Ауа райы
Мерекелер
Алкоголдік депрессиялар. Қазақша презентация. Тегін көшіріп алуға болады. Мына жерден.alkodepressiya.rar [230,38 Kb] (cкачиваний: 0)

МАМАНДАР МӘҢГІЛІК ЖАСТЫҚТЫҢ КІЛТІ АДАМНЫҢ ӨЗ ІШІНДЕ ДЕГЕНГЕ СЕНІМДІГейделбергтегі обырды (ракты) зерттеу неміс орталығы қартаю үдерісін баяулатудың жаңа тәсілін көрсетті. "Ридус" хабарлағандай, сарапшылар адамдарда да және жануарларда да өмір ұзақтығын бақылауда маңызды рөл атқаратын TXNIP ақуызын (белогын) өшіруді ұсынады.


TXNIP оттегінің белсенді формаларының (ОБФ) тепе-теңдігін (балансын) бұзады. Ал олардың жоғары көлемінде организмнің қартаюы басталады. Оған қоса ОБФ иммундық жүйенің жұмысы тұрғысынан да маңызды. Зерттеулер TXNIP-тің артық ОБФ-ны жеңе алатын TRX-1 ферментін бөгейтінін көрсетті.

 

55 жастан асқан адамдар мен 20-25 жастағы еріктілердің жағдайының салыстырмалы талдауы жүргізілді. Сарапшыларды Т-лимфоциттер қызықтырды. Аталған иммундық торшалар егде адамдардың организмінде TXNIP ақуызын көп бөлетін болып шықты. Дегенмен, шындығына келгенде ғалымдар TXNIP-ті өшірудің қаншалықты қауіпсіз екенін әзірше білмейді.

Дереккөз:www.meddaily.ru

 

«Сыр медицинасы» газеті
"Ұлт саулығы"

Qyzylorda Tv

 


Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру

Елімізде жыл сайын маусымның үшінші жексенбісінде медицина қызметкерлерінің күні тойланады. Биыл ақ халатты абзал жандардың кәсіби мерекесі 17 маусымға, қасиетті Рамазан айының Айт күндеріне сәйкес келді. Айттың бірінші күні, яғни 15-ші маусымда медицина қызметкерлерінің төл мерекесіне орай облыстық психикалық денсаулық орталығында жаңадан ашылған әкімшілік ғимаратының және орталық емделушілері мен орталық қызметкерлеріне арналған заманауи спорт кешенінің ашылу салтанаты өтті.
Бір ғасырдан аса тарихы бар мекеменің тағдыры бір кітап жазарлықтай оқиғаға толы. 1907 жылы 1 қыркүйекте, Перовск (Қызылорда) қаласында жүйке жүйесі ауруларына арналған бұл аурухананың салтанатты ашылуы әскери губернатордың және әскери музыка оркестрінің қатысуымен өткен. Бар-жоғы 49 төсек орны бар аурухананың 7 төсек орны әскери гарнизонның соматикалық аурулармен ауыратындарына арналған. Ашылған сәтінен бастап революцияға дейін аурухананың алғашқы аға дәрігері болып мемлекеттік кеңесші, медицина ғылымының докторы M.В.Игнатьев, кіші дәрігері Герценштейн болған. Түркістан территориясы және бүкіл Қазақстан үшін Перовск психиатриялық ауруханасының ашылуы сөзсіз үлкен оқиға еді. Содан бері талай оқиғаны басынан өткерген аурухана, қазіргі уақытта бас дәрігер Әдiлбай Қаниұлы Медетбаевтың басшылығымен, психиатриялық қызметті одан әрі реформалауда.
Атап айтар болсақ, өткен 2017 жылы облыстық психоневрология ауруханасының төлқұжаты өзгерiп, "облыстық психикалық денсаулық орталығы” болып аталды. Орталыққа толықтай жөндеу жұмыстары жүргізіліп, заманауи медициналық құралдармен қамтамасыз етілді. Орталық ғимаратындағы мәжіліс залы күрделі жөндеуден өткiзiлiп, қайта жабдықталды. Оның орнына жаңадан спорт кешені ашылды. Спорт кешеніне тиісінше кіші футбол, волейбол, баскетбол, үстел теннисі сияқты спорт түрлеріне арналған жаттығу құралдары алынды. Болашақта басқа да түрлі жаттығу құралдары алынады деп жоспарлануда. Осы күнге дейін орталық қызметкерлері мен емделушілері спорттық жаттығуларды басқа мекемелердің кешендерінде жасап жүрген болса, ендігі жерде дене шынықтыру және спортпен тұрақты түрде өз орталықтарында айналысатын болады.
Медицина қызметкерлері күніне арналған салтанатты іс-шараға облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы А.Ш.Әлназарова, «Нұр Отан» партиясы Қызылорда қалалық бөлімшесінің бірінші орынбасары Шәріп Әбдрахманов, «Сыр медицинасы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, медицина ардагері Мұхтар Бейісов, облысымыздың басқа да зиялы қауым өкілдері мен медицина ардагерлері және өзге де құрметті азаматтар қатысты.
Спорт кешенінің ашылу салтанатында мемлекеттік гимн орындалып, облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ақмарал Шәріпбайқызы құттықтау сөз сөйледі:
- Құрметті әріптестер, ардақты ардагер апа-ағаларымыз, құрметті психикалық орталықтың ұжымы, өзімнің және басқарма атынан барлығыңызды кәсіби мерекемен шын жүректен құттықтаймын. Ұлт денсаулығы - мемлекеттің байлығы, сондықтан Елбасымыздың басты талаптарының бірі - денсаулығы мықты ұлт қалыптастыру. Оған жетелейтін бірден-бір жол - салауатты өмір салтын ұстанып, бұқаралық спортты дамыту. Осыған байланысты психикалық денсаулық орталығында спорт кешені салынып, ұжым мүшелері балаларының арасында керемет сайыс ұйымдастырылып жатқаны бізді қатты қуантып отыр. Осындай игі бастаманы қолға алып, басшылық жасап жүрген орталықтың бас дәрігері Әділбай Қаниұлына алғыс айтамын. Барлығыңызды медицина қызметкерлері күнімен құттықтай отырып, ардагер апа-ағаларымызға қошемет білдіргім келеді. Алдымызда асқар тау болып жүре беріңіздер, сіздердің салып кеткен жолдарыңызбен медицина сапасын түсірмей, алдағы уақытта тек қана абырой мен алғысқа бөленейік. Мереке құтты болсын! Барлықтарыңызға зор денсаулық, отбастарыңызға амандық тілеймін.
Іс-шара барысында Ақмарал Шәріпбайқызы облыстық денсаулық сақтау басқармасының атынан психикалық денсаулық орталығы жоғары дәрежелі балалар психиатр дәрігері Макашева Наталья Павловнаны жоғарыда аталған бірлестіктің "Сыр медицинасының үздігі” медалімен марапаттады. Сонымен қатар облысқа танымал, 1980 жылдан 1996 жылға дейін психикалық денсаулық орталығының басшысы болған, ҚР құрметті дәрігері Дина Аппазқызына шапан жауып, орамал тақты.
Өз кезегінде, медицина саласының ардагері, "Алтын дәрігер” белгісінің иегері Базарбай Асанбайұлы Атабаев әріптестерін ораза айт қарсаңындағы төл мерекемен құттықтап, осындай көңілден шығарлықтай игі істің басында жүрген басшыға, ұйымшыл ұжымға рахметін айтты.
- Кеңес одағы кезінде осы психоневрологиялық ауруханада фельдшер болып жұмыс істеп жүріп, медициналық институтқа оқуға түстім. Ауруханада керемет, жақсы кісілермен қызметтес болдым. Бүгінгі марапатталып жатқан Наталья Павловна Макашеваның әкесімен сол кезде бірге жұмыс істедім. Айналайын Наталья, осы салаға еңбегің сіңіп, Сыр медицинасының үздігі атанғаныңа өз қуанышымдай қуанып отырмын. Құтты болсын! - деп жылы лебізін білдірді.
"Нұр Отан” партиясы Қызылорда қалалық бөлімшесінің бірінші орынбасары Шәріп Әбдрахманов:
- Құрметті Ақмарал Шәріпбайқызы! Сіз басқарып отырған облыстағы үлкен медицина қауымдастығын, ардагерлерімізді, Әділбай Қаниұлы басқарып отырған жүйке аурулар ауруханасының ұжымын бүгінгі кәсіби мерекемен құттықтаймын! Біздің барлығымыздың алдымыздағы мақсат - ол болашақ ұрпағымызға осындай жақсы, қуанышты сәттер сыйлау, денсаулығын нығайту. Ақ халатты абзал жандардың атқарып жатқан еңбектері нәтижелі, жемісті болсын демекпін. "Спорт - денсаулықтың кепілі” демекші, медицина саласы қызметкерлері күніне орай осындай спорттық сайыс ұйымдастырып жатқан сіздерге рахмет айтып, қатысушы командаларға сәттілік тілеймін. Ораза айтта барлықтарыңыздың тілектеріңіз қабыл болсын!
Сөз соңында, осы мерекелік салтанатты пайдалана отырып, Шәріп Әкбарұлы Елбасының, "Нұр Отан” партиясының саясатын жүргізуде атсалысқан азаматтарды «Алғыс хатпен» марапаттады.
Марапаттау сәтінен соң мерекелік іс-шараның құрметті қонақтары спорт кешенінің ашылу салтанатына орай психикалық денсаулық орталығындағы қызметкерлер балаларының қатысуымен ұйымдастырылған «Көңілді старт» атты спорттық сайысын тамашалады.
Спорттық сайысқа алты команда қатысып, спорттың: қаппен секіру, скакалка, дарс, футбол, баскетбол сияқты бес түрінен жарыс өткізді. Жарыстың өткізілу ережелері бойынша қаппен секіру түрінде балалар кезек-кезек қапты аяққа киіп, мәрені бір айналып келіп, келесі қатысушыға тапсыруы; скакалка түрінде кезек-кезек скакалкамен секіріп келіп, келесі қатысушыға тапсыруы; дарс түрінде ілінген шарларды дарс құралымен жаруы; футбол түрінде алаң ортасынан бос қақпаға допты теуіп енгізуі; баскетбол түрінде баскетбол сақинасына допты лақтырып енгізуі қажет.
Спорттық сайыс өте тартысты өтті. Барлық командалардың ойыншылары жоғары дайындықпен келгендері көрініп тұрды. Жарыстың қорытындысы бойынша 60 ұпаймен бірінші орынды "Сұңқар” командасы иеленсе, екінші орын 58 ұпаймен «Қыран» командасына бұйырды, ал «Достық» командасы 50 ұпаймен үшінші орыннан көрінді. Төртінші, бесінші, алтыншы орындарды "Қайсар” командасы (48 ұпай), "Тұлпар” командасы (32 ұпай), "Ұлан” командасы (30 ұпай) өзара бөлісті.
Барлық жүлделі орын алған командалар мен қатысушыларға бағалы сыйлықтар табысталды. Сонымен қатар, ойынға қатысушылар ішінен жарыс барысында өзінің белсенділігімен, ұтқырлығымен көзге түскен бір қыз бала мен ер балаға қосымша сыйлық берілді.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру жолында спорттың алар орны ерекше. Орталық қызметкерлері балаларының арасында осындай спорттық сайыс ұйымдастырылуының өзіндік астары бар. Елбасы атап өткендей, «Бала - біздің болашағымыз». Олай болса, ұлт саулығы - стратегиялық тұрғыдан өте маңызды мәселе. Өйткені, өскелең ұрпақтың спортпен жүйелі түрде айналысуына жағдай жасасақ, жасөспірімдер арасындағы қылмыс азайып, шылым шегу, маскүнемдікке салыну, нашақорлық сынды жат әдеттерді түбірімен жоюға мүмкіндік туар еді.
Сонымен қатар, сырқаттанған адамдардың дене саулығы мен психикалық саулығын сақтау үшін бір мезгіл спортпен айналысу дәрі-дәрмектен де артық, баға жетпес дүние. Спортпен шұғылдану науқастың көңіл-күйін көтеріп, ағза күшін оятып, иммунитетті дамытып, кеселден жазылуға деген рухани сенімін туғызады.
Шара соңында мәртебелі қонақтар қысқа мерзімде психикалық денсаулық орталығының ауласына салынған жаңа әкімшілік ғимаратын аралап көріп танысты.
Тағы бір айта кетерлігі, спорт, әкімшілік ғимаратынан бөлек орталықтың ауласында емделушiлерге арналған серуен алаңы салынуда. Оның да құрылысы бітуге жақын. Осыған дейін әр бөлімшенің серуен алаңы бөлек-бөлек, ауланың әр жерінде орналасқан болса, ендігі жерде бір ғимараттың ішінде, заманауи үлгіде салынып жатыр. Емделушілердің жағдайын жақсарту мақсатында жасап жатқан еңбектеріңіздің жемісін көріңіздер. Кәсіби мерекелеріңіз құтты болсын!
 
Гүлдана Асанова,
"Сыр медицинасы”

 

Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру

Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру
Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру
Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру
Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру
Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру
Тәнді жаттықтыру - жанды сауықтыру

Жиенқұловтың жемісті жолы

«Ине ұшындағы ғұмыр» дегенді есітуіңіз бар ма?! Мән-мағынасына денсаулығыңыз сыр бергенде терең үңілесіз десем, шамдана қоймассыз. Ауырлау болса да мойындауға тура келеді. Мен Талғат Жиенқұловты бұған дейін өнегелі отбасының иесі, парасатты азамат ретінде білетінмін. Ал білікті дәрігер, өз ісінің нағыз шебері екендігіне жақында көзім жетті. Ең бастысы, Алладан соң өзіне сеніп қаралған науқас жандарға мейлінше жылы сөйлеп, кішіпейілдік танытатын дағдысы да осынау сабырлы мінезді жігіт ағасының шоқтығын асырып тұрғандай. Мұның өзі «кейбір дәрігерлерге көрінуге барсаң, қабағын түйіп сызданып отырған жандарға тап келесің» деген (бәріне бірдей күйе жағу емес) ауыл арасында оқта-текте айтылып қалатын пікірдің ұшқары екендігіне еріксіз келісесің.

Талғат Жиенқұлов – Қазалының төл перзенті. Әкесі Алдан ғұмыр бойы теміржол саласында еңбек етіп, зейнет демалысына шықты. Марқұм артық ауыс сөзге жоқ, біртоға мінезді жан тұғын. Өмірден өткенше адалдық қасиеттерін ту көтерді. Талғаттың анасы Кәмпит теміржол ауруханасында тура 30 жыл кіші мейіркеш болып жұмыс істеп, ұжымдастарының құрметіне бөленді. Апайдың еңбек кітапшасында «жұмысқа қабылданды, зейнеткерлік демалысына шықты»деген бір ғана сөйлем жазулы тұр. Міндетті жұмысына жауапкершілік деген осы шығар.

Талғат – Семей мемлекеттік медицина институының емдеу ісі факультетінің түлегі. Бұлар оқуды аяқтаған шақ еліміздің еңсесін толық тіктей алмай жатқан мезгілге тап келді. Алғашқы еңбек жолын Жанқожа батыр ауылындағы дәрігерлік амбулаториясының меңгерушісі лауазымымен бастаған жас дәрігерді баба ұрпақтары жатсынған емес. Қайта биязы мінезді, тәуліктің қай бөлігінде шақырту алса да, сырқаттың жанынан табылатын қараторы жігітке өз перзенттеріндей іш тартты. Жақын көргендері емес пе?! Қосалқы бөлшегі табылмай, қаңтарылып тұрған жедел жәрдем көлігін ауыл ағалары көптеп көмектеп жүргізіп берді. Атақты әскери қолбасшының «жаттығуда ауыр болса, ұрыста жеңіл болады» деген қанатты сөзі баршаға аян. Талғаттың институт қабырғасында жүргенде алғашқы көмек көрсету бағытына баса назар аударғаны баба ауылындағы қызметінде үлкен септігін тигізді, Анау-мынау жара, шығу дегендерді өзі тіліп, емін жүргізе беруші еді. Мұндай әрекет те сол кездегі жоғары білім ордасынан жаңа түлеген, жас дәрігердің өмірлік тәжірибесін шыңдай түскені хақ.

Талғаттың мұнан кейінгі қызмет жолы Қазалы жедел жәрдем стансасында, аудандық емханада жалғасты. Арада өткен уақыт ағынымен емдеу саласындағы тәжірибесі де молая түсті. Теміржол ауруханасына қызметін ауыстырғанда Талғат Жиенқұлов ел аузына «білікті дәрігер» ретінде көпшілікке танылған, өз ісінің шынайы шеберіне айналған маман болатын. «Жігітке жеті өнер де аз». Ел ішіндегі жалпақ тілде «алтын ине» атанып кеткен инемен емдеу тәсілін жетік меңгеруі – Талғат Алданұлының соны қыры. Әрине, бұл жетістікке жету жолында телегей тер төгілді. Десе де, хас шеберден істің қорқатыны босқа айтылмапты. Жиенқұлов жетістікке жетті. Біздің кейіпкеріміз аудан көлеміндегі инемен емдеу терапиясының майталманы саналады.

Нақты кезеңде Талғат Алданұлы Қазалы теміржол ауруханасының неврология бөлімшесінің меңгерушісі қызметін атқарады. Мереке қарсаңында бес аспап дәрігерді тілге тартқан едік. Қашанда қарапайымдылығынан танбайтын Талғат өзінің жеке басынан гөрі бөлімшенің ахуалын әңгіме өзегіне айналдырды. Білгеніміз, ағымдағы жылдан бастап теміржол ауруханасы жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып қайта құрылыпты. Білікті дәрігер Құбыл Ршымбет басшылық жасайтын ауруханада ауданаралық (Қазалы, Арал, Қармақшы аудандарының халқына арналған) Нейроинсульт орталығы жұмыс істейді. Осы орталықтың құрамындағы неврология бөлімшесі 12 төсекке арналған.

- Аталмыш орталық невролог, реаниматолог, кардиолог, нейрохирург, физиотерапевт, реабилитолог, психолог, логопед мамандары, орта, кіші буын мейіркештермен қамтылған. Тәулік бойы компютерлік томография, лабораториялық зертхана, реанимация бөлімі жұмыс істейді. Науқастарға барынша жағдай жасалған, - дейді І санатты невропатолог-дәрігер Талғат Жиенқұлов.

Жұмабек Табынбаев,

Қазалы ауданы

http://www.halyk-gazeti.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=9271:2018-06-14-06-35-57&catid=2:2011-11-18-08-59-27&Itemid=2

НӘТИЖЕСІ МОЛ НЕГІЗГІ САЛА


Соңғы уақытта бірқатар орталықтардың ашылғаны белгілі. Олар медициналық қызмет сапасын арттыруға қаншалықты әсер етуде?

– 2016 жылы облыста оф­таль­мохирургиялық орталық ашыл­­ды. Осы орталыққа жер­гілікті қаржы есебінен ота санын 2 есеге өсіруге мүмкіндік беретін, жалпы құны 90 млн теңгені құрайтын жоғары диаг­ностикалық құрылғы сатып алынды. Аймақта алғаш рет аталған орталық базасында глаукомды кабинет ашылып, 2000-нан аса науқас есепке алынып, сауықтырылды.

Өткен жылы облыстық медицина орталығы базасынан қант диабетімен ауыратын нау­қастарға мамандандырылған көмек көрсететін «Диабет орта­лығы» ашылды.

Соңғы 5 жылда өңір кар­дио­­­­­хирургтары жүрек-қан та­­­­­мыр­­­­­лары­на және миға 2300 -ден аса ота жасады. 2016 жы­­лы Қазалы теміржол ау­ру­ха­­насы базасында Байқоңыр қа­­ласы және Арал, Қазалы, Қар­­мақшы аудандарының тұр­­ғын­­дарына ауданаралық ней­­ро­инсульт орталығы жұ­мы­­сын бастады. Сонымен бірге Қазалы аудандық ауру­ха­насы базасында инсультпен сыр­қаттанатын науқастарды әрі қарай оңалту бөлімшесі және №3 қалалық емханасы базасында нейрооңалту орталығы ашылды. Осының не­гізінде соңғы бес жылда ашық жүрекке ота жасау 48,3 про­центке, тамырды эндопротездеу бойынша оталар 6-ға, ней­рохирургиялық оталар 2-ге өсті.

–Ана мен бала саулығын сақтау бағытында қандай жұмыстарды айтар едіңіз?

– Жүкті әйелдер мен жаңа бо­­сан­­­ған аналарға медициналық көмек көрсетуді жақсарту үшін бес жыл ішінде 350 төсек- орынға арналған облыстық перинаталдық орталық, 350 төсек орынға арналған облыстық балалар ауруханасы және Талсуат кентінде 50 төсектік республикалық оңалту орталығы салынып, іске қосылды. Облыс­тық перинаталдық орта­лығында ауыр патологиясы бар әйелдерге арналған 30 төсектік босанғаннан кейінгі оңалту бөлімшесі жұмыс жасайды. Бірінші деңгейдегі стационар дәрігерлері арасында оперативті техниканы игерген мамандардың үлесін арттыру бойынша біршама жұмыстар жасалып, ота жасайтын аку­шер-гинекологтардың үлес сал­мағы 45 проценттен 67 процентке артты. Атқарылған жұмыс­тар­дың нәтижесінде нәрестелер өлі­мі 41,2 процентке азайып, өткен жылы ана өлімі тіркелген жоқ.

– Тұрғындардың меди­ци­на­лық қызметке қол­же­­тім­ділігін қамтамасыз ету үшін денсаулық сақ­тау мекеме­лерінің инфра­құры­лымын жетіл­­діру, яғни, мықты ма­териалдық-техникалық база қажет екені белгілі...

– Әрине, материалдық-тех­ни­калық база сай бол­майынша жетістікке жету қиын. Бұл орайда соңғы бес жылда жалпы құны 27,4 млрд теңгеге 58 нысан пайдалануға берілді, оның ішінде 49 немесе 84,5 проценті апаттық жағдайдағы нысандар орнына салынғанын айта кетуіміз керек. Бірқатар облыстық, аудандық ауруханалар құрылысы салынды, көптеген дәрігерлік амбулатория, фельдшерлік-акушерлік амбулатория мен медициналық бекеттер жаңадан пайдалануға берілді.

Облыстық денсаулық сақ­тау ұйымдарын заманауи меди­циналық техникамен жабдықтау мақсатында соң­ғы бес жылда 6279,7 млн теңге медициналық құрал-жабдықтар алынып, нәти­жесінде медициналық техни­калық жабдықтармен қамту көрсеткіші 32,2 процентке өсіп, өткен жылы 76,5 процентті құрады.

– Істің тетігі мықты ма­манға байланысты екені белгілі. Кадр мәселесі жөнінде айтып өтсеңіз...

– Кадр мәселесі қашан да маңызды. 2016-2018 жылдарға арналған үшжылдық дәрігерлер мен орта буын медицина қызметкерлерінің білік­тілігін арттырудың жоспары жасалды. Қажетті мамандарды оқытуға облыс әкімінің арнайы гранттары бөлініп, 2016-2017 жылдары 22 үміткер түсті. Облыс бойынша соңғы бес жылда 705 маман қайта даярлау, 11732 маман білімін жетілдіру курстарынан өтті. Олардың ішінде дәрігері – 4056, орта буынды маман – 7676. Атқарылған жұмыстар нәтижесінде аймақта жетіспейтін неонатолог, трав­матолог, онколог, реабилитолог мамандарының тапшылығы жойылды. Аталған мерзімде 569 жас маман жұмысқа орналасты.

– Цифрландыруға бай­ла­нысты осы салада үлкен қоз­ғалыс бар. Бұл тұрғыда же­тістіктеріңіз қаншалықты?

– Иә, «Цифрлық Қазақ­стан» бағдарламасында нақты­ланғандай, электрондық ден­саулық сақтауды дамыту концепциясына сәйкес облыс көлемінде бірқатар жұмыстар қолға алынды. Атап айтқанда, қазіргі таңда облыстағы ме­ди­­ци­налық ұйымдарда 22 республикалық ақпараттық меди­­циналық жүйе іске асы­рылуда. Сонымен қатар, электрон­ды денсаулық сақтауды дамы­ту үшін ақпараттық жүйе­лер енгізіліп, жұмыс жасауда. Бүгінде медицина ұйым­дарының 77 проценті медициналық ақ­параттық жүйе­мен іске асы­ры­лады. Өткен жылы емдеу-алдын алу ұйымдарының компью­­терлік техникамен жаб­дықталуы 80 процентті құрап, 1614 компью­терлік техни­ка алынды.

Осындай ауқымды жұмыстар нәтижесінде өткен жылы облыс халқының өмір сүру ұзақтығы 1,3 есе өсіп, 71,91 жасты құрады. Өлім-жітім көрсеткіші 1000 тұрғынға шаққанда, 4 процентке төмендеді, нәрестелер өлімі 41,2 процентке, қатерлі ісіктерден болатын өлім-жітім 22,8 процентке азайды. Туберкулезбен сырқат­танушылық көрсеткіші 31,2 процентке төмендеп, өлім-жітім 2 есеге азайды.

– Биылғы жоспарлармен бөліссеңіз...

–Биыл Қазалы аудандық аурухана базасында Арал, Қазалы және Қармақшы аудандары мен Байқоңыр қаласы тұрғындарына арналған тері коронарлық араласу орталығын ашу, Арал және Шиелі аудандарындағы 150 төсектік орталық ауру­ха­на­лардың құрылыс жұмысын аяқтау секілді бірқатар жос­пар­лар бар. Сонымен бірге, облыстық қан орталығы, Жа­лағаш аудандық ауруханасы, 3 дәрігерлік амбулатория, 14 фельд­шерлік акушерлік бекеті құры­лыстарының жобалық-сме­та­лық құжаттамасын әзірлеу көзделуде.

Мұның бәрі, әрине, халықтың саулығына арналған әрі келешек үшін жасалып жатқан іс.

Облыс басшылығы денсаулық саласына айрықша көңіл бөліп келеді. Оның көрсеткіштерін айттық. Демек, өңірдегі медицина қызметкерлері кәсіби мерекеге лайықты жетістіктермен келіп отыр. Осы сұхбат аясында барлық әріптестерімді мерекемен құттықтағым келеді.

–Әңгімеңізге рахмет.

Сұхбаттасқан:

Айнұр БАТТАЛОВА.

http://www.syrboyi.kz/suhbat/21447-ntizhes-mol-negzg-sala.html


Апырай, ә!.. Кездейсоқтық па?! Кездейсоқтықтың өзі қажеттілік депті-ау бір білгіш. Аудандық орталық аурухана ардагерлері кеңесінің бір хаттамасы қолыма түсе қалды. Онда үлкен жиын өткені айтылады. Оған 117 адам қатысады.Күн тәртібінде: ардагер-дәрігер Ж.Ж.Өтегеновті «Аралдың құрметті азаматы» атағына ұсыну мәселесі. Танымалақ халаттылардан:Алдақияр Махамбетжанов, Маржан Рыстығұлова, Ералы Маханов, Жолдасбай Жақсылықовтар сөйлеп, ұсынысты қолдайды. Кеңес төрағасы Н.Халықұлов та мақұлдап, қаулыға мөрін басады.

Сонда олар не дейді? Ж.Өтегенов денсаулық саласында 41 жыл еңбектенді. Оның отыз тоғыз жылында басшылық қызметте болды. Басқарған саласындағы табыстары арқасында рес­публика педиатрларының 2-3 съездеріне делегат, ау­дандық мәслихаттың І-ІІ шақырылымдарында де­путаттыққа сайланды. Селолық аурухананы 25 жыл басқарды. Ол – ҚР Денсаулық ісінің үздігі, жо­ғары санаттағы педиатр-дә­рігер. «Қазақстан мәсли­хат­тарына 20 жыл» мере­келік медалімен және аудан, облыс әкімдігінің алғыс, мақтау грамоталарымен марапатталған. Қазір облыстық ардагерлер кеңесінің пленум мүшесі ретінде қоғамдық істерге белсене қатысады.

Міне, әріптестері осылай дейді.

***

Біраз мәлімет алғандаймын. Десе де аудан көлеміне ойша шолу жасадым. Тәуелсіздіктің елең-алаңында дәрігерлерден мәслихатқа депутат және селолық учаскелік аурухананы ширек ғасыр басқарған кім бар екен деймін ғой, баяғы. Жо-жоқ, сосын да Жеткерген мырзаның өмірдерегіне көз жүгірттім... Е-е, сөйтсем, ол өзіміздің «Аралтұз» кентіндегі орта мектепті он жетісінде, яғни 1961-жылы тәмамдап, тұз өңдеу цехына жүкші болып орналасып, қап-қап тұзды тірсегі майысып арқалап, екі жыл өндірістік практикадан өтіп, әбден шарболаттай шыңдалып барып, 1963-жылы Алматыдағы мемлекеттік медициналық институтының педиатрия факультетіне түседі екен.

Ойхой, жастық шақ. Студенттік алты жыл заулап өте шығыпты-ай! Қайран, 25!.. Осы жастағы үш педиатр жолдамамен Аралға келеді. Денсаулық бөлімінің меңгерушісі Зәуір Махатов ағалары оларды қуана қабылдайды. Қаладағы 6 учаскеде жалғыз-ақ педиатр мен бес медбике бар екен. Қырық мыңдай халықтың 30 пайызын 14 жасқа дейінгі балалар құрайды. Жалпы саны он екі мыңдай. Бір педиатрдың нормасы 800-1000 бала аралығында екенін ескерсек, жұмыстың ауырлығын осыдан-ақ байқай беріңіз. Балалар дәрігері 26 мамандыққа бөлінеді. Сәбидің іші жүз түрлі жағдайда ауырады. Міне, мәселе қайда! Жеткергендер 6 жылда сол 26 мамандықты да игергендер еді. Бұлар келгесін қала тоғыз учаскеге бөлінеді. Соның бірінде біздің кейіпкеріміз күн-түн демей, уақытпен санаспай жүреді. Балаға диагноз қою оңай ма? Сөйлеп тұрса бір жөн. АҚШ-та ауырған сәбиге үш бірдей аппаратты қолданады. Үшеуі де бір сырқатты көрсетсе, соған сай ем жасайды. Ол технологиялар бізде жоқ. Жаңа туған шарананы анасының өзі қолға ұстай алмайтын жағдайлар да кездеседі. Мұндайда көмекке келетін кім? Әрине, педиатр-дәрігер.

1971-жылы ауруханаға бас педиатр штаты келеді. Кім барады? Педиатрлар таңдауға, талқыға түседі. Бұлардың келгендеріне 1,5 жыл. Кім, кім? Жеткерген Өтегенов дараланады. Енді ол қала емес, аудан бойынша бас педиатр. Тағы бір екі жыл өтеді. 1973-жылы ол аудандық аурухана бас дәрігерінің «Аналар мен балаларға дәрігерлік көмек көрсету саласы» бойынша орынбасары қызметіне жоғарылайды. Есіне баяғы «Аралтұзда» қап арқалағаны түседі. «Әкел бері, бір жағын ұстасайын дегендерге, «Жо-жоқ, өзім» деп қап толы тұзды иығына бірақ ататын-ды. Бұл тұз емес, одан мың есе басым салмақ. Көтере алам ба?! Ойына францияның сүйікті ұлы Генерал Шарль Де Голльдің: «Әрдайым жолдың ауырын таңда, ол жолда қарсылас таппайсың» дегені келе қалады да: «ай-дә, Өтегенов, тарт алға» дейді өзіне-өзі жігер беріп.

Оқу керек, оқығанды көңілге тоқу керек-ті. 1977-1980 жылдары Аупартком жанындағы партия активінің мектебіне түсіп, КСРО тарихы, философия, саяси экономика, ғылыми коммунизм негіздері пәндерінен емтихан тапсырып, саяси біліммен жете қаруланады. Ақтөбе, Алматы, Тбилиси, Харьковте 2-3 айлық тәжірибе алмасу курсынан өтеді. 1978-жылдың 12 желтоқсаны күнгі облыстық аттестациялауда 1-ші санаттағы дәрігер-педиатр дәрежесін сәтті қорғап шығады. Осының бәрі ана мен бала денсаулығын қорғау көрсеткіштерін жақсартуға игі әсер етеді.

Облыстық денсаулық сақтау басқарма­сы­ның басшысы Е.Омаров бір келгенде Жеткергеннен:

– Ана мен бала денсаулығын қорғау саласын басқарғаныңа қанша жыл болды, –деп сұрайды.

– Биыл 12-ші жыл!

–Ә-ә, біраз болған екен-ау,–деп.

«Өзің бір ауданның бас дәрігерлігіне де дайын тұрсың-ау» деген ойда кетеді. Бірақ кадрлық өзгеріс партияның ықтиярында еді...

***

– Жолдас Балымбетов,– деді аупартком хатшысы Н.Маханова телефон тұтқасын ұстаған аудандық аурухананың бас дәрігеріне, кеше бюрода өзің де есіттің ғой, Қамбаштың учас­келік ауруханасының көрсеткіші төмендеп кет­кен. Бас дәрігерін ауыстыруға Біріншімен келістік. Соған үш жыл біздегі партия активінің мектебінен өткен, қазіргі орынбасарың Өте­ге­новті қолайлы көрдік. Ол аурухананың 6,5 мың­дай халыққа қызмет жасайтынын білетін боларсыз!

Ау-у, әлгі...

Жо-қ, бітті. Байланыс үзілді. Партия айтты–заң.

Поезд жүйткіп келеді. Жеткерген терезеден көз алмай отыр.

1985-жылдың жазы. Бұлттар қалаға қарай жөңкіледі. Неге?! Қалаға көп жауынның керегі жоқ қой. Мына шөліркеген кең далаға нәрін неге төкпейді екен, а... Солай дей келе Қуандық ақынның бір шумақ өлеңін іштей қайталады.

Дала. Дала. Даламенен келемін

Дала көркін көрсем ғана терезеге төнемін

Сол даланың сызы емес пе —

денем алғаш тигені

Сол даланың қызы емес пе—

жүрек алғаш сүйгені...

– Сіз келдіңіз!—деген жол­серіктің ескер­туінен кейін ұйқыдан шошып оянғандай күйде шығар есікке беттеді.

Қамыстыбас стансасы әуелі Темірші атанған-ды.

Шығысында – «Мақпал көл». Батысында «Қамыстыбас» айдынды кемерінен асып төгілген Сырдариямен беттесіп толқындатып ағатын-ды. 1905 жылы Теміржол тартылуына мұнда ішкі Ресейдің түкпір-түкпірінен саудагерлер құйылды. Дүкендер салды, ларектер ашты, үйлер тұрғызды. Осы аймақтан балық қабылдап, жер-жерге жөнелтті. 1920-жылы-ақ әйелдер босанатын 2 төсектік орын іске қосылады. Сөйте-сөйте – 10, кейін – 15, 1961-жылы 25 төсектік аурухана болып кеңейтіледі... Жеткерген келген 1985-жылға дейін, яғни 24 жылда 13 басшы алмасыпты. Аурухана Арал мен Қазалы арасындағы стансалар мен бекеттердің және «Құмбазар» мен «Ақбай» ауылының тұрғындарына, жалпы саны жеті мыңдай адамға қызмет жасайды. Аз шаруа емес. Төсек тартып жатқандарды күнбе-күн бақылаумен қатар, әлсін-әлсін ел аралап, әр тұрғынның әл-ахуалын білу керек. Ұжым жұмысы ауызға ілігіп, қызыл ту алып, ақшалай сыйлыққа да қолдары жетті. Күркіреп 86-жылғы желтоқсан оқиғасы өтті. Тәуелсіздіктің екінші жылының таңы атып келе жатты. Өтпелі кезең. Қиыншылық бар. Одақ бөлшектенді. Әр республика өз әлімен әлек. Жұмыс уақыты бітіп қалған кезде телефон зар-зар етті.

– Өтегенов тыңдап тұр!

– Ә-ә, сен бе? — күрік-күрік жөтеліп алды, – дұ­рыстап ұғып алыңыз. Аудан көлеміндегі барлық учаскелік ауруханалар жабылатын болды. Қаржы тапшы. Тіпті жоқ дерлік. Сексеуіл кен­тіндегіні ұстап қалсақ та жарар. Онда он бір мыңдай халық тұрады ғой. Ал сендер тү­сінік жұмысын жүргізіп, таратуға дайындала беріңдер!..

Жеткерген бұл ескертуге таңданған жоқ. Бұрыннан да сыбыс бар-ды. Сонда Сыр бойы мен теміржол бекеттеріндегі онүш мың халық ауданға шапқылай ма? Жақын жер емес. 100-200-шақырымдық шалғайда. Орталық етіп тоғыз жолдың торабындағы Қамбаштың ауруханасын ұстап қалсақ ше? Дереу Сыр бойындағы Қосжар, Райм, Ескіұра, Қызыл—жар, Шөмішкөл, Аманөткел, Аққұлақ, Бөген, Қарашалаң, Қаратерең, Жаңақұрылыс ауылдарын қамтитын аурухана басшыларымен хабарласып, ақылдасып, өз ойын жеткізіп еді, «Елдің тілегі де осы, Сіз бастаңыз–біз құптаймыз» деген жауап алды. Содан тыным болмады. Аудандық, облыстық денсаулық сақтау бөлімдері: «Қаржы жоғарының уысында, шешінген судан тайынбас, деген солай қарай өрлесеңші» десті. Несі бар?! Өрледі, түсіндірді, дәлелдеді, он үш мың халықтың хал-жағдайын алдарына тосты. Мәселе оң шешілді. Сөйтіп ауданда Сексеуіл мен Қамбаштың 25 төсектік ауруханалары мұрты бұзылмай, қысқармай, тұтас сақталып қалды.

Сол күні «Уһ» деп дем алып, ертелетіп ауруханаға келе жатқан-ды. Таяқ ұстаған қарияға бұрылып сәлем берді.

– Әй, балам! — деді қария сақалын бір сыйпап қойып,— қадамың құтты екен!.. Сен осында келгелі елде көп жаңалық болды. 86-ның желтоқсанында қазақ жастары кім екенін әлемге танытты емес пе?! Саны аз қазақтан шыққан батырлар, анау 1,5 миллиард Қытайдан, милиардтан астам Үнділерден, үш жүз миллиондай Индонезиядан шыққан жоқ. Біздің тарих көмулі жатыр. Енді ол ашылады. Тәуелсіздік алауы да бостан-босқа келген жоқ. Сол үшін алысқанбыз, ашаршылыққа да, қуғын-сүргінге де ұшырағанбыз. Енді іргеміз бекем болғай!..

Бұл кісі қыр мен сырға аты мәшһүр Бердалының Шорасы еді. Ол баяу қозғалды. Жеткерген біразға дейін сүйсіне қарап тұрды.

***

Тәуелсіз елдің алғашқы жергілікті сайлауы 1994 жылы өтті.

Осы бірінші және 1999 жылғы екінші шақырылымына да Жеткерген Өтегенов депутат болып сайланды. Сегіз жыл маңдайы жарқырап халық қалаулыларының қақ ортасында отырды. Халықпен кездесуде сауалдар көп болды. Ел аманатына сәйкес дәріхана, аудандық «Жедел жәрдемнің» филиалы, емхана ашылды. «Жедел жәрдемге» 4 жүргізуші, 4 фельд­шер, бір санитар штаты алынды. 1998-жылдың 7-сәуіріндегі облыстық денсаулық бөлімі мен аудан әкімінің келісіміне сай «Қамбаш» учаскелік ауруханасы медициналық орталыққа айналып, мәртебесі көтерілді. Мектептерді жөндеу, жол жайы, ауыз су мәселелері де рет-ретімен шешімін тапты.

2002 жылдың 28-маусымында Өтегенов Жеткерген Жанәділұлы «ҚР Денсаулық ісінің үздігі» белгісімен марапатталады. Бұл белгінің айрықша еңбегі сіңгендерге табысталатынын ескерсек, ол осыған бірден-бір лайық азаматты. Ол 25 жыл сіз-біз десіп, сыйласып қызметтес болған ұжымына: – «Өткіздім өмірімнің сәтті шағын, Арал мен «Қамыстыбас» ауылында...» деп қымай-қимай қоштасқан екен. Осы қанатты сөз әлі күнге айтылып жүр деседі.

Жұмагүл жұбайы екеуі Алмагүл, Әділжан, Жанна есімді ұл-қыз өсірді. Үшеуі де жоғары білімді, маман. Қыздары Алматыда, ұлы мен келіні Аралда. Жауапты қызметте. Немере-жеткіншектері құлпырып өсіп келеді. Осының өзі оларға әрі мақтан, әрі сүйеніш.

***

Бүгінде зейнеткер Жеткергенмен Темір­жол вокзалында ұшырасып қалдым. Ауданнан сайланған облыстық ардагерлер кеңе­сінің мүшелері:—Кішкене, Әбілбай, Жақ­сылықтармен бірге кезекті бір жиынға жүргелі тұрыпты. Өзі орта бойлы, жинақы, аса тазайын, ширақ көрінді. Вагонға өр қояндай орғып мінді. «Әттең-ай», деп білікті де сергек педиатрдың демалысқа ерте жіберілгеніне таңданыс білдірсем де, сәт сапар тілеп қала бердім.

Шәкірат Дәрмағамбетұлы,

Арал ауданының «Құрметті азаматы»,

дербес зейнеткер.

Арал қаласы.

http://www.syrboyi.kz/densaylik/21452-tkzdm-mrmn-stt-shayn-aral-men-amystybas-auylynda.html

СЫР МЕДИЦИНАСЫНЫҢ АБЫЗЫ


Ернияз Омаровтың есімі облыс түгілі еліміздің қай өңірі болса да аса танымал. Бүгінде сексеннің ортасынан асып тоқсанға қадам басқан Ерағаның өмір жолы әрбір саналы азаматқа үлгі. Мен онымен өз өмірімнің бір кезеңдерінде бірлесіп біршама тірліктерді атқарғанымды зор мәртебе көремін.

Қасиетті Сыр елінде жарық дүние есігін ашқан Е.Омаров бүкіл саналы ғұмырын өз туған жерінде өткізді, саналы да сапалы еңбек етті. Медицина саласындағы алғашқы еңбек жолын фелдшерліктен бастаған ол Сыр медицинасына ұзақ жылдар басшылықта болды. Оның өмір жолы көптеген мақалаларға арқау болып, өз ғұмырнамалық кітабында толық баяндалғандықтан бұған тоқталып жатуды жөн көрмедім. Тек өзім куә болған, көпшілікке беймәлім тұстарды тілге тиек етпекпін.

Мені тәнті еткен Ерағаның бойындағы асыл қасиеттердің бірі – адам тануында. Ертеректе өзімнің дәрігерлік қызметпен қатар басылым беттерінде анда-санда мақала жариялайтыным бар еді. Ол мақалаларды асыл ағаның оқығанына еш күмәнім жоқ. Өйткені қазіргі «Сыр бойы» газеті бұрын «Ленин жолы» деп аталатын қазақ тіліндегі жалғыз басылым болатын. Онда кезінде облыс, қала денсаулық сақтау саласына қатысты проблемалық мақалаларым жарық көріп тұрды. Бір жағынан газеттің штаттан тыс тілшісімін, әрі Қазақстан Журналистер Одағының мүшесімін. Ераға мені осы мақалалар арқылы жақынырақ таныды ғой деп ойлаймын.

Сырдария аудандық ауруханасында балалар бөлімшесінің меңгерушісі болып жұмыс істеп жүргенімде есте қалған бір оқиға болды. Күнделікті таңертеңгілік лездемені тазалықшының шұғыл мәлімдемесі бұзды. 5-ші палатадағы түнде түскен 12 жасар қыздың хәлі күрт нашарлапты. Талықсыған. Мен лездемені тастай салып палатаға бардым. Қыздың ауру тарихында: «Оң жақтағы өкпе қабынуы?» деген алдын ала диагноз қойылған екен. Түнгі кезекші терапевт дәрігер осы диагнозбен бөлімшеге жатқызыпты. Ішін басып көрсем тақтайдай қатты. «Перитонит (іш бүлігі)?» деп диагноз қойып, бала хирургын кеңеске шақырдым. Ол талдауларды қарап, ішін басып көріп, «перитонитті» жоққа шығарды. «Өкпе қабынуында мұндай бола береді» деді. Маман ғой деп қоя салайын десем, іштегі қатты құбылыс перитонитке көбірек келетін сияқты. Хирургиялық бөлімше меңгерушісі, тағы бір хирург көріп, менің диагнозымды растамады. Рентгенге түсірді, қайта анализ алды. Уақыт өтіп барады. Бірақ мен ауру тарихына өз пікірімді жазып қалдыра бердім. Түс кезінде барып, ауру қызды хирургиялық бөлімшеге аударды.

Сол күні облыстық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі Ернияз Омаров қасында облыстың бас хирургы Сағымбай Құлсартовпен бірге жиналыс өткізуге ауруханаға келмесі бар ма... Түстен кейін жиналысқа келдік. Сәкең кешігіп келіп, Ерағаның құлағына бірдеме деп сыбырлады. Ернияз Омаров орысшалап: «Хирургиялық бөлімшеге ауыстырылған ауру қызға «перитонит» диагнозын қойған қай педиатр?» деп сұрады. Мен үнсізбін. Бір-екі әріптесім маған қарайды. Ераға өз сұрағын қайталап қойды. Мен орнымнан тұрдым. «Доктор, рахмет!» деді басшымыз. Сөйтіп хирургтерге өз ренішін білдірді. Өзі де хирург қой. Нәтижесінде кеш болса да операция жасалған қыз аман қалды. Әкесі кейін ауызша алғысын жаудырып жатыр. Дәрігерлер арасындағы мұндай келіспеушілік өкінішке орай сирек те болса, өмірде ұшырасып жатады. Ал Омаровтың сол күнгі алғысы маған кез-келген жоғары марапаттан артық болды. Мені қиын тұстан арашалап шықты.

Кейін сол ауданға іс сапармен келгенде Ераға аудандық аурухана бас дәрігермен емес, алдымен менімен: «Әріптес, жағдайың қалай?» деп қол беріп амандасатын. Бұл менің бойыма ерекше ыстық сезім силайтын.

Асыл ағамен етене жақын араласқан тұсым, оның зейнеткерлікке шыққанында болды. Өткен ғасырдың 90-шы жылдардың соңында мен жұмыс істейтін Қызылорда қалалық балалар ауруханасының бас дәрігері Мұхтар Беисов: «Сенімен Ернияз Омарович сөйлескісі келеді» деді. Ағамен сәлемдестім. Қолында 30 беттік жазу машинкасының орыс әріптерімен басылған қолжазба бер екен. Соны таныстырды. Бетінде ақ параққа қолмен жазылған Тұрғанбай Маханов ағамыздың пікірі тұр.

- Серік өзің білесің. Сыр медицинасының тарихы тереңде жатыр. Ол осы кезге дейін жете зерттелген жоқ. Мынау менің қол боста жазғаным еді. Қолыңнан жазу келеді ғой. Осыны түзеуге көмектес. Кітап қылып шығарғым келеді – деді.

Мен қолжазбаны көз жүгіртіп оқып шығып:

- Ераға, мұнда тек облыстық деңгейдегі медициналық мекемелер туралы жазылған екен. Менің есітуімше, тіпті Жөлектегі аурухана ежелгі емдеу орындарының бірі болған. Кітапқа аудан, ауыл медицинасы туралы да деректер кірсе. Автордың бірі ретінде менің де атым кітапта тұруы тиіс – деп ұсыныс айттым. Ераға келісті. Облыстық денсаулық сақтау басқармасында кітап шығару бойынша арнайы комиссия құрылып, материал жинастырылды. Екеуміз барлық аудан орталықтарын түгел аралап, әріптестермен көзбе-көз де кездестік. «Ешкім де ұмыт қалмасын!» деген талап қойдық. Өкінішке орай, пендешілік қой, кейбір әріптестеріміздің есімдері сол кезде кітапқа енбей қалып қойды. Олар кейін өз өкініштерін білдіріп жатты.

Екі жылдық төккен теріміз ақталып, 2001 жылы кітап «Сыр медицинасы (ХІХ-ХХ ғасыр)» деген атаумен Қызылордадағы «Тұмар» баспасынан 1000 дана таралыммен жарық көрді. Сол кездегі баспа директоры Аманжол Сақыпұлының «Сіздердің бұл еңбектеріңіз аса құнды. Қағаз да, қалам да, жазу қабілеті де өзімізде болғанымен, осы кезге дейін Сыр журналистикасының тарихын жаза алмай жүрміз» дегені бар еді. Сондай-ақ бұл еңбекті негізге ала отырып бір қарындасымыз тарихтан кандидаттық диссертация да қорғап алыпты. Ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығына және одан кейін де біреулер облыс медицинасының тарихын жазуға талап қылғанымен олардың кітабы жарық көрмеді.

Ераға бірде: «Серік, мен медицина ардагерлеріне арнап қор құруды ойға алдым. Олардың жағдайы онша емес. Зейнетақылары да мардымсыз. Қордың атын өзің қой. Жарғысын жаз. Мемлекеттік тіркеуден де өткізерсің» деді телефонмен. Мен: «Ераға, мені кім таниды? Атауы мен жарғысы мойнымда. Баратын жерге өзіңіз бастап жүріңіз. Тіркеу жеңіл болады» дедім. Қор «Шапағат» деген атаумен құрылды. Қорды бір күнде тіркеттік. Оған қоса облыс медицина ардагерлері кеңесі құрылды. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы тарапынан қолдау тапқан бұл қор мен кеңеске Е.Омаров төраға, мен хатшы болдым. Сөйтіп еліміздің медицина саласындағы санаулы қор өз жұмысын бастады. Тұрмыс тауқіметін тартқан көптеген медицина ардагерлеріне қолқабыс етілді, материалдық және моралдық қолдау көрсетілді. Олардың қатарында С.Е.Есова, А.Дабылов және т.б. болды. Тіпті Ақтөбе облысынан арнайы келіп, қор мен кеңес жұмысымен танысқандар да бар еді. Бұл жұмысты Ераға 80 жасқа келгенше талмай-қажымай абыройлы атқарды.

Ерағаның бойындағы басқа адамдарда көп кездесе бермейтін тағы бір қасиеті – жадының, яғни есте сақтау қабілетінің мықтылығы еді. Бір көрген адамын өмір бойы ұмытпайтын. Сондай-ақ оған еңбекқорлық тән. Жастайынан ауылда өсіп, қара жұмысқа ерте араласқандықтан болар, қала орталығында мал ұстап, оған жем беріп, қорасын өзі тазалайтын.

Өз есіндегілерді арқау етіп Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан және тыл ардагерлері туралы «Ажалға-араша» (2005 жыл) және өзінің 70 жылдық мерейтойы қарсаңында ғұмырнамалық кітаптар жазды. Соны өңдеуге қатыстым. Бір ерекшелігі – осы қызметтерімді еледі ме, өзінің қандай қуанышы болса да мені қалдырмай шақыратын. Бұл Ерағаны адамның атақ-лауазымына қарамай, өз адами ұстанымы бар зор тұлға ретінде көрсетеді деп есептеймін.

Ернияз Омаров – Сыр медицинасының абызы атағына әбден лайық. Өзіміздің кәсіби мереке қарсаңында бұл ерекше адаммен бірге өткізген кейбір сәттерімді газет оқырмандарымен бөлісуді жөн көрдім. Ерағаға асыл жары, өмірлік жолдасы Хадиша апаймен әлі де тағдыр силаған ғұмырларын немере-шөбере ортасында өткізуге Алла нәсіп етсін!

Суреттер «Интернеттен» алынды.

 

Серікбай СМАҒҰЛҰЛЫ,

Қызылорда қаласы

«Сыр медицинасы» газеті

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ЗЕРТХАНАШЫ ГҮЛБИКЕ


 

Арал – аймағымыздың облыс орталығынан шалғай орналасқан аудандарының бірі. Экологиялық апат аймағы саналатын сол өңір тұрғындарының денсаулығына бүкіл әлем көз тігіп отыр десек, артық айтқандық емес. Жол дорбасын арқалап апат аймағын өзі көзімен көруге ынтық көптеген шет елдіктерді қала көшелерінен әлі де кездестіруге болады.

Ауданда мүмкіндігінше замануи медициналық құралдармен жабдықталған орталық аурухана бар. Жаңасы да бой көтеруде. Сол аурухананың зертханалық бөлімшесінде отыз жылдан астам уақыт қарапайым лаборант қызметін атқарып келе жатқан Гүлбике Әбжәмиқызы Қалиева бұл мақалаға арқау болмақ.

1961 жылы Арал қаласында дүниеге келген Гүлбике Әбжәмиқызы №220 орта мектепті ойдағыдай бітіріп ару қаламыз Алматыдағы республикалық медициналық колледжде лаборант мамандығына оқыды. Оны 1981 жылы аяқтап Арал аудандық орталық ауруханасына зертханашы болып жұмысқа орналасты. Осы кезге дейін сол бір орында еңбек етіп келеді.

Әдетте пациенттер емдеуші дәрігердің өзіне жасаған медициналық қызметін көзбен көріп бағалай алады. Алайда соның бойындағы кеселді нақтылауға үлес қосқан зертханашы еңбегі тасада қалады. Тек саусағынан қан алғандағы қысқы мерзімді шым етіп ауырған сезім болмаса...

Көз майын тауысып, микроскопқа үңіле қараған зертханашының диагноз қоюдағы үлесі зор. Мұндайда мина іздеген сапер сияқты қателесуге болмайды. Өйткені асығыстық жасап талдау нәтижесіне немқұрайлы қарау бұрыс диагнозға жетелейді, дәрігерлі шатастырады. Сондықтан зертханашыға мол шыдамдылық, зор ыждағаттылық пен аса дәлдік қажет.

«Менің лайықты маман ретінде қалыптасуыма алғаш рет жұмысқа орналасқан кездегі бөлімше меңгерушісі дәрігер лаборант Ғаламнұр Ғалымжанқызы Бекмамбетованың жәрдемі тиді – деп еске алады Г.Қалиева. Ал Нәзира Қапанқызы Есжанованы өз ұстазым ретінде құрмет тұтамын. Өйткені ол кісі осы күрделі мамандықтың бар қыр-сырын жалықпастан үйретті».

Бүгінде ауруханадағы зертханалық жұмыс электронды микроскоп, үлкен гематологиялық талдау аппараттарының көмегімен жаңа сатыға көтеріліп, салыстырмалы түрде біршама жеңілдеді.

Г.Ә.Қалиева өз саласы бойынша бірнеше рет білім жетілдірген, жоғары санатты лаборант. Ол үлгілі еңбегі үшін сан рет түрлі марапаттарға ие болды. Ұжымда силы. Дәрігер лаборант Нұрбек Сұлтановпен, лаборант Айнұр Жарымбетовамен және тазалықшы Ләззат Жұбандықовамен бірге дәрігерлердің дерт түрін нақтылауына қомақты үлес қосып келеді. 90-шы жылдары Аралда болған оба мен безгек дерттеріне шалдыққан науқастардан сақтық шараларын сақтай отырып талдауға материал алғаны және оны анықтағаны ерекше есінде қалыпты.

Гүлбике күйеуі құрылысшы Бақытпен бірге қазір химия-биология пәнінің мұғалімі Клараны және Арал аудандық әкімшілігінде заңгер болып жұмыс істейтін Берікті өмірге әкеліп тәрбиеледі. Сонымен қатар қыздарынан немере сүйіп отырған аяулы жан.

 

Гүлдана АСАНОВА,

Арал қаласы

«Сыр медицинасы»


Назад Вперед