

- Қалалық перзентхана ана мен бала орталығына көшіп келгеннен кейін, бұрынғы қалалық перзентхана ғимараты бос қалды ма?

- Ғимарат бос қалған жоқ. Қазір онда №2 гине­кология, күндізгі стационар және әйелдерге кеңес беру бөлімдері жұмыс жасауда. Ал Амангелді көшесіндегі әйелдерге кеңес беру қалалық пери­наталдық орталығы ана мен бала орталығына орналасты. Қазіргі таңда бұл мекеменің ғимараты бос, ғимарат әкімдік тарапына өткізілді.

- Ана мен бала орталығына әлі де не жетіспейді?

- Аймақта ана мен бала денсаулығын жақ­сартуға, оны сақтауға барлық жағдай жасалған. Бүгінде орталықта дәрігер мамандардың тапшылығынан өзге мәселе жоқ. Орталық жаңа озық технологиялармен қамтамасыз етілген. Ескірген аппараттар болса, дер кезінде облыстық денсаулық сақтау басқармасы және денсаулық сақтау министрлігі тарапынан қаржы қаралып жеткізілуде. Жалпы айтқанда, бірінші кезектегі ана мен бала денсаулығын жақсарту бағытында облыста біраз мәселелер шешімін тапқан.

- Сұхбатыңызға рахмет!

Сұхбаттасқан Д.МАХАНОВА

http://qyzylorda.info/index.php/interview/item/36-oblysty-ana-men-bala-ortaly-yny-bas-d-rigeri-g-zh-masheva

МЕН ҮШІН ЖАН МЕН ТӘН БІР ҰҒЫМ(«Сыр психология әлемі» газетінің бас редакторымен сұхбат)

-Серікбай Смағұлұлы! Қысқаша өмір жолыңызды айтып берсеңіз.

-Мен 1953 жылдың 12 наурызында Арал ауданы «Аманөткел» ауылында дүниеге келдім. Сол ауданның «Қамбаш» ауылында 1970 жылы №21 орта мектепті бітірдім. Сол жылы Алматы мемлекеттік медициналық институтына оқуға түсіп, 1976 жылы бала дәрігері мамандығы бойынша "үздік” («қызыл») дипломмен бітіріп шықтым. Еңбек жолымда Тереңөзек ауданы "Шаған” ауылдық учаскелік ауруханасында бала дәрігері, Сырдария аудандық ауруханасының балалар бөлімшесінің меңгерушісі, Қызылорда қалалық денсаулық сақтау бөлімінің инспекторы, 1989-2002 жылдары Қызылорда қалалық балалар ауруханасында педиатр, облыстық "халық емшілігі” орталығының меңгерушісі, облыстық наркологиялық орталықта бөлімше меңгерушісі, медициналық психолог болып жұмыс істедім. Қазір зейнеткермін. ҚР Журналистер Одағының мүшесімін, "ҚР Денсаулық сақтау үздігіне” және "Алтын дәрігер” төсбелгілерінің иегерімін.

 

-Психология бойынша қазақша газет ашуға не түрткі болды?

 

-Мен мектепте өте жақсы оқыдым. Оны бітіргенде аттестатымда бір ғана «төрттік» баға болды. Өйткені «алтын медаль» беруге мұғалімдер қорықты. Оқуға түсе алмай қалса, өздеріне қиын болады деп ойлады-ау.

Дәрігер болуды армандаған жоқпын. Ең бастысы өз орнымды тауып, ел қатарлы азамат болу еді тілегім. 6-шы сыныпта жүргенімде «Виталогия» деген ғылымды «ойлап» таптым. «Вита» - өмір, «логос» - ғылым. Бұған түрткі – «Мен кіммін?», «Өмір деген не?», «Бұл өмірде не істеп жүрмін?» деген сұрақтар болатын. Бірақ мұны ешкімге айтпадым, ішімде жүрді. Кейін қарасам, «Интернетте» «виталогия» туралы жазылғандар бар екен. Түсінгенім – өмір туралы білім құрастыру мүмкін емес. Оған қоса «өмірдің мәні, мағынасы жоқ». Бұл сөзге көптеген адамның қарсылық білдірері сөзсіз. Әркім өз өмірінің мәні мен мағынасын құрастырады. Өмірдің мәні мен мағынасы шексіз және өлшемсіз.

Бізге жоғары медициналық оқу орнында тек қана адам тәнін оқытты, онда да жіліктеп-бөлшектеп. Кейін жұмыс істегенде анатомияның да, басқасының да еш қажеті болмай қалды. Өйткені мен хирург емеспін. Хирургке де адам тәнінің бір бөлігін білу қажет. Жүрек хирургына сүйектің бұдыры не үшін керек?

Кезінде материалистік тұрғыда жанға көңіл бөлінбеді. Соның зардабын әлі тартып жатырмыз. Мен үшін жан мен тән біртұтас, яғни ғылыми тілмен холистикалық. Жан бөлек, тән бөлек дегенді дуалистік деп атайды.

Менің жеке пікірім – еліміз жаңа капиталистік қоғамға көшті. Оның психологиясының жағымды тұстары көп. Соны халқым білсін, пайдалансын деген. Өкінішке орай, бұл ойымнан ештеңе шықпады. Ел енжар, күнделікті күйбең тірліктің соңында. Алайда бұл газетті шығарған алты жылыма еш өкінбеймін. Газет "Қанатты қалам-2013” облыстық форумында «Тәлім-тәрбиелік маңызы зор үздік газет» номинациясы бойынша облыс әкімінің арнайы дипломымен марапатталды. 500-ге жетпесе де, өз оқырманы болды. Психология бойынша көптеген жаңа тың мақала жарияланды.

Психологияны басталуы бар, шегі жоқ ғылым деп жатады. Бұл рас. Өмірдегі бар мәселені психологиямен шешу қиын. Дегенмен, бұл өзіңді және Жаратқан Иеңді табуға, яғни өзіңді тануға көмектеседі.

 

-Медицина саласында қырық жылдай жұмыс істедіңіз. Адам денсаулығы туралы айтар сөзіңіз бар шығар...

 

-Иә, медицина қазір мен оны оқып-үйренген кездегіден әлдеқайда бөлек, аса ілгері дамыды. Дәрігер болсын, психолог болсын, күнделікті оқу қажет. Біздің кезімізде Ленин деген көсемді дәріптеді. Оны біреу жақтырар, біреу жақтырмас. Дегенмен, оның бір сөзі жадымда қалды. «Егер мен білімімнің аз екенін білсем, көбірек білуге тырысамын» деген. Мұны «Мадақтау Грамотасына» суретімен бірге жазып қоятын. Орыс тілінде. Соны басшылыққа алып, көп оқыдым. Іздендім. Соның жемісі ретінде миыма тың ойлар келетін. Жалпы кітап оқудың пайдасы орасан зор. Қызық кітап болса, жаңа әлемге бойлап, түсініксіздеу жерін қайта оқып, тың деректер жинайсың. Біз инстиутты бітірген кезде Алматыдан шамадан-шамадан кітап алып қайтатынбыз. Ол кезде «Интернет» жоқ. Сол кітаптарды қолың бос кезінде оқып, күнделікті өздігіңнен білім жетілдіресің.

1996 жылы "Дерт пен Дауа” атты облыстағы алғашқы медициналық газет аштым (кейін "Сыр емшісі” деп аталды), сол газеттің 15 жыл бойына бас редакторы болдым. Қазір «Сыр медицинасы» облыс медицина қызметкерлері газетінің бас редакторымын. Мұндағы мақсатым: медицина ғылымының қазақ тілінде сөйлеуі. «Интернеттегі» жеке сайтымда 2000-ға жуық медицина бойынша мақала тұр. Біздің қазақ деген ұлт болып қалуымыз, ана тіліміздің өмірдің кез-келген саласында қолданыс табуына тікелей байланысты.

Адамды және кез келген тіршілік иесін Алла Тағала өзін реттейтін, яғни өзін емдейтін жүйе етіп жаратқан. Сондықтан кейбір емшілердің бойымда құдірет бар, қасиеттімін дегені бекер. Адамда иман, сенім мықты болса, ем өз денесінен табылады.

Емханаға барып қаралатын ауру адамдардың тең жартысынан астамын, дәрі-дәрмек қолданбай-ақ емдеп шығаруға болады. Бұл ғылыми дәлелденген. Өйткені олардың көбісінде жан күйзелісі. Оны жеңілдетсең, тәннің сауығуы да оңай. Бұл жерде психотерапевтік тәсілдер аса ықпалды.

Жан мен тән бір ұғым болғандықтан мен өз емдеу практикамда екеуіне де бірдей әсер ететін ем түрлерін таңдаймын. Барынша дәріге, химиялық өнімдерге жоламауға тырысамын. Бұл бағытта инерефлекстік терапия («алтын ине»), медициналық сүлікпен емдеу, дәрілік шөппен емдеу сияқты емдерді қолдануда мол тәжірибе жинадым.

 

- Халық емшілігі туралы не айтасыз?

- Өзіңізге белгілі өткен ғасырдың 90-шы жылдары «халық емшілігі» деген атаумен емдеу кең қанат жайды. Кеңес Одағы кезінде бұл қыспақта болып, елдің қолы жетпеді деп даурықтық. Алайда бұлар шынайы халық емінен тысқары дүние болатын. Мұны мен кезінде облыста алғаш рет ашылған «халық емшілігі орталығының» меңгеруші ретінде ашық айта аламын. Емшімін дегендердің көбісі сол куәлікті сатып алып, оларға ақпарат құралдары дем беріп, біраз шалқыды. Қазір де бұл дүрмек басылар емес. Медициналық жоғары технология дамыған кезде медициналық сауаты мүлдем жоқ бейтаныс адамдарға барып, ең асыл қазынаң – денсаулығыңды сеніп тапсыруды менің миым қорыта алмайды. Олардың көбісінің алаяқтық әрекеті әшкере болғанымен, әлі де сенетін адамдар табылады. Бұл жерде Алла Тағала адамның бойындағы дертті жеңетін күшті өзіне силағанын есте ұстаған жөн дер едім. Халық емшілігі туралы Алматы, Ташкент, Киев қалаларында өткен алқалы жиындарға қатысып, әрі емшілермен қоян-қолтық жұмыс істеп, осындай ой түйдім.

 

-«Алтын ине» емі туралы айтсаңыз...

 

-Инемен емдеу еміне 5000 жылдан астам уақыт болды. Сол кезден егер бұл ем түрімен маман адам айналысса, ешқандай зиянды әсері жоқтығы дәлелденген. Дегенмен, мұны теріске шығарушылар да жетерлік. Соның бірі ине салдыруда сендіру (психотерапевтік) әсер басым деген пікір. Мен бұған өз тәжірибемнен бір мысал келтірейін. Облыстық халық емшілігі орталығында жұмыс істеп жүрген кезімде түскі үзілісте Даун кеселі бар 6 айлық сәбидің дене қызуы 40 градусқа дейін көтеріліп, орталыққа емдеуге алып келді. Дене қызуын түсіретін дәрі орталықта жоқ. Ондағы ем түрлері дәрісіз ем. Содан сәбиге ине салуға тура келді. 4 нүкте қолданылып, дене қызуы 20 минуттен соң қалыпқа келді, бала тынышталды. Мұны сендіру деп қалай айтасың? Өйткені сәби Даун дертіне шалдыққан және нерв жүйесі әлі қалыптаспаған. Екінші оқиға – бір жасқа толмаған сәбидің іші өтіп, жұқпалы аурулар ауруханасынан ата-анасы алып қашып, ине салдырды. Бас-аяғы 4 күннің ішінде сәбидің ішінің өткені тиылып, сауықты. Инерефлекстік терапия арқылы көптеген кесел түрлерін зиянсыз емдеп шығуға болады. Бір бір ескерер жайт: маманның дәрігер және онда да арнайы жарамдылық мерзімі көрсетілген сертификаты болуы шарт.

 

-Сүлікпен емдеу бойынша не дер едіңіз?

 

-Сүлікпен емдеу (гирудотерапия) әдісінің де тарихы тереңде. Жалпы табиғатта сүліктің 600 түрі болатын болса, оның тек 3-і ғана емге қолданылады. Ол медициналық сүлік деп аталады. Сүліктің бұл түрі табиғатта жоқ, қолдан арнайы фабрикаларда өсіріледі. Олар тек Ресейде. Медициналық сүліктің бойында азы 20, көбі 500 биологиялық белсенді заттар бар. Оларды қолдан синтездеу мүмкін емес. Бұл ем түрі кәдуілгі медицина шарасыз кезде қосымша ем ретінде көптеген тамаша жетістіктерге жетуге мүмкіндік береді. Ал көтеу (геморрой), парапрктит және көк тамырдың варкозды кеңеюінде бірден-бір ықпалды ем. Өкінішке орай, гирудтерапиямен оған ешқандай рұқсаты болмаса да емшілер, медициналық білім жоқ адамдар айналысады. Ал елімізде бұл емді тек гирудотерапевт жоғары медициналық білім бар дәрігердің жүргізуге құқығы бар. Ал басқаларының жабайы тірлігімен прокуратура және медициналық қызметті бақылау мекемелері айналысуы тиіс.

 

-Әңгімеңізге рахмет!

 

Гүлдана АСАНОВА

«Сыр психология әлемі» газеті, маусым 2016 жыл

МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТІЛДІҚашанда адам денсаулығы - ал­ғашқы орында тұрады. Себебі, дені сау, жаны таза адам қоғам байлығы. Осы орайда, жуырда Қызылорда облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру ор­талығы мен «Самұрық» инновациялық идеяларды дамыту орта­лығы» қоғамдық қорының ұйымдастыруымен қаламызда «Өз денсаулығың - өз қолыңда!» атты көпшілікке арналған акция өтті. Акцияның мақсаты - аудан тұр­ғындарын медициналық мекеме­лерден тұрақты профилактикалық тексеруден уақытылы өтуге ша­қыру және салауатты өмір салтын насихаттау.

 

Аталмыш шара бірнеше бөлім­дер бойынша жүзеге асырылды. Мәселен, «Өз жүрегіңді сақта!» акциясы бойынша тұрғындардың қан қысымын өлшеу, қандағы глюкозаны анықтау, ЭКГ түсіру және кардиолог дәрігерлердің кеңесін алуға мүмкіндік болса, ал, «Әйелдер денсаулығын сақтайық!» тақырыбы бойынша жүргізілген тексеру барысында келушілерді рентген аппаратына түсіріп, он­колог дәрігерлер өз қызметін көрсетті.

Сонымен қатар, «Теме­кіден бас тарт - денсаулықты таң­да!» атты флеш-моб пен «АИТВ, ЖИТС - ғасыр дерті» акцияла­рында гинеколог және психолог мамандардың кеңестері көпші­лік назарына ұсынылып, адамдар арасында тест түріндегі сынама жұмыстары жүргізілді.

Сонымен қатар, Қызылорда облыстық жас­тар денсаулық сақтау орталығының Арал аудандық бөлімшесінің маманы М. Саимова салауатты өмір салтын қалыптастыру мақ­сатында қала тұрғындарына ақпа­раттық жадынамалар таратты.

Жалпы, облысымыздың әр ауданында өткізіліп келе жатыр­ған игі іс-шара аясында қаламыз­дың еріктілері де медициналық тексеруден өтіп, ұйымдастыру­шылар мен аудандық ауруха­наның дәрігерлеріне өз ризашылықтарын, ыстық лебіздері мен алғыстарын білдірді.

 

(Өз тілшімізден).

 

Арал аудандық «Толқын» газеті. 26 шілде 2016 жыл

Көптеген зерттеулер аспирин дәрісінің пайдалы тұстарын растап шыққан.

Аспиринді неліктен күн сайын ішу керек?

Оксфорд университетінің ғалымдары жүргізген зерттеу бойынша, егер бұл дәріні адам 3-5 жыл бойы күн сайын қабылдайтын болса, онда рактың ағзада дамуы 30 пайызға дейін төмендейді екен. Препарат аурудың белең алуын тоқтатып ғана қоймай, метастаздың да таралуына бөгет болады. 75 мг аспиринді күн сайн 5 жыл бойы ішіп отыру қауіпті аурулардың алдын алады екен.

Сондай-ақ, аспирин қанды сұйылтып, тромбоцитке әсер етеді. Сол себепті оны жүрек ауруларымен ауыратын адамдарға жиі тағайындап береді. Сонымен қатар бұл дәрмек қан қысымының жоғарылауына, қант диабетінің асқынуына да тосқауыл бола алады және қанның ұйығыштық қасиетінің артуына да көмектеседі.

Европалық ғалымдар "аспирин арзан әрі әсер ету күші жоғары” деп бағалаған. "Күн сайын аспирин ішу арқылы ұзақ әрі берекелі өмір сүруге қадам жасауға болады” дейді профессор Питер Элвуд.

Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы рак ауруын емдейтін профессор Карол Сикор аспириннің рак ауруын жеңу кезіндегі күші дәлелденді дейді. Әйтсе де ол өзі бұл дәріні ішуге асықпайды. Бірде АҚШ-та өткен конференция кезінде ол әріптестерінен "Сіздер қауіпті ауруларға бөгет болады деп аспиринді ішесіздер ме?” деп сұрағанда 60 пайыз адам "иә” деп жауап береді. Ал Британияда бұл сауалға тек 5 пайыз адам ғана жауап берген. Карол Сикор мұның себебі ретінде, америкалықтардың европалықтарға қарағанда өз денсаулығы үшін көп алаңдауынан деп түсіндіреді.

Алайда аспиринді ішу арқылы асқазан-ішек жолдарында ауру пайда болып, ол тіпті қан кетуге де әкеліп соғуы мүмкін.

"Осы дәріні ішу арқылы жоғарыдағы ауруларға жолықпайсыз деп ешкім де кепілдік бере алмайды. Егер сізде анамнезеде жара немесе гастрит жоқ болса, онда жағымсыз әсер пайда болмайды. Бірақ бір апта немесе екі аптадан соң аспиринді ішіп бастағаннан кейін сіз асқазандағы қолайсыздықты сезіне бастайсыз”, – дейді Карол Сикор.

Аспиринді астмамен, бауыр, бүйрек ауруымен ауыратын, ас қорытуы қиын адамдардың, екіқабат әйелдердің ішуіне болмайды. Ал егер ішемін деп бекінсеңіз, онда жас айырмашылығына қарау қажет. Бұл әсіресе егде адамдарға ерекше қатысты болмақ.

Мәселен, доктор Совра Уиткрофт аспиринді климактерикалық жастағы әйелдерге ішуге кеңес береді. Олар 75 мг төмен көлемде күн сайын ішсе болады. Осы арқылы жүрек ауруын бәсеңдетуге болады екен.

Источник: Stan.kz

 

0

ДЕНСАУЛЫҚ НЕГІЗІ – ТАЗАЛЫҚТАЖаз айлары жедел ішек инфекцияларының өршитін маусымы болғандықтан, қазіргі кезде 1-3 жас аралығындағы балалар арасында жедел ішек инфекциясының көбеюі алаңдатарлық жағдайда. Облысымыз бойынша биылғы жылдың 5 айында жедел ішек ауруларының 521 оқиғасы тіркеліп, оның ішінде 74,1 пайызы 14 жасқа дейінгі балалар болса, 2 жасқа дейінгі балалар саны 65,3 пайызды құрап отыр. Осыған байланысты, біз де аталмыш кеселдің алдын алу мақсатында жоғары санатты дәрігер-инфекционист, «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі», Арал аудандық ауруханасының жұқпалы аурулар бөлімшесінің меңгерушісі Жолдасбай ЖАҚСЫЛЫҚҚА жолығып, осы тақырыпта әңгіме өрбіткен едік.

 

Аталмыш ауру төңірегінде не айтар едіңіз?

 

- Жедел ішек инфекциясы - ас қорыту жолдарын зақымдайтын жұқпалы аурулар тобы. Инфекция ауыз арқылы жұғып, қоздырғышы ішекте өсіп жетіледі де, сыртқы ортаға тарайды. Инфекция гигиеналық тазалықты сақтамаудан, жуылмаған көкөністерді тұтынғаннан, ауыз суды қайнатпай ішкендіктен және жарамдылық мерзімі өтіп кеткен әрі шала пісірілген тағамдарды пайдаланғаннан жұғады.

Сондай-ақ, жедел ішек инфекцияларының қоздырғыштары топырақта, суда және тәрелке, есіктің тұтқасы мен ойыншық секілді тұрмыстық заттарда ұзақ уақыт бойы өз төзімділігін сақтап тұра алады.

Әсіресе, бұл микробтар суда, сүт өнімдерінде, етте, тәттілер мен салаттарда және басқа да тез бұзылатын азық-түліктерде тез көбейеді.

 

- Қазір көкөністер мен жеміс-жидектердің (қауын-қарбыз, әңгелек, өрік, т.б) ағылып келіп жатқан уақыты. Сырттан тасымалданған жеміс-жидектер көп жағдайда іш ауруының көбеюіне басты себеп болып жатады. Бұл жайында айтарыңыз?

 

- Сырттан тасымалданатын қауын-қарбыздар мерзімінен бұрын пісу үшін кейбіреулер азотты тыңайтқыштармен өсіреді. Нәтижесінде, көкөністердің құрамында нитраты көбейіп, табиғи қалпынан ауытқып өседі. Осындай дақылдарды, көкөністер мен жеміс-жидектерді тұтынар кезде баршамыздың, әсіресе, бала емізетін әйелдердің абай болғаны жөн. Себебі, ана сүті арқылы сәбилердің іші өтуі мүмкін.

Мәселен, 2015 жылы бөлімшеге 165 адам (шартты патогенді микрофлора) өткір ішек ауруларымен түссе, оның 87-сі бала болды. Ал, 2016 жылдың бес айында 43 науқас осы дертке шалдықса, оның 24-і бес алты айлық сәби мен үш жас аралығындағы бала. Көбісі қарбыз-қауын жегеннен, алмұрт, сары өрік, қара өрік секілді дақылдарды жумай пайдаланғандықтан іш ау руына шалдыққан.

Базарларда бұрынғыдай «нитратты бақылау» болмағандықтан, әркім өз басының амандығына және денінің саулығына үлкен жауапкершілікпен қарауы керек.

Та ғы бір айта кетерлік жайт, жуырда бөлімшемізге осы диагнозбен ауруханаға жатқызылған ересек адамдардың біразы түннен қалған тамақтармен түстенген, тойлардан, садақалардан ішкен сорпалардан ұшынған және тез бұзылатын тағамдар қатарына жататын торттарды жеген екен.

Бұрындары жаз басталғаннан тамыз айына дейін тез бұзылатын тағамдарды саттырмайтын. Бүгінде бәрі өзгеше. Жеке кәсіпкерлерге тексеруге мораторий жариялап, олардың қатары көбейген тұста әркім үйінен тәттілер пісіріп, айналымға шығарып жатыр.

Сондықтан, микробтардың өршитін тұсы жаз айларында ең бірінші кәсіп иелері жеке бастың гигиенасын қатаң қадағалағаны жөн. Себебі, олардың өнімдерін халық тұтынатын болғандықтан, қарапайым адамдардың денінің саулығы басты назарда болу керек.

 

- Аталмыш дерттің қанша түрі бар және оның таралу жолдары жайында айтып өтсеңіз?

 

- Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметіне жүгінсек, бүгінде ішек инфекциясының 60-тан астам қоздырғышы анықталған екен. Егер инфекцияны жұқтырған адам уақытында емделмесе, өміріне қауіп төнеді, әрі өзге адамдарды да осы ауруға шалдықтырады. Өйткені, микробтар науқас ішегінен бөлініп, тағамдарда және әр түрлі тұрмыстық заттар бетіне түсіп, сол жерде өз тіршілігін жалғастырады десек те болады. Сонымен қатар, алдағы уақытта шіліңгір шілде айы басталатындықтан, кішкентай балалардың ыстық күндері күн көзінде жүріп қалуынан сақтау керек.

Жалпы, ішек ауруларының көбеюіне ет, құс өнімдері де өз әсерін тигізеді. Яғни, сыртта қыдырып кәуап, жұмыртқаны шала пісіріп жеу сальмоноллез, диарея ауруларына шалдықтырады. Ал, бассейндерде, су қоймаларында шомылып жүріп су жұтып немесе аузыңызға су кіріп кетсе де, ішек ауруына шалдығуыңыз мүмкін.

 

- Қазіргі таңда аймағымыз бойынша балалар арасында жедел ішек инфекциясының көбеюі алаңдатарлық жағдайға айналып отыр. Инфекция жұқтырған балаларда қандай белгілер пайда болады және берілетін алғашқы көмек жайында айтып өтсеңіз?

 

- Ішек инфекциясын жұқтырған баланың дене қызуы көтеріліп, іші қайта-қайта өтеді. Асқа тәбеті болмай, құсады, емшектен бас тартып, мазасызданып және басы ауырады. Дәретіне қан немесе кілегей араласады. Қайта-қайта іші өтіп құсқандықтан, баланың ағзасы тіршілікке қажетті су мен тұздарды көп жоғалта бастайды. Соның әсерінен, ағзадағы су алмасу процесі бұзылып, жүректің, тамырлардың, бүйректің және өзге де ағзалардың қызметі төмендеп, науқас қалжырап, тұла-бойында әлсіздік пайда болады.

Балаларда жедел ішек ауруы басталған кезде көрсетілетін алғашқы көмек -регидрон ерітіндісін беру керек. Езілген сұйықтықты жиі-жиі 1 шай қасықпен ішкізеді. Ерітінді әрбір күнге жаңадан езіліп беріледі. Осы емнен кейін баланың іш өтуінің тыйылуы мүмкін. Сондай-ақ, науқас балаға сорпа, күріш, күріш суы, сұйық шай, кисель, қайнатылған және салқындатылған су секілді сұйықтықтарды жиі ішкізіп отырған жөн.

Керісінше, ішектің микрофлорасына тікелей әсер ететін қуырылған, ащы және кепкен тағам дарды беруге мүлде болмайды. Егер нәтиже болмай, баланың қызуы көтерілсе, сұйықтық ішпей шөлдей берсе, тамақтан бас тартса, дереу медицина қызметкерлеріне хабарласып, баланы ауруханаға жатқызу қажет.

 

- Қазақ атамыз «ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» дейді ғой. Адам өміріне қауіп төндіретін әрі тез таралатын дерттен сақтанудың қандай жолдары бар?

 

- Жедел ішек инфекциясының алдын алу үшін, әр отбасында қарапайым гигиеналық ережелер сақталынуы қажет. Атап айтар болсам, әр адам ас ішер алдында, дәретханадан кейін қолдарын сабынмен мұқият жууы керек. Микробтар тез қозатын жаз айларында тек қайнатылған су ішіп, асты әзірлеу технологиясына мән беріп, тез бұзылатын тағам түрлерін тоңазытқышта сақтаған жөн. Әсіресе, көкөністерді мұқият жуу, ыстық күндері лажы болса көшеден тағам сатып алмау, дайындалған тағамдарды ашық қалдырмау және үйдегі қоқыстарды уақытылы шығарып тұру сияқты қарапайым жеке бас тазалығын сақтай білсек, астан улану жағдайлары да белең алмас еді. Жалпы айтқанда, тағам өнімдерін сақтау мен қолдану әдістерін дұрыс орындау сіздің және балаларыңыздың денсаулығының кепілі. Өмір негізі - денсаулық, денсаулық негізі - тазалық десек, гигиеналық талаптарды қадағалай білейік.

 

- Әңгімеңізге рақмет!

 

Сұхбатты жүргізген:Света ҮСЕНҚҰЛОВА

 

«Толқын» газеті, 12 шілде 2016 жыл
Екі жасқа дейінгі балалар ішек ауруына жиі шалдығады

Жаз айлары – жедел ішек инфекцияларының өршитін маусымы.­ Әсіресе, 1-3 жас аралығындағы балалар арасында бұл жағдайдың етек алуы алаңдатарлық жағдайға айналып отыр. Жыл басынан бері жедел ішек аурушаңдығының 521 оқиғасы тіркеліп, оның 71,4 пайызы 14 жасқа дейінгі балалар екені анықталды. Соның ішінде екі жасқа дейінгі балалардың осы ауруға тап болуы жиі кездесетін жайт. Сондықтан бұл мәселеге облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының маманд­ары бейжай қарамау керектігін ескертеді.

- Жедел ішек инфекциясы — жұқпалы ауру. Инфекция ауыз арқылы жұғып, қоздырғышы ішекте өсіп жетіле­ді де сыртқы ортаға тарайды. Инфекция гигиеналық тазалықты сақтамағаннан пайда болады. Атап айтсақ, жуылмаған көкөністерден, пісірілмеген сүттен, сапасыз тағамдарды пайдаланғаннан, шала пісірілген тағамдарды қолданғаннан, ауызсуды қайнатпай ішкендіктен жұғады. Ішек инфекциясының түрі көп. Қазіргі күні дизентерия, сальмонеллез, диарея аурулары жиі кездеседі. Бұндай аурудың­ құрығына алдымен балалар ілінеді,- деді облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы директорының орынбасары Ботагөз Демеуқызы.

Бүгінде қарбыз, әңгелек, өрік секілді көкөністер мен жеміс-жидектердің түрі-түрі жан-жақтан ағылып келіп жатыр. Сырттан тасымалдан­ған жеміс-жидектер көп жағдайда іш ауруы­ның көбеюіне басты себеп болып­ жатады. Сондықтан бала емізетін әйелдер көкөністер мен жеміс-жидектерді тұтынғанда абай болғаны жөн. Себебі ана сүті арқылы сәбидің іші өтуі мүмкін. Сонымен қатар жаз айларында сүт өнімдерін тұтынғанда аса сақтықты қажет етеді. Аздап болса да «быршып» ашыңқыраған ағар­ған сүт-қатық өнімдерін балаларға бермеген дұрыс. Өйткені бұл өнім­дерден де балалардың асқазанында ауыр кеселдер тудыруы мүмкін. Шіліңгір шілде айы басталғандықтан кішкентай балаларды ыстық күн­дері күн көзінде көп жүріп қалуы­нан сақтау керек. Жалпы, ішек ауру­ла­рының көбеюіне ет, құс өнімдері де өз әсерін тигізеді. Сыртта қыдырып кәуап, жұмыртқаны шала пісіріп жеу сальмонеллез ауруына шалдықты­рады. Ал бассейндерде, су қоймаларында шомылып жүріп су жұтып немес­е аузыңызға су кіріп кетсе де ішек ауруына шалдығуыңыз әбден мүмкін.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметіне жүгінсек, бүгінде ішек инфекциясының 60-тан астам қоздырғышы анықтал­ған екен. Егер инфекцияны жұқ­тырған адам уақытында емделмесе, өміріне қауіп төнеді әрі өзге адам­дарды да ауруға шалдықтырады. Өйткені микробтар науқас ішегінен бөлініп топыраққа, суға және тағамға түсуі мүмкін. Ал қауіпті вирустар су қоймаларында, тағамдарда және әртүрлі тұрмыстық заттар бетінде ұзақ уақытқа дейін сақталады.

Ішек инфекциясын жұқтырған балан­ың дене қызуы көтеріліп, іші қайта-қайта өтеді. Асқа тәбеті болмай, құсады, емшектен бас тартады, мазасызданады, басы ауырады. Дәретіне қан немесе кілегей араласады. Қайта-қайта іші өтіп, құсқандықтан баланың ағзасы тіршілікке қажетті су мен тұздарды көп жоғалтады. Осының әсерінен әбден қалжырап, әлсіздік пайда болады. Егер аталған белгілер байқалса, дереу медицина қызметкерлеріне хабарласу керек.

Балаларда жедел ішек ауруы басталғ­ан кезде көрсетілетін алғаш­қы көмек – регидрон ерітіндісін беру. Езілген сұйықтықты жиі-жиі 1 шай қасықпен ішкізеді. Ерітінді әрбір күнге жаңадан езіліп беріледі. Осы емнен кейін баланың іш өтуі тыйылу­ы мүмкін. Сондай-ақ нау­қас балаға­ сұйықтықты көп беру керек. Мәселен, сорпа, күріш суы, сұйық шай, кисель, қайнатылған және салқында­тылған суды ішкізген жөн. Ал ішектің микрофлорасына тікелей әсер ететін қуырылған, ащы, кепкен тағамдарды беруге мүлде болмайды. Егер нәтиже болмай, бала қайта құсса, қызуы көтеріліп, шөлдей берсе, сұйық ішпесе, тамақтан бас тартса, онда ауруханаға жатқызу­ керек.

 

Сурет www.zdorovih.net сайтынан алынды

http://www.halyk-gazeti.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=5820%3A2016-07-07-05-44-31&catid=5%3A2011-11-18-09-02-24&Itemid=5

0
Сібір жарасы Сыр елінде соңғы рет қашан тіркелді?

Осы бір айдың көлемінде Қарағанды облысының Еркіндік ауданында екі тұрғын сібір жарасы індеті бар ауру малды сойып, етін сатқанын тегіс ел естіді. Соның салдарынан тоғыз адам аурухана төсегіне таңылып, оның екеуі көз жұмды. Біршама адамды әуре-сарсаңға салған жағда­й еліміздің Үкіметбасы Кәрім Мәсімовтің де назарын аудартты. Тіпті бүгінде ауруды жұқтырған адамдарға уақытылы ем-дом жүргіз­беген дәрігерлердің жауапкершілігі қаралу үстінде.

Тыныш отырған бір облысты тыпыр­латқан бұл не қылған кесел? Ауруда шекара болмайтыны секілді, бұл аурудың біздің өңірге тигізер қаупі қаншалықты? Алдымен соны саралап алсақ.

Сібір жарасы малдың қанында, зақымдалған барлық мүшелері мен тіндерінде, нәжісінде кездеседі. Қоздырғыш малдың өлім алдындағы серозды сұйықтығында көп болады. Микроб сыртқы ортаға төзімді, тығыз­ қабықшамен қапталған спора түзеді. Бұл спора тасбақалардың жоғары­ қабаты секілді қорғаныштық қабілетке ие. Егер спора ашық қалса, онда микроб дереу орнығып алады.

Айта кететіні, Сібір жарасының негізгі атауы түйнеме деп аталады.

Аталмыш індетке мүйізді ірі қара, ешкі, жылқы, бұғы, түйе секілді жануарлар жақын келеді. Біз сөз етіп отырған сібір жарасы таяқшасы малдың спора ағзасына түсіп, көбейеді. Одан соң қан арқылы тарап, екі-үш күннен кейін ауру тудырады. Індет жануарға тыныштық таптырмайды. Ішекті кепкізіп, қызуды көтертеді. Зәрі мен сүтінен қан көрінеді. Бұл белгілерден соң, екінші, үшінші күн дегенде мал өледі. Ал ауру малды союға тыйым салынады. Осы ауруға шалдыққан малдың бәрі тегіс қырылып қала ма? Жоқ. Егер уақытылы мал дәрігеріне көрсетсе, аман алып қалуға мүмкіндік бар. Ал адамға қалай жұғады?

- Егер адам ауру малға жанасса, күтім жасаса, сойса, терісін алса, көмсе жұғады. Одан бөлек, еті мен сүті арқылы да бойына таралуы бек мүмкін. Ауру адам денесінде бірнеше сағат пен біршама күн бойы жасырын жүреді. Кейін дақ пайда болып, ол артын­ша безеуге айналады. Одан соң бұлдыр қан аралас сұйықтығы бар көпіршікке айналады. Ол жарылып, сұйықтық ағып кеткен кезде қабықшамен қапталған жара пайда болады. Науқас жоғары температурамен, жалпы әлсіздікпен жүреді,- деді ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Қызылорда об­лысы бойынша аумақтық инспек­циясы басшысының міндетін ат­қарушы Жандос Сәрсенбаев.

Осы аты жаман індет дерегі Сыр елінде соңғы рет қашан тіркелді? Өткенге бір көз тастасақ.

2008 жылы Шиелі ауданындағы тау баурайында тіршілік етіп отыр­ған малшының сиырынан осы кесел анықталған. Өкініштісі, малшы да ауруға шыдас бермей, көз жұмған. Сегіз жылдан бері аталмыш кесел біздің өңірімізде кездеспеген. Себебі мұндай жағдайға жеткізбес үшін маман­дар жыл сайын малдарды иммунд­ау жұмыстарын жүйелі түрде жүргізіп отыр.

- Әр жылдың көктем-күз айла­рында иммундау жұмыстары қолға алынады. Биылғы жылдағы алты айдың қорытындысы бойынша облыс көлемінде 182 мың ірі қара, 488 мың уақ мал егілді. Иммундау жоспарлы түрде тегін жүргізіледі,- деді Жан­дос­ Сәрсенбаев.

Сондай-ақ оның айтуынша, айма­ғымыздағы барлық базарлар, ет сататын дүкендер қатаң түрдегі тексерістен өтеді. Еттің құрамын қарап, тұрғындардың қауіпсіздігі үшін сараптама жасайтын арнайы маман­дар бар. Олар бақылауды күнделікті жүр­гізеді. Сондықтан ет сатып алар кезде қорқы­нышқа бой алдырмай-ақ қойыңы­з.

Біздің облыста типтік жобадағ­ы 69, қарапайым үлгідегі 77 мал қорымы бар. Алайда сібір жарасымен сырқаттанған малдар мұнда әкелінбейді. Қауіптілігі жоғары­ болатындықтан, дереу өртеп жібереді.

Аурудың қай-қайсысымен болса да, ойнауға болмайды. Ал түйнеме ауруына келгенде, әңгіме тіпті де маңызы­н арттыра түседі.

 

Сурет www.caravan.kz сайтынан алынды

http://www.halyk-gazeti.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=5821%3A2016-07-07-05-45-23&catid=5%3A2011-11-18-09-02-24&Itemid=5

Міндетті медициналық сақтандырудың пайдасы қандай? (ВИДЕО)Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандырудың пайдасы қандай? Бұл жүйе қалай жұмыс істейді? МӘМС-нің жалақыға әсері қандай? Медициналық қызметтің сапасы мен бағасына қаншалықты оң ықпалы бар? Осы және өзге де сұрақтардың жауабын мына қызықты видеороликтен біле аласыз.

https://baq.kz/kk/news/ult_sauligi/mindetti_meditsinalik_saktandirudin_paidasi_kandai_video